سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: این داستان علی‏رغم حجم کمی که دارد، می‏‌تواند تا مدت‏‌ها در ذهن مخاطب خود باقی بماند. "مرگ ایوان ایلیچ" یک رمان کلاسیک از میان صدها رمان درخشان روسیه به حساب می‏‌آید. تفاوت این اثر در این است که انتهای داستان در ابتدای آن قرار گرفته است. داستان در واقع با مرگ ایوان ایلیچ شروع می‏‌شود، پیرامون مرگ او ادامه می‏‌یابد و با مرگ ایوان ایلیچ تمام می‏‌شود.

ایوان ایلیچ یک کارمند عالی رتبه دادگستری است. او ابتدا بازپرس بوده، سپس به سمت معاون دادستان ارتقا می‏‌یابد و هنگام مرگ نیز عهده‏‌دار پست دادستانی است. به تناسب ارتقای شغلی‏‌اش بر نخوت و غرور او نیز افزوده می‏‌شود. ایوان خود را در جایگاهی می‏‌بیند که همگان در ید قدرت اویند و او حاکم مطلق بر آنان است. ناگهان بیماری لاعلاجی برایش اتفاق می‏‌افتد و از اینجا به بعد افول او شروع می‏‌شود. ابتدا یک ضرب دیدگی ساده در پهلو، بعد درد کلیه، بعد آپاندیس و ... او دائما درمانده‏‌تر از گذشته می‏‌شود و علی‏رغم صرف هزینه‏‌های فراوان نه تنها بهبودی حاصل نمی‏‌شود، بلکه گام به گام به مرگ نزدیک‏‌تر می‏‌شود و در انتها نیز مرگ او را با خود می‏‌برد.

تولستوی سعی کرده است از منظر مرگ، به زندگی نگاه کند. از این منظر خیلی چیز‌ها پوچ و بیهوده می‏‌شوند و چیزهایی اهمیت می‏‌یابند که عموما آگاهانه یا ناآگاهانه در طول زندگی از کانون توجه فرد خارج می‏‌شوند. تولستوی با تصویر موقعیت‏‌هایی که در آغاز ساده‏‌اند و سپس به طرز حیرت آوری پیچیده می‏‌شوند نشان می‏‌دهد که وسوسه جریان معمول زندگی، مهم‏‌ترین امور و انگیزش‌‏ها را در طول زندگی کنار می‌‏زند و اگر قادر باشد، آن‌ها را از ذهن و ضمیر فرد پاک می‏‌کند.

تولستوی در این اثر فرایند مرگ انسان موفقی را روایت می‏‌کند که آرام آرام مرگ خویش را که غیرقابل تصور‌ترین حقیقت زندگی اوست می‏‌پذیرد.

خود نویسنده درباره ایوان ایلیچ گفته است: " زندگی ایوان ایلیچ بسیار ساده و بسیار معمولی و بنابراین بسیار وحشتناک بود." از روی این داستان اقتباس‏‌های سینمایی زیادی صورت گرفته است، که از میان آن‏ها می‌توان به یکی از شاهکارهای فیلمساز ژاپنی، "زیستن" ساخته کوروساوا اشاره کرد. اما در ایران هم فیلم "پله آخر"، برداشت آزادی از روی همین رمان است.

این اثر تاکنون توسط مترجم‏‌های متعددی در ایران به فارسی برگردانده شده‌‏اند اما سروش حبیبی این کتاب را مستقیما از زبان روسی به فارسی برگردانده‏‌ است. ترجمه‏‌های لاله بهنام، کاظم انصاری، احمد گلشیری و صالح حسینی نیز در سالیان مختلف به چاپ رسیده است.

انتهای پیام/

علیرضا سردشتی