سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: کتاب "پرواز ایکار" در سال 1383 برای اولین بار در نشر نیلوفر منتشر شد.

این کتاب را کاوه سید حسینی از زبان فرانسه برگردانده و درباره ترجمه آن گفته است:"مسئله فقط ترجمه به فارسی نیست، بلکه اول فهمیدن فرانسه کنو است: فرانسه‌ای ابداعی دکه از تغییر صورت ضرب المثل‌ها تا قلب اصطلاحات و بازی با کلمات پیش می‌رود. زبانی که گاهی به عمد غلط است، اما غلطی بسیار زیبا."

از همین مقدمه مترجم می‌توان دریافت که رمون کنو نویسنده معمولی‌ای نیست و معمولی نمی‌نویسد. هنجارگریزی‌های رمون کنو از متدهای معمول نوشتن و به وجود آوردن یک مکانیسم خلاقانه که مولف را ناگزیر از خلاقیت می‌کند، از او نویسنده‌ای متفاوت ساخته است. نام رمون کنو بیش از همه با کارگاه اولیپو (Ouvroir de littérature potentielle) در ارتباط است.

اولیپو را رمون کنو و ریاضی دان فرانسوی فرانسوال لیون با هدف به کارگیری روش‌های جدید در خلاقیت و آفرینش متون ادبی در سال 1960 بنیان گذاشتند که بعدها دیگرانی همچون ژرژ پرک و ایتالو کاوینو نیز آثاری با ویژگی‌های "اولیپو" خلق کردند و به این گروه پیوستند. حضور فرانسوال لیون در این گروه شاید به این دلیل بود که بخش قابل توجهی از متدهای خلاقه در "اولیپو" به ریاضیات پیوند می‌خورد. برای همین نیز در روش‌های خلاقه "اولیپو" تلفیق اعداد و استفاده از الگوهای هندسی رایج بود.

"رمون کونو علاقه وافری به زبان داشت و بـه فرانسـه نوشـتاری و محاوره‌ای اهمیت خاصی قائل بود؛ همچنین او به ریاضیات نیز علاقه‌مند بود و به همین جهت اثری به نام صد هزار میلیارد شعرنوشت که متشکل از ده عـدد Sonnet (نـوعی شعر در فرانسه) بود، و هر بیت شعر آن روی یک باند کاغذی مجزا چاپ شده بود.

اگر با دید ترکیبی به مسئله بنگریم، هر بیت شعر مجزا می‌تواند در ده به تـوان چهارده شعر وارد شود. هرSonnetاز چهارده بیت تشـکیل شـده اسـت و چون رمون کونو ده Sonnet نوشته است و هر یک از ابیـات آنهـا را در یـک بانـدجداگانه نوشته، بنابراین احتمال ترکیبات مختلف این بیت‌ها تا ده به تـوان چهـارده یعنی معادل صد هزار میلیارد شعر می‌رسد. وقتی کـه رمـون کونـو در برابـرچنین عددی قرار می‌گیرد روحیه خود را از دست می‌دهد؛ چرا که ترکیب و تلفیـق صد هزار میلیارد شعر کاری ساده به نظر نمی‌آید. در این موقع بود که فرانسوال لیون به کونو پیشنهاد می‌ کند تا یک گـروه تحقیقاتی ادبیات تجــربی تشـکیل بدهـد؛ و بالاخره آلبر ماری اشمیت نام اولیپو را انتخاب می‌کند." (نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی تبریز، پاییز 83، شماره مسلسل 192)

"پرواز ایکار" رمون کنو نیز مملو از خلاقیت‌ است. مترجم این اثر به فارسی یکی از وجوه خلاقیت در "پرواز ایکار" را به "زبان" او نسبت می‌دهد اما خواننده معمولی این رمان نیز می‌تواند به سادگی ردپای خلاقیت را در نوع شخصیت پردازی، نوع روایت، مضمون سازی و فرم اثر ببیند. "پرواز ایکار" به واسطه باز‌ی‌های فرمی رمون کنو دژانره شده است؛ گاه به فرمت نمایش‌نامه روی می‌آورد و گاه به روایت داستانی خود ادامه می‌دهد.

داستان را می‌توان اینچنین خلاصه کرد: "ایکار" شخصیت اصلی داستان از دست نویسنده‌اش فرار می‌کند و نویسنده به کمک کارآگاهی به دنبال شخصیت خود می‌افتد.

شروع داستان این‌گونه است:"روی ورق‌ها اثری از ایکار نیست؛ لا‌به‌لای آن‌ها هم.
زیر اثاثیه‌ها را می‌گردد. گنجه‌ها را باز می‌کند، می‌رود توالت‌ها را می‌بیند: ایکاری در کار نیست."

داستان آن‌چنان خوش‌خوان است که می‌توان گفت یک نفس خوانده می‌شود. بخش اعظم داستان را دیالوگ تشکیل می‌دهد؛ دیالوگ‌هایی که ریتم داستان را تند می‌کنند و آنچنان با بامزگی و ملاحت نوشته شده‌اند که خواننده را دنبال خود می‌کشند.

این کتاب را بخوانید، ضرر نمی‌کنید.

انتهای پیام/

ندا رضا حسینی