سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین // "دلِ تاریکی" داستان دریانوردی به نام مارلو است، که قصه خودش را یک روز - روی رودخانه تایمز - برای دوستانش تعریف میکند. مارلو چنین نقل میکند: او پس از بازگشت از سفر دریایی چند ساله به لندن، به دنبال کار میگشته است. مارلو بعد از مدتی متوجه میشود که سازمان بزرگی در کنگو به تجارت عاج مشغول است و چنین سازمانی نمیتواند بدون استفاده از قایقهای بخاری روی رودخانه تجارت کند. او با وساطت عمهاش فرماندهی یکی از قایقهای بخاری را به عهده میگیرد.
مارلو برای اینکه قرارداد را امضا کند به بروکسل میرود. پس از سفری طاقتفرسا و کابوسگونه، سرانجام موفق میشود که در عمق منطقه به کمپ شرکت برسد. مارلو براساس نشانهها به اعماق جنگلهای وحشی میرود و در آنجا کورتس که مامور برگرداندن اوست را در حالتی که به الاهه و خدای قبایل وحشی بدل شده مییابد. کورتس که با اندیشه دعوت وحشیان به مسیحیت سفر خود را آغاز کرده بود، سرانجام به خدایگان و رئیس رقصندگان و قربانیکنندگان قبایل متوحش بدل شده. او بارها کوشیده بگریزد، اما وحشیان او را یافتند و حاضر نبودند خدای سفید خود را از دست بدهند. او اینک در حالتی نیمه دیوانه و در حال مرگ با مارلو روبرو میشود. مارلو میکوشد او را راضی کند تا با او بیاید، اما او دیگر حاضر نیست. مارلو او را به زحمت و با زور برمیگرداند. در راه کورتز میمیرد و مارلو با یادداشتها و نامههای کورتز به بروکسل برمیگردد. مارلو یادداشتها را به یک روزنامهنگار میدهد و نامهها را هم به نامزد کورتز میسپارد. . مارلو قادر نیست حقیقت زندگی و مرگ کورتس را بیان کند و تنها به زن اطمینان میدهد که کورتس در واپسین دم حیات به یاد او بوده و نام او را بر زبان راندهاست.
بر اساس تقسیمبندی نورتروپ فرای در "تحلیل نقد"، "دلِ تاریکی" رمانیست، هم رمانس و هم تراژدی، هم حماسه و هم کمدی، هم رئالیستی و هم طنزآمیز. بسیاری از منتقدین آثار کنراد، شباهتهای مهمی بین دلِ تاریکی و کمدی الهی و انهئید وجود دارد. مانند: فضای تیرهای که در آغاز رمان وجود دارد شبیه فضاییست که ویرژیل در آغاز کتاب ششم انهئید میآفریند. فضاهایی که کنراد از همان ابتدا برای خواننده میسازد دال بر تاریکی و تیرگی است. برای نمونه واژه تیره چند بار به صورتهای مختلف در صفحات آغازین کتاب تکرار میشود.
برتراند راسل در باب این کتاب میگوید:" در بین نوشتههای او، بیش از همه شیفتة داستان وحشتناکش "دلِ تاریکی" بودم. این داستان به گمان من، جامعتر از همه، فلسفه او را در باب زندگی بیان میکند. دریافت من - گرچه نمیدانم که آیا یک چنین تصویر ذهنی را میپذیرفت- این بود که کنراد جامعه متمدن و اخلاقا قابل تحمل بشری را به خطرناکی گام زدن بر قشری نازک از گدازه تازه سرد شده میدانست که هر لحظه ممکن بود بشکند."
کنراد گفته است که هدف او از نوشتن این است که خواننده را به شنیدن و حس کردن و، خاصه، دیدن وادارد. البته در چنین شنیدن و دیدنی لازم است که گوش ببیند و چشم بشنود.
دلِ تاریکی را بزرگترین رمان کوتاه قرن بیستم و واقعیت فرهنگی اروپا، محکومیت روشهای استعماری، سفر شبانه به دنیای ناخودآگاه و نمایش امپریالیسم مسیحی نامیدهاند.
این کتاب را اولین بار در سال 1364، انتشارات نیلوفر با ترجمه صالح حسینی روانه بازار کرد.
انتهای پیام/
علیرضا سردشتی