سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین // "دلِ تاریکی" داستان دریانوردی به نام مارلو است، که قصه خودش را یک روز - روی رودخانه تایمز - برای دوستانش تعریف می‏‌کند. مارلو چنین نقل می‌‏کند: او پس از بازگشت از سفر دریایی چند ساله به لندن، به دنبال کار می‏‌گشته است. مارلو بعد از مدتی متوجه می‏‌شود که سازمان بزرگی در کنگو به تجارت عاج مشغول است و چنین سازمانی نمی‏‌تواند بدون استفاده از قایق‏‌های بخاری روی رودخانه تجارت کند. او با وساطت عمه‌‏اش فرماندهی یکی از قایق‌‏های بخاری را به عهده می‏‌گیرد.

مارلو برای اینکه قرارداد را امضا کند به بروکسل می‏‌رود. پس از سفری طاقت‌فرسا و کابوس‌گونه، سرانجام موفق می‌شود که در عمق منطقه به کمپ شرکت برسد. مارلو براساس نشانه‌ها به اعماق جنگل‌های وحشی می‌رود و در آنجا کورتس که مامور برگرداندن اوست را در حالتی که به الاهه و خدای قبایل وحشی بدل شده می‌یابد. کورتس که با اندیشه دعوت وحشیان به مسیحیت سفر خود را آغاز کرده بود، سرانجام به خدایگان و رئیس رقصندگان و قربانی‏‌کنندگان قبایل متوحش بدل شده. او بارها کوشیده بگریزد، اما وحشیان او را یافتند و حاضر نبودند خدای سفید خود را از دست بدهند. او اینک در حالتی نیمه دیوانه و در حال مرگ با مارلو روبرو می‌شود. مارلو می‌کوشد او را راضی کند تا با او بیاید، اما او دیگر حاضر نیست. مارلو او را به زحمت و با زور برمی‏‌گرداند. در راه کورتز می‏‌میرد و مارلو با یادداشت‏‌ها و نامه‏‌های کورتز به بروکسل برمی‏‌گردد. مارلو یادداشت‏‌ها را به یک روزنامه‏‌نگار می‏‌دهد و نامه‌‏ها را هم به نامزد کورتز می‏‌سپارد. . مارلو قادر نیست حقیقت زندگی و مرگ کورتس را بیان کند و تنها به زن اطمینان می‌دهد که کورتس در واپسین دم حیات به یاد او بوده و نام او را بر زبان رانده‌است.

بر اساس تقسیم‌‏بندی نورتروپ فرای در "تحلیل نقد"، "دلِ تاریکی" رمانی‏‌ست، هم رمانس و هم تراژدی، هم حماسه و هم کمدی، هم رئالیستی و هم طنزآمیز. بسیاری از منتقدین آثار کنراد، شباهت‏‌های مهمی بین دلِ تاریکی و کمدی الهی و انه‌ئید وجود دارد. مانند: فضای تیره‌‏ای که در آغاز رمان وجود دارد شبیه فضایی‏‌ست که ویرژیل در آغاز کتاب ششم انه‌ئید می‏‌آفریند. فضاهایی که کنراد از همان ابتدا برای خواننده می‏‌سازد دال بر تاریکی و تیرگی است. برای نمونه واژه تیره چند بار به صورت‏‌های مختلف در صفحات آغازین کتاب تکرار می‏‌شود.

برتراند راسل در باب این کتاب می‏‌گوید:" در بین نوشته‎های او، بیش از همه شیفتة داستان وحشتناکش "دلِ تاریکی" بودم. این داستان به گمان من، جامع‌تر از همه، فلسفه او را در باب زندگی بیان می‎کند. دریافت من - گرچه نمی‎دانم که آیا یک چنین تصویر ذهنی را می‎پذیرفت- این بود که کنراد جامعه متمدن و اخلاقا قابل تحمل بشری را به خطرناکی گام زدن بر قشری نازک از گدازه تازه سرد شده می‎دانست که هر لحظه ممکن بود بشکند."

کنراد گفته است که هدف او از نوشتن این است که خواننده را به شنیدن و حس کردن و، خاصه، دیدن وادارد. البته در چنین شنیدن و دیدنی لازم است که گوش ببیند و چشم بشنود.

دلِ تاریکی را بزرگترین رمان کوتاه قرن بیستم و واقعیت فرهنگی اروپا، محکومیت روش‏‌های استعماری، سفر شبانه به دنیای ناخودآگاه و نمایش امپریالیسم مسیحی نامیده‏‌اند.

این کتاب را اولین بار در سال 1364، انتشارات نیلوفر با ترجمه صالح حسینی روانه بازار کرد.

انتهای پیام/

علی‌رضا سردشتی