سرویس تجسمی هنرآنلاین: پرویز کلانتری همهجا یک شاعر است. روح لطیف او چیزی به نام خوشونت را برنمیتابد. حتی آن وقت که موضوعی سیاسی را مطرح میکند. اشارهاش به زیباییهای زندگی است. ما دقیقههای زندگی را در ساعتی خاک آلود میبینیم که با سرعت از دست میروند و پایان کار را به ما نشان میدهند.
پرویز کلانتری در مقام یک نویسنده قلمی هوشمند دارد و نوشتههایش را آن وقتی پیش روی ما میگذارد که در تحول انقلاب، بسیاری از ارزشها نادیده انگاشته میشوند. او نمیخواست و نمیتوانست که خدمات و زحمات کسانی را فراموش کند که به زندگی عشق ورزیده بودند.
شناخت هنرمندان بزرگی همچون فرامرز پیلارام، هوشنگ پزشکنیا، وینچنرو بیاتکینی با نوشتههای او نسبت دارند. شمهای از دستاوردهای کلانتری در کتابی با عنوان "این شاخه مال من" است در 400 صفحه انتشار یافته است و این همه اشاره است به عملکرد هنرمندی که میگفت: "خط خطی میکنم تا خودم را پیدا کنم."
کلانتری به طور مشخصه و پیوسته معلمی نکرد اما جانمایه برجستگان هنر نقاشی امروز را بکاویم اولین جرقههای زندگی هنرمندان و چرخههای زندگی و گرایش آن را به هنر، در دلبستگی آنها به کتابهای درسیشان با نقاشیهای پرویز کلانتری میبینیم.
کلانتری در طول زندگی پربار خود به هنرهای مختلفی توجه کرد و هنرهای متنوعی را برای کار خود برگزید. ظاهراً هنر اولش نقاشی بوده اما در ذیل آن به فهم هنرهای دیگری نیز دست یافته بود تا دستمایه نقاشیهای او باشند، براستی چه کسانی در هنرهای معاصر ایران میشناسید که همچون او از دیدگاه یک مرد شهری، ارزشهای بصری عشایر ایران را فهم کرده باشد.
او جامعهشناسی به معنای علمی این واژه نبوده، اما چشمی داشت که بصیرت شما جامعهاش را از نظر میگذرانید و در نهایت ماحصل این دیده وری را روی بوم نقاشی ثبت میکرد.
در مفاهیم بصری و ارزشهای گرافیک، بهترین عناصر تصویری عشایر را برمیگزید و در آثارش انعکاس میداد. در آثار عشایری او علاوه بر این، رفتارها و آداب و رسوم، جایگاه ویژهای دارند و رابطه انسان و حیوان به خوبی نمود پیدا کرده است.
مهربانی ایل در اینجا به خوبی نمایان هست و اگر اندکی بیشتر در جزییات سیر و سلوک کنیم. حتی تفاوت رفتاری آدم و طبیعت را در مییابیم و میبینیم که چگونه کیفیت نور بیواسطه طبیعت در روستا در هنگام شب و روز تغییر میکند و مرد نقاش با چه هوشمندی این ظرایف را ثبت کرده است.
کلانتری عاشقانه به مردم سرزمین خود نگاه میکرد. مرغوب تمدن غرب نبود و فرهنگ و دستاوردهای علمی و هنری این جغرافیا مهر میورزید. در جزء جزء آثارش حکمت ایرانی هویدا بوده و اصولاً در این جغرافیا چنان غنایی را میدید که با نام تنوع و آزادی عمل که هنرهای معاصر در اختیار قرار میدهد، باز خود را ملزم میدید تا در این ورطه سیر کند.
گاه دانشمندان و سخنوران ایران را سوژه قرار میداد و گاه به معماری توجه میکرد. کاشی آبی ایران را بسیار در کارهایش مورد استفاده قرار میداد و مجموعهای از هنرهای ایرانی را در آثارش ثبت کرد.
اما چنانچه دنبال معنا باشیم، خواهیم دید که پرویز کلانتری نه تنها عناصر بصری که روح هنر ایرانی را در کارهای خود متجلی میساخت و اگر در رفتاری متفاوت به آثارش گوش دهید حتی موسیقی زیبای آن نیز شنیدنی است.
طبیعت بکر ایران را هیچکس همچون پرویز کلانتری به تصویر نکشیده، او نقاش خطه سبز شمال و دریای با شکوه خلیج و مازنداران نیست. او در فقر آب و درخت، زیبای کویر را نقاشی میکند. آثاری که نتیجه اش همواره یک اعجاز بصری است.
حسن حامدی
سردبیر مجله تندیس