سرویس سینمایی هنرآنلاین؛فیلم "اینجا کسی نمیمیرد" به کارگردانی حسین کندری در بخش هنر و تجربه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر حضور دارد.
کندری اولین تجربه سینمای خود را به شکلی متفاوت در ساختار ساخته است. بازیگران فیلم "اینجا کسی نمیمیرد" از عرصه تئاتر وارد سینما شدهاند. این فیلم به شکل ویدئویی تولید شده و تاکید کارگردان بر آن است تا این فیلم را به جشنوارههای خارج از ایران بفرستد. کندری معتقد است که فیلم او یک اثر هنری است و باید دید مخاطب چه برخوردی با این گونه فیلمها در سینما خواهد داشت.
در خلاصه داستان فیلم سینمایی "اینجا کسی نمیمیرد" چنین آمده است: یه بچه خوش خوابی بود که هر جا ولش میکردن میخوابید. یه بار خودش فهمید که خوابه...زور زد که داد بزنه، نتونست. هومن سیدی، بهار کاتوزی، مهدی حسینینیا و رضا بهبودی در این فیلم بازی کردهاند.
با این کارگردان سینما درباره اولین تجربه کارگردانی او به شکلی متفاوت در سینمای ایران به صحبت نشستهایم که در زیر میخوانیم:
اولین تجربه فیلمسازی خود را با فیلمی متفاوت در عرصه سینما شروع کردهاید؛ چرا این نوع ساختار را برای فیلم انتخاب کردید؟
این فیلم در گونه سینمای سایکودرام است که ما در سینمای ایران این گونه را کم داریم. از لحاظ فرم نمیتوانیم بگویم یک اثر تجربی است، یک فیلم هنری است و در سینمای ایران یک فیلم متفاوت محسوب میشود.
ایده ساختار فیلم از زمان شکل گیری فیلمنامه به ذهن شما آمد؟
فیلمنامه اولیهای داشتیم که خانم بهار کاتوزی و آقای عباس رافعی آن رانوشته بودند. قصه درباره خط لوله نفت و دزدیدن نفت بود و دختری که در نقطهای مرزی تنها زندگی کرده و به این دزدان کمک میکند. وقتی فیلمنامه را خواندم ایده آن من را جذب کرد و به بهار کاتوزی پیشنهاداتی دادم که برای او نیز جالب بود، از آنجایی که شخصیت اصلی داستان قابلیتهای لازم راداشت فضا را به این سمت بردیم که این فرد مبتلا به شیزوفرنی است. درنتیجه فیلمنامه بازنویسی شد و رسیدیم به این نسخه نهایی، ضمن اینکه فضای سینمای سایکو را بسیار دوست دارم.
در سینمای ایران شاهد هستیم که اکثر فیلمها را خود کارگردان هم مینویسد و هم کارگردانی میکند. چطور با یک فیلمنامهنویس به ایده نهایی رسیدید؟
بهار کاتوزی یک فیلمنامه کاملاً نهایی را به من تحویل داد. اصولاً اگر کارگردان و فیلمنامه نویس باهم تعامل خوبی داشته باشند این اتفاق خواسته یا ناخواسته میافتد. نه تنها برای فیلمنامهنویس و کارگردان بلکه این ارتباط دو طرفه برای تهیه کننده و کارگردان هم رخ میدهد. وقتی قرار است فیلم خوبی ساخته شود، همه باید دست به دست هم بدهیم تا فقط به نتیجه نهایی کار فکر کنیم. آن موقع دیگر کارگردان، فیلمنامهنویس و تهیهکننده به فکر خودشان نیستند بلکه به فکر نتیجه یک کار مثبت میگردند.
البته فضای فیلم، فضایی بین واقعیت و خیال است. اصولاً در سینمای ایران بعضی موضوعات جواب نمیدهد، همانند ژانر وحشت و یا موضوعاتی که خیالی هستند. چقدر با اطمینان به این موضوع برای تهیه این فیلم جلو رفتید؟
از همان تیتراژ ابتدایی کار شروع کنیم، اولین موضوعی که مخاطب با آن روبه روست، این است که فیلم فضایی متفاوتی دارد. از آنجایی که فیلم من فضایی بین واقعیت و خیال است و این دو نقطه مقابل همدیگر هستند، به نوعی این فضا تناسب مفهومی با کار ما داشت. تصویری که در نهایت شکل میگیرد تصویر تست روانشناسی است و اشارهای دارد به سیاهی وسفیدی و به مخاطبی که آشنایی به مباحث روانشناختی دارد، کدهایی میدهد که کار را دنبال کند.
انتخاب بازیگران در سینمای ایران تبدیل به انتخابی محدود از میان چند اسامی ثابت شده است. چرا به سراغ بازیگران تئاتر رفتید؟
بعد از نگارش فیلمنامه، شروع کردیم به انتخاب بازیگران. ما بسیار فشرده کار کردیم و رسیدیم به این نقطه که چه بازیگرانی را انتخاب کنیم. گزینههایمان را نوشتیم، اما انتخابمان برای شخصیت اصلی فیلم محدود بود و طبق برایندی که داشتیم رسیدیم به هومن سیدی و خوشبختانه فیلمنامه را هم که خواند، خیلی زود پاسخ داد و پذیرفت. طبیعتاً ایدههایی همراه داشت و ما از آنها بهره گرفتیم. چرا که جنس بازی در این نقش بسیار سخت است، کدهای ریزی بین خیال و واقعیت وجود داشت و من نمیخواستم درکارگردانی برای بازیگران کدی بگذارم. رضا بهبودی هم که واقعاً به ما افتخار داد و حضورش در هر پروژهای غنیمنت است و با حضور او کیفیت کار قطعاً بالا میرود و گزینه غیرقابل تعویض ما هستند. در سینما کار کردن با بازیگرانی که صاحب نام هستند، بسیار سخت است، اما کار کردن با آقای بهبودی برای ما بسیار لذت بخش بود. آقای بهبودی زمانی که به جمع پیوستند با ایدههای بسیار زیادی درباره شخصیت قاسم آمدند و ایدههای او استفاده شد، به جرات میتوانم بگویم 50 درصد این شخصیت توسط خود آقای بهبودی شکل گرفت.
مخاطب گروه هنر و تجربه مخاطب خاصی است. در حین فیلمبرداری کار به مخاطب فیلم فکر کردید؟
نسبت به مخاطب هنر و تجربه معتقدم که فیلم متناسب با سلیقه هنر و تجربه است و اندیشه مخاطب را درگیر میکند و انسان را به چالش وادار میکند، طبیعتاً احتمال رضایت مخاطب زیاد است زیرا فیلمی است که مخاطب را مجبور به فکر کردن میکند. هنر وتجربه زمان مناسبی را به شما اختصاص میدهد و مخاطب خودش را یافته است. به نظر من اگر بتوانیم فیلمهایی را دراین کارگروه به نمایش بگذاریم که مخاطب را از بیرون به این گروه اضافه کند تا این گروه گستردهتر شود، قطعاً بهتر خواهد بود. ضمن این که باید اتفاقی بیفتد که فیلمسازان با خیال راحتتری دراین زمینه اقدام به ساخت فیلم کنند.
مخاطب عادت کرده با ریتم تند اتفاقات فیلم را دنبال کند فیلم چقدر این سرعت و ذائقه مخاطب را تأمین میکند؟
در آغاز فیلم ریتم تندی نداریم فضای شخصیت اصلی را به مخاطب انتقال میدهم از میانه فیلم به بعد وقتی ماجرای فیلم شکل میگیرد و گرههای داستان شروع میشود، به همین دلیل ریتم تندتری داریم.
آقای کندری شما از فضای مستند و فیلم کوتاه به فضای فیلم بلند رسیدید. چقدر حضور در این فضاها و با حداقل امکانات کار کردن بر امروز شما تاثیرگذاشته است؟
همواره تلاش کردم فیلمم را ارزان بسازم، فضای ذهنی من این است که هرهزینهای که میکنیم باید بازگشت سرمایه درآن وجود داشته باشد. اعتقادم این است که در سینمایی که نمیتواند خوب روی پای خود بایستد، تهیه کننده در نهایت به خانه آخر و فروش فکر میکند. به نظرم در سینمایی که توجیه اقتصادی ندارد باید فیلم ارزان ساخت.
پس از همان ابتدا ساخت این فیلم به فروش آن فکر کردید؟
بله تا حدودی. البته این موضوع بیشتر به ساخت یک اثر بر میگردد. درست است که ما در خیلی از جاها گفتیم نداریم، اما در صحنه محدودیتی نداشتیم و هر جایی که نیاز بود هزینه کردیم.
این روزها فیلمها یا به طور مستقل و با هزینه شخصی ساخته میشوند و یا دولت پشت بعضی از هزینههای مالی را در یک فیلم میگیرد. این فیلم جز کدام دسته از این موارد است؟
فیلم ما هم کاملاً مستقل و با هزینه شخصی آقای سعیدیان تولید شد. از هیچ ارگان و نهاد دولتی برای ساخت این فیلم استفاده نکردیم.
این موضوع برای من کارگردان خیلی مهم بود که فیلم با استقلال کامل ساخته شد. در سینما کارگردان به دنبال کاری است که دوست دارد را انجام دهد و این موضوع نیاز به هزینه شخصی دارد.
صبا شادور