به گزارش هنرآنلاین به نقل از برنامه این هفته "ساعت 25" باحضور لوریس چکناواریان آهنگساز و رهبر ارکستر شبی به یادماندنی را برای علاقمندان به موسیقی رقم زد، شبی که جدای از پرداختن به مباحث جدی و تخصصی موسیقی، با بیان خاطرات و تجربیات شیرین از زبان این هنرمند دوست داشتنی سپری شد.
ابتدای برنامه همچون روال گذشته با پخش اخبار و اتفاقات یک هفته اخیر دنیای موسیقی همراه بود و همین طور پخش گزارشی از کنسرت علی قمصری و محمد معتمدی که شامل مصاحبه ای از این دو هنرمند نیز بود و پس از آن قرار گرفتن استاد لوریس چکناواریان بر روی صندلی مهمان و آغاز گپ و گفت این هنرمند با امیرحسین مدرس مجری کارشناس برنامه.
25 سال نوشتن اپرای رستم و سهراب طول کشید
کلیپ معرفی مهمان پخش شد و لوریس چناواریان تحت تأثیر تصاویر و موسیقی آن سخنان خود را اینگونه آغاز کرد: قطعه ای که در پایان این کلیپ پخش شد حاصل کارم با استاد کارل اورف بوده که همیشه خود را مدیون ایشان می دانم و محبتهایی که نثارم کردهاند را فراموش نمیکنم. ایشان از من خواستند که اپرا بنویسم و تمام هزینههای زندگی من را برای کل سال تأمین کردند تا بدون دغدغه مشغول کارم شوم، من نیز شروع به نوشتن اپرای رستم و سهراب کردم که 25 سال کار بر روی آن طول کشید.
وی افزود: اپرای "رستم و سهراب" داستان خیلی جالبی دارد. من از دوران کودکی موسیقی زورخانه ای را دوست داشتم، وقتی همراه پدرم به زورخانه میرفتم عاشقانه به موسیقیهای آن جا گوش میسپردم و همین طور از بچگی عاشق دستههای عزاداری محرم بودم و ریتم سنج و زنجیرها و نوع موسیقی آنها را دوست داشتم و بسیار تحت تأثیر آنها قرار میگرفتم. این شد که تمام آن موسیقیها را در خاطرم جمع کردم و وقتی رستم و سهراب را مینوشتم از آن موسیقیها و همین طور موسیقیهای زورخانه ای استفاده میکردم. مثلاً ریتم "حسین من در کربلا کشته شد جای خود را به کنون رزم رستم و سهراب شنو" میداد.
موسیقی محرم، زورخانه ای و کلیسا سه پایه مهم الهام من بودند
این آهنگساز ادامه داد: سه نبرد رستم و سهراب از موسیقی محرم بهره برده بود و موسیقی کلیسایی نیز در ملودی نوشتن به من کمک میکرد. از اینرو موسیقی محرم، زورخانه ای و کلیسا یه پایههای خیلی مهمی برای من بودند که در کارم کمک بزرگی به من میکردند. پس از 25 سال که نوشتن اپرای رستم و سهراب طول کشید و 15 سال هم در کشوی میزم خاک خورد، در دوران آقای خاتمی مرا دعوت کردند و برای اولین بار بعد از 40 سال این کار اجرا شد. در ابتدای اجرا به من گفتند کار شما چقدر زمان آن طول میکشد و چند آنتراکت دارد، گفتم دو ساعت و 20 دقیقه و بدون آنتراکت، آنها گفتند هیچکس در سان نخواهد نشست و مردم خسته میشوند و من نیز گفتم ایرادی ندارد سالن خالی باشد و شروع به رهبری کردم، مردم تا صبح نشستند و با یک سالن پر اجرا را تا پایان دنبال کردند.
وی تصریح کرد: زمان اجرا هیچ سروصدایی نبود و من فکر میکردم همه رفتهاند اما وقتی اجرا تمام شد و برگشتم دیدم هیچکس از جایش تکان نخورده و با اشتیاق تا پایان به کار گوش سپردهاند، زحمت 25 ساله من به ثمر رسید. این کار تجربه فوق العاده ای برایم بود که باعث شد کارم را با انرژی بیشتری ادامه دهم و سیاوش، ضحاک، خودکشی صادق هدایت، پردیس و پریسا و ... را نوشتم که همه حاصل آن تجربه مثبت بود.
موسیقی یک علم است که یک درصد آن استعداد و باقی پشتکار است
لوریس چکناواریان اظهار کرد: ما همه در این دنیا یک با رمصرف هستیم از اینرو نباید خود را جدی بگیریم این کارمان است که باید جدی گرفته شود چراکه همان باقی میماند. موسیقی کار خیلی سختی است، من خاطرم است 5 ساله بودم و با پدرم به یک کنسرت رفتیم از آنجا که برگشتیم نوازندگی ویولن به قدری نظرم را جلب کرده بود که با یک چوب سعی میکردم همچون آن نوازنده بنوازم. من علی رغم میل پدر که دوست نداشت موزیسین شوم و میخواست پزشک یا مهندس شوم به این راه قدم گذاشتم. پدرم وقتی دیدند عشق من به موسیقی و رهبر ارکستر شدن چقدر قوی است مرا در این راه کمک کردند و اتفاق عجیبی که رخ داد این بود که من در 14 سالگی ارکستری را تشکیل دادم و با وجود تمام مشکلات سعی کردم آن را رهبری کنم. سرنوشت من این بود که در موسیقی باشم، موسیقی یک علم است که یک درصد آن استعداد و باقی آن علم و پشتکار است.
"سیمرغ" اولین پارتیتوری که برای سازهای ایرانی نوشتم
قطعه ای از "باله سیمرغ" از ساختههای استاد چکناواریان پخش شد و پس از آن این هنرمند در خصوص این قطعه عنوان کرد: این کار اولین پارتیتوری بود که برای سازهای ایرانی نوشتهام. فرامرز پایور شخصیت خیلی فوق العاده ای بود که در این اجرا خیلی کمک کردند. گروه ایشان همه موزیسینهای عالی ای بودند که در تلفیق سازها بیشترین کمک را به ما میکردند. سنتور فرامرز پایور فوق العاده بود و این کار یک نمونه ای بود که هارمونی زیبایی را خلق میکرد، پارتیتوری که 35- 36 سال پیش نوشتم. امروز با وجود نوازندههای خوبی که داریم امیدوارم همچون مرحوم پایور بتوانند یک ارکستر خیلی خوب تشکیل دهند تا کارهای خوبی هم با کمک آنها بسازیم.
این هنرمند یادی از استاد مرحوم روح الله خالقی کرده و گفت: تنها کسی که کمکهای خیل یبزرگی به من کرد استاد خالقی بود که حمایتهای بسیاری تز من میکردند. تمام موزیسینهای آن زمان ضد من بودند و به دلیل سن کم مرا قبول نداشتند ولی من مدیون استاد خالقی هستم که تشویقم میکردند و میگفت حتماً برو وین و این کار رستم و سهراب را به ثمر برسان، من نیز شروع به کار کردم و نوشتن اپرا را شروع کردم و بسیار یاد گرفتم.
هنرمند تحت هیچ شرایطی نباید بچگی خود را از دست بدهد
پیش درآمد اپرای "پردیس و پریسا" پخش شد و پس از آن خالق این اثر در ادامه صحبتهای خود به ویژگیهای هنرمند اشاره کرد و تاکید داشت: تا آهنگساز دیوانه نشود هنرمند نمیشود. هنرمند باید از همه لحاظ بچه باشد و بچگی خود را از دست ندهد، این خیلی مهم است. در این دنیا آئم های نرمال کارها را خراب میکنند و آدمهای دیوانه میسازند. من زمانی که سمفونی 5 چایکوفسکی را رهبری میکردم چند ژنرال شوروی آمدند و خواستند کار را ببینند. من گفتم شما می دانید این ارکستر از ارتش شوروی شما قوی تر است، آنها به حرف من خندیدند و من گفتم شوخی نکردهام این صد نفر که نشستهاند اگر من بگویم در یک صدم ثانیه اجرا میکنند و هیچ چیز بالا و پایین نمیشود، حال اگر ارتش شوروی را بیاوریم و بگوییم در یک صدم ثانیه تیر رها کنند میتوانند. آنها حرف مرا تأیید کردند.
ارکستر منظمترین و قویترین ارتش دنیاست
وی ادامه داد: هیچکس در دنیا نظم ارکستر را ندارد چراکه یک سرباز یک سال یا چند ماه در سربازی آموزش میبیند اما در اینجا نوازندگان 20 یا 30 سال تعلیم میبینند. ارکستر منظمترین و قویترین ارتش دنیاست. موسیقی قدرت بالایی دارد و چون از خدا سرچشمه میگیرد تمام ناشدنیها را شدنی میکند.
این رهبر ارکستر درخصوص موسیقی ایرانی بیان کرد: موسیقی ایرانی خیلی زیباست و حس بزرگی دارد اما پشت شعر قایم شده است و شعر به آن آسیب می زند. باید شعر را برداشت تا موسیقی ایرانی شنیده شود. آواز خیل یزیباست و مردم آن را دوست دارند و شعر هم همین طور و این باعث میشود که موسیقی و نوای سازی که نواخته میشود به گوش نرسیده و توجه به موسیقی کمتر شود. اگر مردم ساز را تکمیل کنند دیگر احتیاجی نیست که مسائل دیگر اینقدر پررنگ شود.
اپرای عاشورا سال آینده پخش میشود
خالق اپرای "کوروش کبیر" در پایان صحبتهای خود از اجرای "اپرای عاشورا" در سال آینده خبر داد و خاطر نشان کرد: من خیلی تحت تأثیر داستان عاشورا بودم از اینرو شروع به نوشتن اپرای عاشورا کردم و بعد از سالها تجربه این اثر را به پایان رساندم و خوشحالم که این اثر بزرگ که برای ارکستر بزرگی است تمام میشود و سال آینده حتماً پخش میشود. اثر بزرگ دیگری به نام زندگی تختی را نیز نوشتهام که منتظر اسپنسر هستم تا آن نیز به روی صحنه برود.
بخش مهمان برنامه به پایان رسید و به دلیل کم بودن زمان باقی مانده از برنامه، تنها بخش موسیقی اصیل ایرانی با صحبتهای مقداد شاه حسینی و بخش موسیقی فیلم با صحبتهای مانی جعفرزاده پخش شد و بخش موسیقی نواحی در کنداکتور برنامه این هفته "ساعت 25" پخش نشده ماند.
تیتراژ پایانی؛ "سنگ قبر" زنده یاد آرتوش
تیتراژ پایانی این هفته برنامه قطعه "سنگ قبر" با صدای زنده یاد آرتوش بود.
گفتنی ست؛ برنامه "ساعت 25" در راستای تخصصی تر شدن هر هفته با دست گذاشتن بر روی یک مبحث موسیقی و بهره گیری از سخنان بزرگان و اهالی این شاخه از هنر و گپ و گفت با هنرمندان این عرصه، دریچه ای جدید از آگاهی و شناخت و تشخیص درست تر موسیقی را بر روی مخاطبان خود میگشاید.
این برنامه هر هفته پنجشنبه شبها ساعت 00:30 بامداد جمعه بر روی آنتن شبکه 5 سیما میرود.عوامل و دست اندرکاران این برنامه عبارتاند از: تهیهکننده؛ محمود محمودی٬ کارگردان؛ احمد اطراقچی٬ سردبیران؛ حمیدرضا ترکاشوند و زهرا صفایی٬ مجری؛ امیرحسین مدرس، مدیر تولید؛ آرش جهانشاه٬ تصویر و نور؛ مهداد هوشیاری٬ تدوین؛ سارا معلم، مسعود صنم و شبنم آدینه، دستیاران؛ عباس هوشیاری، محمد بنایی، روابط عمومی؛ شیوا خورسند