سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: عبدالرحیم جعفری به دلیل مشکل ریوی و آب آوردن ریه، از روز سوم مهر ماه در بیمارستان بستری شده بود.

محمدرضا جعفری (پسر عبدالرحیم جعفری) درباره وضعیت جسمی این ناشر پیشکسوت به ایلنا گفته بود: ایشان حال حاضر حال خوشی ندارند و در آی‌سی‌‌یو به سر می‌برند اما پزشکان معتقدند ممکن است تا آخر هفته از بیمارستان مرخص شوند. با این وجود این ناشر به دلیل وخامت وضعیت جسمی؛ ساعتی پیش در بیمارستان درگذشت.

عبدالرحیم جعفری، که او را با نام "تقی جعفری" هم می‌شناسند، در سال ۱۲۹۸ در سختی و تنگدستی چشم به دنیا گشود. نام مادرش کبری بود و پدرش میرزا علی‌اکبر. پدر پیش از تولد عبدالرحیم به مشهد رفت و هیچ‌گاه بازنگشت. ناگزیر، در غیاب پدر، نام خاندان مادر را بر پسر نهادند: "عبدالرحیم استاد محمدجعفر". وی بعداً نام خانوادگی خود را به "جعفری" تغییر داد.

در دوران کودکی، مدتی تحت سرپرستی خانوادهٔ منتخب‌الملک، معاون وقت وزارت امور خارجه، قرار می‌گیرد و چندی طعم آسایش و رفاه را می‌چشد. این خانواده به او نام "تقی" می‌دهند و او وقتی در مدرسه نام فامیلش را می‌پرسیدند، خودش را "تقی منتخب‌الملک" معرفی می‌کرد. دیری نمی‌گذرد که با انتقال آقای منتخب‌الملک به افغانستان، جعفری و مادرش دوباره تنها و بی‌سرپرست می‌مانند. به ناچار جعفری، درس را رها می‌کند و به کارگری رو می‌آورد و چندی بعد، در چاپخانهٔ "علی اکبر علمی" به کار مشغول می‌شود. در همین ایام با پیشنهاد آقای علمی، با دختر برادر وی ازدواج می‌کند و زندگی مستقلی تشکیل می‌دهد. از آنجا که کارگری و کارمندی، بلندنظری و روحیهٔ دوراندیش او را ارضاء نمی‌کرد، با ده ـ دوازده هزار تومان پس انداز، در ۲۸ آبان ۱۳۲۸ در اتاقی در طبقه دوم چاپخانه آفتاب، واقع در خیابان ناصر خسرو، انتشارات امیرکبیر را پایه‌گذاری می‌کند. با درایت و حسن مدیریت جعفری، طولی نمی‌کشد که انتشارات امیرکبیر به یکی از بزرگترین موسسات چاپ و نشر کتاب در کشور تبدیل می‌شود؛ تا جایی که می‌توان او و بنگاه انتشاراتی‌اش را، یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین عوامل تحول فرهنگی ایران در پیش از انقلاب نام نهاد. جعفری در این دوران، می‌کوشد تا در حوزه‌های مختلف، کاستی‌های موجود در زمینهٔ کتاب را مرتفع سازد.

اموال جعفری و موسسه انتشاراتی امیرکبیر در سال ۱۳۵۸ مصادره می‌شود. وی در کتاب خاطراتش، چندین بار به بعضی از موارد اتهامش مانند: انتشار کتاب‌های صادق هدایت و بزرگ علوی؛ انتشار چهار جلد "تاریخ اجتماعی ایران"؛ انتشار کتاب "مردان خودساخته" که در آن به رضاشاه به عنوان یکی از مردان خودساخته پرداخته شده بود؛ انتشار کتاب‌های علی دشتی؛ انتشار کتاب "شاه جنگ ایرانیان"؛ نوشتن نامه به شاه برای دریافت طلب، از شرکت طبع و نشر کتاب‌های درسی ایران؛ چاپ تصویری از او و همکارانی که در تهیه و نشر "شاهنامه امیرکبیر" سهیم بودند در کنار فرح پهلوی؛ و داشتن سهام شرکت سهامی افست، که سهامدار عمده اش سازمان شاهنشاهی بود، اشاره می‌کند. اما چنانکه جعفری نوشته، مهمترین دلیل بازداشت، زندانی شدن و مصادره اموال او مشکلاتی است که با اسماعیل رائین پیدا می‌کند.

به نوشته جعفری، انتشارات امیرکبیر پس از مکاتبه با اسماعیل رائین که درآن زمان در انگلستان بود، اجازه انتشار کتاب معروفش "فراماسونری در ایران" را کسب می‌کند و در تمام مراحل چاپ کتاب او را در جریان امر قرار می‌دهد. رائین که به سختی بیمار است، در تابستان ۱۳۵۸ یک سوم از حق‌التالیف خود را، بدون دادن "رسید"، در چند مرحله از جعفری دریافت می‌کند. مشکل از زمانی آغاز می‌شود که ناشر برای پرداخت‌های بعدی، "رسید" دریافت‌های قبلی را از رائین طلب می‌کند و او برمی‌آشوبد. پس از چند ماه کشاکش در دادگستری و دادستانی انقلاب، رائین به همراه تعدادی از ماموران دادستانی به امیر کبیر می‌رود. کارگران امیرکبیر علیه او شعار می‌دهند و دقایقی بعد رائین در دفتر انتشارات امیر کبیر در اثر سکته قلبی درمی گذرد و دردسرهای بزرگی که به زندانی شدن او و مصادره موسسه امیرکبیر منجر می‌شود، آغاز می‌شود.

انتهای پیام/