سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: رمان "اطلس ابر" اثر دیوید میچل توسط علی منصوری ترجمه و در انتشارات روزگار منتشر شد. این کتاب برنده جایزه کتاب بریتانیا برای بهترین داستان ادبی است که اکنون به زیان فارسی ترجمه و منتشر شده است.

در مقدمه این کتاب چنین می‌خوانیم: تاریخ چیست؟ ولتر آن را مبارزه‌ی بشر برای فرهنگ و پیشرفت می داند، پیکاری که یکسره از ابتدا تا انتها با انسان بوده و خواهد بود. با این وصف، تاریخ مسیری‌ست که بشر برای ارتقای وضعیت حیات جسمانی و روحانی‌اش پیموده و در آن با ناملایمات و دشواری‌ها دست به گریبان شده. اما تکلیف ما در قبال آن چیست؟ اگر تاریخ را تمامیِ رخدادهای صورت گرفته (و صورت گیرنده) و گزارش رخدادهای مذکور در نظر بگیریم، آنگاه با دو گونه‌ی عینی (خود رخداد) و ذهنی (گزارش آن) سروکار داریم. به عبارت دیگر وظیفه‌ی بشر در رابطه با تاریخ، مواجهه با رویدادها و ضبط و ثبت آنهاست، زیرا به گفته ی هگل در غیر این صورت دلیلی بر وقوع آنها نخواهیم داشت.

بنابراین بشر برای حیات بخشیدن و زنده نگاه داشتن تقلاها و مبارزات خود در راه رسیدن به وضع دلخواهش، ناگزیر از ثبت و ضبط آنهاست و اینجاست که تاریخ‌نگاری سر برمی آورد. بدیهی‌ست تاریخ‌نگاری، صرفا رویدادهای بزرگ و دندان گیری مثل فتوحات و قشون کشی‌ها و اقوال و احوال بزرگان و دولتمردان را شامل نمی شود و اصولا هر چیزی که از احوالات هر روزگاری برجای مانده باشد به این جرگه تعلق دارد. و این گونه است که یادداشتهای روزانه، نامه‌های شخصی، گزارش‌های خبری و مصاحبات به مرور -و به شرط دور ماندن از گزند نابودی و تحریف- جنبه ای تاریخ‌نگارانه پیدا می‌کنند.

"اطلس ابر" اما پا را از این فراتر گذاشته و به تاریخ‌نگاری آینده نیز می‌پردازد. گویا میچل در این روایت با مصالحی که از گذشته تا به حال جمع کرده، در حال معماری کل تاریخ است و آینده ی بشر را بر اساس کرده های دیروز و امروزش رقم می زند. اگر کانت با روشن‌بینی تمام، هدفِ تاریخ را حکومتی کاملا عدالت و عقلانیت محور معرفی می کرد که آزادی لازم را برای به کمال رسیدن انسان تضمین می‌کند و با حکومت های مشابه در صلح پایدار باقی می ماند، اینجا میچل نشان می‌دهد که تکرار موتیف استعمار، نسل کشی، زورگویی، برده داری و استثمار در سرتاسر تاریخ، مانع از تحقق این هدف شده و نه تنها مانع از رسیدن او به کمال می شوند، بلکه زوال او را نیز رقم می زنند. از سویی می توان موضوع روایت میچل در "اطلس ابر" را همان موضوع تاریخ فلسفیِ هگل دانست؛ یعنی خودشناسی و خودآگاهی (مرحله به مرحله‌ی) روحِ ملتها و اقوام از چیستی خود و وقوف بر این که اعمالشان دال بر چه است.

از جهتی می‌توان "اطلس ابر" را به لحاظ تاثیری که انسان‎ها در دوره‌ها و مکانهای جغرافیایی مختلف بر هم می گذراند نیز در نظر گرفت. تاثیری دومینویی که خاطره‌نویسی‌ها، یا نامه های به ظاهر بی‌اهمیت افراد معمولی می‌تواند بر آیندگان بگذارد و میچل در این رمان جوری مهره‌های خود را می‌چیند تا با چیرگی حرکتی رفت و برگشت (از گذشته به آینده و دوباره بازگشت به گذشته) را رقم بزند.

انتهای پیام/