سرویس معماری هنرآنلاین: معماری تجسم باورها، حساسیتها و نیازهای بشری هر دوره زمانی و هر جغرافیای فرهنگی است و در شکلی پیچیدهتر، اجزای یک شهر را بر اساس دغدغهها و خواستههای شهروندی پایهریزی میکند. مسکن از اولین ملزومات دوام و قوام حیات بشری است که در فرهنگهای متنوع خانهسازی ابراز میشود. پس از مسکن، تمدن و زندگی اجتماعی احتیاجات تازهای را هم به وجود آورده و به تناسب اهمیت، توان و ظرفیت معماری را به میدان میآورد.
نیایشگاهها که سرانجام با کلیساها و مساجد جامع باشکوه در شهرهای بزرگ شکل میگیرند، میزان علاقه و نیاز جامعه را به مذهب و روابط مذهبی نشان میدهند. هر یک از نیازهای زندگی فردی و اجتماعی در گونهای از معماری پاسخی میجویند. پل ها، بازارها، آب انبارها، حمامها، مدرسهها، رصدخانهها، ارگهای سلطنتی، میلها، باروها و بسیاری دیگر. پیداست که هر نیاز جدیدی در سطح جامعه، به شیوهای از همان دوره، انواع مشکلات را پشت سر گذاشته و به هر نحو ممکن معادلی شایسته و درخور در معماری برای خود جستجو میکند. پیچیدگی و توسعه این معادل معماری از نیاز عمومی، با عمق و قدرت این نیاز، تناسبی یک به یک دارد. در معماری ایرانی هم میتوان سراغ این مراودات معماری و شهرسازی را با خواستههای نسلهای تازه و اجبار سبک تازه زندگی پیدا کرد. به طوری که در چند سده اخیر شاهد حضور گونههای تازهای از معماری در شهرها هستیم. شاید ساختمان بانکها، دانشگاهها، نسل اولیه کارخانهها، مجتمعهای مسکونی، سینماها، سالنهای مدرن نمایش و موسیقی، ورزشگاهها، درمانگاهها، میدانهایی با مفاهیم و کارکردهای جدید و... بیش از دیگران به چشم بخورد.
ساختمانهایی که با پراکندگی مناسب و تناسب در مقیاسهای ملی و شهری و خانگی، به رفع نیازهای زندگی معاصر مشغول میشوند. (کاربریهای سطح پائینتر هم نشانههای شهری مشخصی برای خود انتخاب میکنند. مثلاً طباخیهای سراسر کشور را با مهتابیهای سبز میتوان از دور شناخت.) اما موارد مهمی از این قاعده طبیعی فاصله دارند. از جمله؛ حدود پنجاه سال از برپایی اولین نمایشگاههای هنری در قالب نگارخانههای امروزی و گالریهای هنرهای تجسمی در ایران میگذرد. در حال حاضر فقط بیش از سیصد نگارخانه در سطح تهران با ظاهری پنهان و خانگی فعالیت میکنند. اگر از مقیاسهای ملی نمایشگاهی (مثل موزه هنرهای معاصر تهران، مجموعه فرهنگی نیاوران و...) و تعدادی فضاهای جانبی کساد و خارج از جریانات مهم هنری در فرهنگسراها بگذریم، باید اعتراف کرد؛ برخلاف داعیههای ملی و جهانی در جریانات هنری، تقریباً هیچ ساختمان نگارخانهای با مقیاسهای شهری موجود با طراحی معماری خاص نگارخانهداری در کل کشور وجود ندارد. آیا باید پذیرفت که این فعالیت اجتماعی و فرهنگ هنری وارداتی، هنوز ـ چنان که در دیگر کاربریهای جدید شهری ـ به نیاز اصلی و ملموس شهروندان تبدیل نشده است؟ نیازی که قدرت بروز معمارانه داشته باشد. آیا نگارخانهداری جزو مشاغل کوچک خانگی است؟
انتهای پیام
سعید فلاحفر