سرویس تئاتر هنرآنلاین : وقتی پوستر نمایش "مارکس در سوهو" را میبینی، با خود میگویی هیهات، یکزمانی کلمه مارکس را به زبان میآوردی جرم داشت،چه رسد به اینکه راجع به او سخنرانی کنی و یا کتاب معروفش "سرمایه" را دست بگیری و بخوانی و راجع به آن حرف بزنی یا بخواهی نمایش بدهی. یاد آن کتاب بهاصطلاح خطرناکش! "کاپیتال" (سرمایه) میافتی و با خود میگویی تفاوت دو زمان را بنگر که چه دانشجویان و جوانانی به خاطر داشتن و خواندن این به زندان افتادند و شکنجه شدند! و از روزگار نامناسب خندهات میگیرد. کنجکاویات گل میکند و با خود میگویی لابد کارگردان - مهرداد خامنهای - از قصد میخواسته کنجکاوی مخاطبی مثل من را تحریک کند! بعد با خود میگویی خب حالا بروم ببینم منظورش چیست و چه میخواسته به من بگوید؟ بهسختی آدرس محل اجرا موزه استاد انتظامی را پیدا میکنی و هرچه در آن ساعت دنبال جایی برای پارک ماشینت میگردی پیدا نمیکنی. بالاخره بعد از نیم ساعت که داری ناامید میشوی که عطای دیدن نمایش را به لقایش ببخشی، بالاخره سوراخی مییابی و ماشینت را پارک میکنی و باوجود قفل و بستی که میزنی، ماشین را به خدا میسپاری میروی که بهاصطلاح نمایش ببینی! عکس معروف مارکس را بر سر در موزه انتظامی، بزرگتر ازآنچه قبلاً در پوستر و صفحات مجازی و تبلیغات جانبی دیدهای میبینی. خیال میکنی مردی با همان هیبت مارکس را گریم شده خواهی دید، اما با کمال تعجب متوجه میشوی که در بروشور برای بازی در نقش کارل مارکس دو بازیگر خانم، نسرین صالح و آویشن بیکایی نوشته شده و تازه تا آخر نمایش از خانم آویشن هم اثری نمییابی، به صرافت درمییابی که این بهاصطلاح نمایش یک تکگویی است و تو بیهوده منتظر دومی هستی. قرار است چند شب نسرین بازی کند و چند شب هم آویشن. بروشور را زیرو رو میکنی هیچ توضیحی هم در این مورد نمییابی. تو که برای دیدن یک درام آمدهای، از همان صفحه اول بروشور متوجه میشوی که این چیزی که قرار است ببینی، مونولوگی درباره تاریخ است، نه اقتصاددانی به نام "کارل مارکس" ولی آخر کار متوجه میشوی که اینیک اتوبیوگرافی تاریخی، سیاسی، اقتصادی است و نویسنده سعی کرده بهنوعی از اندیشههای کارل مارکس گردگیری کرده و از او دلجویی کند که آن فلکزده بد هم نمیگفته دیگران از گفتهاش بد برداشت کرده و اندیشهاش را بد منعکس کرده و یا بد پیاده کردهاند. بهنوعی دلت برایش میسوزد که چرا هنوز در گوشه و کنار جهان بهناحق مورد طعن و لعن است. ( البته این نکته آخر برداشت من است شاید دیگران چنین برداشتی نکنند) کار که آغاز میشود، خانم صالح را میبینی که با قد بلند و لباس سفید و خورجین محتوی تلی کتاب و بطری آبمعدنی، روزنامه و کتاب کاپیتال به دست وارد میشود. خود را مارکس معرفی میکند! و در یک ساعت، لحظات مهمی از زندگی خودش - کارل مارکس- یا بهتر است بگویی نظر نویسنده "هاواردزین" (و احتمالاً کارگردان) را درباره مارکس برای تو نقل میکند. مثلاً از زمانی میگوید که با همسرش "جینی" ازدواج کرده، یا موقعی که در آلمان از سوی دولت وقت مورد بیمهری قرار گرفته و به فرانسه تبعید شده و از آنجا هم بهزور دولت فرانسه، مجبور به مهاجرت به انگلستان شده و زندگی بسیار محقرانهای توأم با - فقر و بیماری - را همراه با همسر و کودکانش تحمل و سپری کرده است. مرگ سه فرزندش را به چشم دیده و یا وقایع سیاسی مانند مبارزه ایرلند علیه انگلستان، انقلابهای ۱۸۴۸ اروپا، کمون پاریس و اشخاصی که با او در ارتباط نزدیک بودند مانند "انگلس" - دوست و کمکحال و یار وفادارش - و از سوی دیگر "باکونین"- رقیب و ناقد عقاید سیاسی و اقتصادی او که پیوسته سر ستیز با او داشته بازگو میکند. میگویم بازگو میکند؛ بله بهدرستی که میتوانی بگویی بازیگر در این نمایشگونه ، - قطعاً در توافق با کارگردان - درحرکت و انعکاس شکل بیرونی حالات و رفتار شخصیت -که ذات نمایش است - امساک میکند. از قضا در بعضی لحظات که خصوصیات تیپیک شخصیتهایی را که از آنها سخن میگوید خیلی مختصر، به نمایش میگذارد موفقتر و قابلتوجهتر به نظر میرسد. مثلاً وقتی از شخصیتهایی مانند "باکونین" حرف میزند که با مارکس درگیری دارد حتی با هم گلاویز میشوند - تنها بهطور مینی مال، با حرکت سر و صورت و بدن، به سلوک و رفتار آن شخصیت اشارهی نمایشی میکند تا او را معرفی کند و این امساک در نمایشی کردن، بازی صالح را به گویشی یکنواخت تبدیل کرده و اگر عنصر طنز و کمی مطایبه مخصوص خودش را به آن نمیافزود در بعضیاوقات مونوتون و برای تماشاگر کماطلاعی مثل من مسامحتا کسالتبار میشد. گفتم کماطلاع؟! بهراستیکه این "تکگویی"، برای تماشاگری که انتظار دیدن یک درام دارد و نمیداند موضوع کمون پاریس چیست؟ باکونین کیست؟ ناپلئون سوم چه کاره است؟ و نیز زن گرفتن عمدی شخصیت مارکس توسط کارگردان - علیرغم توصیه نویسنده - و ایضاً به دلیل اینکه بعضی حرکات مردانه در طرز نشستن، برخاستن، دولا شدن و چه و چه برای یک زن که نقش مرد را بازی میکند ایجاد شرم حضور میکند و مجبور است آن حرکات را نصفهنیمه انجام دهد، همه و همه باعث شده که این مونولوگ از نمایشی شدن فاصله بگیرد و تبدیل به روایت یکنواخت شود. گفت عیب می چون که بگفتی، هنرش نیز بگو. آری بهواقع باید گفت که این نمایشگونه، برای همه آنهایی که در حال حاضر و یا در دوران گذشته با اندیشههای مارکس برخورد داشته و دارند، میتواند حالت نوستالژی ایجاد کرده و حتماً برای دانشجویان تاریخ، فلسفه، اقتصاد و علوم سیاسی، دیدن این کار سودمند خواهد بود که اکیداً دیدن آن توصیه میشود. انتهای پیام/ کاظم هژیرآزاد
کد خبر:
68425
روایتی از ˝مارکس در سوهو˝ به قلم کاظم هژیرآزاد
تو که برای دیدن یک درام آمدهای، از همان صفحه اول بروشور متوجه میشوی که این چیزی که قرار است ببینی، مونولوگی درباره تاریخ است، نه اقتصاددانی به نام کارل مارکس ولی آخر کار متوجه میشوی که این یک اتوبیوگرافی تاریخی، سیاسی، اقتصادی است و نویسنده سعی کرده به نوعی از اندیشههای کارل مارکس گردگیری کرده و از او دلجویی کند که...