به گزارش هنرآنلاین به نقل از روابط عمومی فرهنگسرای نیاوران حضور این نوازنده برجسته در نیاوران پس از اجرای سال ۱۳۷۹ و با گذشت ۱۵ سال میتواند یکی از اتفاقات جذاب برای اهالی موسیقی در شمال تهران باشد خصوصا با توجه به آنکه داریوش طلایی در گفتوگو با روابط عمومی فرهنگسرای نیاوران از برگزاری مداوم و مستمر این برنامه تا پایان سال جاری خبر داد.
اما چه انگیزهای موجب حضور داریوش طلایی در این کنسرت شده؟
وجه مردم پسند و عام موسیقی ما که من وجود آن را بسیار لازم میدانم و باید در جایگاه خودش قرار بگیرد با بخش موسیقی کلاسیک ما متاسفانه در هم تنیده شده و متاسفانه موسیقی عام غالب شده است. در واقع هدف من از برگزاری چنین کنسرتهایی معرفی دستگاهها و آوازهای موسیقی ایرانی برای علاقمندان به این گونه موسیقی است. ابتدا بفرمایید رابطه شما با موسیقی و خصوصا تار از چه زمانی و چگونه آغاز شد؟
من موسیقی را ازدوران کودکی شروع کردم و قبل از آن هم خانواده علاقه و کشش من را به موسیقی دیده بودند پدر من ویولن میزد و به هر حال موسیقی در خانواده ما حضور داشت. از کلاس پنجم ابتدایی به هنرستان موسیقی رفتم و ساز تار را به عنوان ساز تخصصی خودم انتخاب کردم و با علاقه مشغول به فراگیری آن شدم. در واقع از ابتدا این ساز را دوست داشتم. ولی بعد از چند سال که نزد استاد علی اکبر شهنازی مشغول به فراگیری ساز تار شدم واقعا عاشق آن شدم و در واقع میتوان گفت یک حس و علاقه بسیار عجیب نسبت به آن پبدا کردم. باید بگویم بعد از چند سال هنوز آن عشق و علاقه در من وجود دارد و به همان میزان به ساز تار و البته مسائل دیگر موسیقی علاقمند هستم. در ارتباط با کنسرتی که در پیش دارید توضیحاتی بفرمائید. گویا قرار است در دوبخش به اجرای برنامه بپردازید که یک بخش آن نوازندگی به شیوه قدما و بخش دیگر آن معاصر است؟ بله این برنامه در دو بخش اجرا میشود که در آن سبکهای گوناگون تارنوازی مورد توجه قرار گرفته است. من در یک بخش، در زمینه موسیقی کلاسیک قدیم به اجرای برنامه خواهم پرداخت و قصد دارم شیوههای نوازندگی تار قدما را در جایگاه خودش معرفی کنم. در تاریخ دویست ساله موسیقی ایرانی دورههای بسیار خوبی برای ساز تار داشتهایم که پرداختن به آنها بسیار مفید است. در بخش دیگراین کنسرت نیز به سبک جدید تارنوازی خواهم کرد. در واقع در بخش دوم روایتی از برداشتهای خود من به عنوان یک نوازنده امروزی از تار را خواهید شنید.
تفاوت این اجرا با بخش اول در این است که موسیقی که در بخش اول شنیده میشود فضای مینیاتوری دارد اما در بخش دوم اینگونه نیست و در واقع آن نقاشی مینیاتور در قاب بزرگ تری نصب میشود. زمان بندی دیگر فشرده نیست و مدیریت زمان بداهه نوازی به طریق دیگری مدیریت میشود. فرم موسیقی تعریف متفاوت تری پیدا میکند و به اشکال متنوعی تقسیم میشود. در قسمتهای ضربی هم از فرمهای سنگین و فرمهای آزاد با تعریفی که خودم داشتهام استفاده میشود البته همراه با بکارگیری عناصر برگرفته از ردیف موسیقی دستگاهی ایران.
در این بخش هنرمند جوان حسین همتی با تنبک من را همراهی خواهد کرد. به طور کلی دوست دارم هنرمندان جوان را هر چه بیشتر بکار بگیرم و معرفی کنم و در کنسرتهای آینده قصد دارم این کار را بیشتر انجام دهم.
نوازندگی و بداهه نوازی در سالهای گذشته تغییرات بسیار زیادی در خود دیده و در دورههای مختلف همراه با ورود ابزار مدرنیته به ایران روایت موسیقی دستگاهی ایرانی دستخوش تغییراتی میشد. این اتفاقات را چگونه تحلیل میکنید؟
ورود تکنولوژی تغییرات زیادی را در همه هنرها از جمله موسیقی ایجاد کرده و میکند. به عنوان مثال سیستم نوازندگی قبل از رادیو با بعد از آن بسیار متفاوت بود. قبل از تاسیس رادیو در ایران زمان اجرای موسیقی کم بود از همین رو اتفاقات زیادی در یک زمان محدود اتفاق میافتاده و اجراها بسیار فشرده انجام میشد اما در زمان رادیو امکاناتی برقرار میشود که با رویدادهای اجتماعی و هنری و تفکرات آن دوران همسو شده و تاثیرات زیادی در ارائه موسیقی موجب میشود. با آمدن رادیو و صفحه گرامافون موسیقی مردم پسند شد ومخاطب آن عامتر شد. وجه موسیقی ضربی و تصنیف سازی بر موسیقی آوازی و دستگاهی غالبتر شد. به عنوان مثال در برنامه گلها که فرمی از موسیقی عام است تصنیفی اول اجرا میشد بعد در ادامه آواز و در انتها چند قطعه ضربی و مجددا تصنیف نواخته میشد. به آوازی بودن ردیف موسیقی اشاره کردید و اینکه به قطعات ضربی و تصنیفها در ردیف موسیقی ایرانی بعد از ورود رادیو به ایران بیشتر پرداخته شد. دلیل کم بودن قطعات ریتمیک و ضربی در موسیقی دستگاهی و ردیف به سلیقه اساتید آن دوران مرتبط میشود یا دلایل دیگری داشت؟ یکی از دلایلی که در ردیف موسیقی ایرانی تعداد قطعات ضربی کم است این بود که موسیقی دانان گذشته مثل طاهرزاده و... بخش اصلی موسیقی ایرانی را موسیقی دستگاهی و آوازی میدانستند و از خواندن تصنیف اجتناب میکردند. تصنیف خوانان نسبت به آواز خوانها معمولا خوانندههای ضعیفتر و سطح پایین تری بودند و همان چندقطعه ضربی هم که در ردیف موسیقی ایرانی وجود دارد، آهنگساز ندارد و از الگوهای ضربی نوازی گرفته شده است. در موسیقی غربی آهنگساز با نوازنده از هم تفکیک شده است ولی در شرق نوازنده و سازنده اثر یک نفر است. چرا در کارنامه هنری شما فعالیت گروهی بسیار کم است. آیا خود شما رغبتی برای تشکیل گروه موسیقی نداشتهاید و یا علت دیگری باعث شد که کمتر به فکر تشکیل گروههای بزرگ و چندین نفره موسیقی باشید وبه جای آن بیشتر به فعالیتهای انفرادی بپردازید؟ من سابقه فعالیت کار گروهی را داشتهام اما سابقه کار گروهی به صورت داشتن فعالیت گروهی با نفرات زیاد نداشتهام. همیشه گروههای من سه و یا چهار نفره بودهاند. بیشتر اعتقاد دارم به اینکه به فرم موسیقی اصیل و بداهه نوازی بپردازم. بخشی که نقطه اوج موسیقی ایرانی است. برای تشکیل گروههایی مثل آنچه من در قدیم سرپرستی میکردم باید حمایتی صورت پذیرد و مراکزی مثل حفظ و اشاعه شکل بگیرد تا بتوان گروههای بزرگ را تشکیل داد.
وجه مردم پسند و عام موسیقی ما که من وجود آن را بسیار لازم میدانم و باید در جایگاه خودش قرار بگیرد با بخش موسیقی کلاسیک ما متاسفانه در هم تنیده شدهاند و متاسفانه موسیقی عام غالب شده است.
برای من بسیار جالب است که در سالنهایی همچون فرهنگسرای نیاوران و یا تالار وحدت وقتی صحبت از موسیقی کلاسیک غرب میشود فرم کاملا کلاسیک و جدی آن اجرا میشود و با آن موسیقی در جایگاه خودش برخورد میشود و مخاطبش نیز توقع موسیقی پاپ ندارد اما در موسیقی ایرانی این بحث مشوش است. جایگاه کلاسیک موسیقی ایرانی کمرنگ شده و این اتفاق اصلا طبیعی نیست. به واقع هدفم از برگزاری چنین کنسرتهایی معرفی دستگاهها و آوازهای موسیقی ایرانی برای علاقمندان به این گونه موسیقی است.
در دورانی قرار داریم که جوانان زیادی در موسیقی ایرانی مشغول به فعالیت میباشند. موید این مطلب نیز حضور زیاد علاقمندانی است که در کنسرتهای شما و دیگر اساتید شرکت میکنند. این مهم را چگونه ارزیابی میکنید؟ موسیقی ایرانی خیلی گسترش پیدا کرده و تعداد کسانی که در زمینه موسیقی ایرانی در حال فعالیت هستند بسیار زیاد است. در گذشته زمانی که جوان بودم وقتی میخواستم سه تاری بخرم نه کسی بود و نه جایی بود تا بتوانم از آنجا سازم را تهیه کنم. به همین منظور برای تهیه سه تار مجبور بودم چند ماه صبر کنم تا تنها سازنده سه تار آن زمان یک سه تار برای من بسازد. امروزه بالای صد سازنده ساز سه تار داریم و درهرجایی که میرویم آموزشگاهها و مراکز ساز فروشی زیادی بوجود آمدهاند که در کنار اثرات مثبتی که دارند متاسفانه تاثیرات مخربی نیز دارند. نمیتوان تنها تاثیر سیاستهای فرهنگی غلط و و نبود حمایتهای هنری را عامل بعضی نقصانها در موسیقی دانست. من فکر میکنم پیشکسوتان باید در این بخش الگو باشند. اگر من برنامهای میگذارم هدفم معرفی الگوهای صحیح موسیقی به جوانان است. در کنسرتهای موسیقی ایرانی جوانان حضور پیدا میکنند. نوازندگان جوان موسیقی ایرانی تکنیکهای زیادی را فرا میگیرند و تلاش زیادی برای فراگیری موسیقی ایرانی انجام میدهند. وظیفه ماست که به عنوان کسانی که در موسیقی سالها فعالیت کردهایم بتوانیم الگوی مناسبی برای آنها باشیم و در جاهایی که این عزیزان به بن بست میرسند و نمیدانند باید چکار کنند مسیر درست را به آنها معرفی کنیم.
در همه جای دنیا موسیقی کلاسیک مخاطب خاص خودش را دارد. باید جوانان نیز بپذیرند که بر روی موسیقی دارند کار میکنند که بسیار خاص است. البته که مراکز فرهنگی باید زمینه فعالیت برای آنان را بوجود بیاورند و برخوردی را که با موسیقی پاپ میکنند با این موسیقی نکنند. در همه جای دنیا حمایت از موسیقی کلاسیک به صورت همه جانبه صورت میپذیرد. از آثار مکتوبی که در دست دارید بفرمائید و اینکه آیا مکتوب شدن و به نت در آمدن گوشهها و دستگاههای موسیقی ایرانی کمکی به اصیل ماندن آن کرده است یا خیر؟ کتابی در دست چاپ دارم که بر روی ردیف تحلیل دقیق تری دارد و بیان کننده مفهوم جملات ردیف است. توضیحات کاملی در ارتباط با گوشهها و دستگاهها در این کتاب دادهام و امیدوارم تا اوایل تیر ماه چاپ شود.
ببینید، موسیقی ما موسیقی شفاهی با یک ردیف اما روایات مختلف است. به عنوان مثال آقا حسینقلی و میرزا عبدالله از یک خانواده بودهاند اما میبینیم دوروایت متفاوت از ردیف نقل میکنند. فرهنگ موسیقی ما شفاهی است که در آن نت گویای همه چیز موسیقی ما نیست در واقع کتابهای موسیقی مثل نقشهاند و به شما کمک میکند تا دید جامعتر و دقیق تری از آنچه باید فرابگیرید داشته باشید. چرا بعد از ۱۵ سال تصمیم گرفتید در فرهنگسرای نیاوران مجددا کنسرت برگزار کنید؟ نیاوران فضای خوب و صمیمی برای اجرای رسیتال دارد. از نظر معماری و فضای شهری حس خوبی را برای نوازنده ایجاد میکند. در سالنهای بزرگ هنرمند متاسفانه درگیر مسایلی میشوید که احساس خوبی ندارد. شاید هدف این است از ظرفیت سالن به صورت حداکثری استفاده شود و همین موضوع مشکلات جانبی ایجاد میکند که روی کیفیت کار اثر میگذارد. ممکن است کنسرت شما در ساعتهایی باشد که قبل و بعد آن تئاتر و یا برنامههای دیگری باشد و خلاصه اینکه احتمال اینکه برنامه جابه جا شود بسیار زیاد است که به نوعی بیاحترامی به مخاطبین و هنرمندان محسوب میشود. در سالنهایی همچون سالن نیاوران به هیچ عنوان این اتفاقات نمیافتد. از سوی دیگر من حس خوبی به این مجموعه دارم و نیاوران را فضای بسیار مناسبی برای اجرای برنامههای هنری میدانم. به همین دلیل تصمیم گرفتم این اجرا را در این مجموعه داشته باشم. و به عنوان سوال آخر آیا برنامهای دارید تا بصورت پیوسته و مداوم این کنسرتها دنبال شود؟ مداومت بسیار مهم است و باید تدابیری اندیشید تا اجرای موسیقی ایرانی به صورت مرتب هر چند ما یک بار انجام شود. نباید این گونه باشد که مخاطب بعد از هر چند سال به یک کنسرت موسیقی بیاید. روال معمول در موسیقی شرقی همین است. شما در هند یا کشورهای شرقی دیگر میبینید که به صورت مرتب موسیقی دانهای کلاسیک اجرا دارند و مخاطبان خاص خودشان را هم دارند. برنامه من هم همین است. البته هنوز چیزی قطعی نشده اما تصمیمی که دارم این است که اجرای این کنسرتها در نیاوران به صورت مداوم و مستمر باشد.
لازم به یادآوری است که داریوش طلایی ردیفدان و نوازنده صاحب نام موسیقی اصیل ایرانی یازدهم و دوازدهم اردیبهشت ماه با اجرای کنسرتی تحت عنوان بداهه نوازی در موسیقی دستگاهی ایران در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران به روی صحنه میرود.
انتهای پیام/
حسن مطهری