سرویس موسیقی هنرآنلاین: تعدادشان کم نیست، این روزها کافی است در خیابان‌های پایتخت باشید یا حتی وقتی از کنسرتی بزرگ باز می‌گردید آنها را خواهید دید، برای اولین بار ترجیح دادم به جای چهره‌های نامی با این نوازندهای خیابانی گفت‌وگو داشته باشم.

اعتراف می‌کنم که در ابتدا فکر نمی‌کردم با افرادی تحصیلکرده روبرو شوم، اما آن‌ها خلاف این نظر را ثابت کردند؛ کسانی که بی‌هیچ ادعایی فقط برای عشق می‌نوازند.

چند کوچه بالا‌تر از پارک ساعی، مقابل یک کافه؛ نزدیک‌تر که می‌شوی گروهی سه نفره را می‌بینی که در سرمای آخرین روزهای سال، گرم خواندن و نواختن موسیقی هستند؛ رفت‌و‌آمد ماشین‌ها، ازدحام جمعیتی که با نگاهی بی‌رمق می‌گذرند و در مقابل اعضای گروه با چه اشتیاقی می‌نوازند و می‌خوانند.

صدا وساز‌هایشان خاطرات را در پس ذهنم زنده کرد، این وسط تنها خیابان خوشحال بود و گروه. گفت‌وگو را با کسی که ظاهرا سرپرست آنهاست آغاز می‌کنم. نام او امین رفیعی‌نیا است.

می‌خواهم ابتدا گروه و اعضای آن را معرفی کنید.

امین رفیعی‌نیا: محسن شمس نوازنده گیتار الکتریک، حمید شمس درامر و خودم خواننده و نوازنده گیتار آکوستیک گروه هستم. گروه ما مهرماه سال گذشته روبروی تالار وحدت اولین اجرای خود را برگزار کرد، اما به طور جدی و مستمر از شهریور امسال در خیابان اجرا می‌کنیم.

به غیر از اجرای خیابانی به حرفهٔ دیگری هم مشغول هستید؟

رفیعی‌نیا: تمام اعضای گروه در بندهای دیگری که خیابانی هم نیستند مشغول به فعالیت هستند.

اجرای خیابانی به این شکل در ایران از کی شروع شده است؟

رفیعی‌نیا: شاید بیشتر از ١٠ سال است که این گونه اجرا‌ها در ایران آغاز شده است، اما در یک سال گذشته گروه‌هایی تشکیل شده‌اند که کارشان بیشتر دیده و شنیده شده است و خوب هم کار می‌کنند.



در سال‌های خیلی دور، در کوچه پس کوچه های شهر، گاهی نوازنده‌های دوره‌گرد را می‌دیدیم که به صورت انفرادی ساز می‌زدند و آواز می‌خواندند. در واقع آن‌ها با هنری که داشتند برای کسب درآمد این کار را انجام می‌دادند. استنباط من از گروه‌های خیابانی که به طور منسجم‌تر و با کیفیت بهتر مبادرت به اجرای خیابانی دارند این است که هدف دیگری را دنبال می‌کنند. هدف شما چیست؟

رفیعی‌نیا: ما بدون واسطه موسیقی خود را اجرا می‌کنیم و بدون واسطه هم بازخورد آن را از جامعه دریافت می‌کنیم. البته ما آدم‌های متمولی نیستیم و کسب درآمد از اولویت‌های پر اهمیت برای ماست. به نظر من اگر بگوییم که برای کسب درآمد نیست بدون شک شعار داد‌ه‌ایم. درواقع گروه ما اینگونه است که ما به عنوان شغل اصلیمان به این کار نگاه می‌کنیم، در عین حال این هدف را فدای همه چیز نمی‌کنیم و اینگونه نیست که به خاطر پول در عرصه موسیقی هر کاری را انجام بدهیم.

شما به خواست خودتان اجرا در خیابان را انتخاب کرده‌اید؛ این درحالی است که به وسیله موسیقی از راه‌های دیگری هم می‌توان کسب درآمد کرد. سوالی که اینجا پیش می‌آید این است که چرا خیابان؟

محسن شمس: شاید بتوان از راه‌های دیگر مانند تدریس، نوازندگی در مجالس و غیره کسب درآمد کرد. من سال‌ها در کافه‌ها و رستوران‌ها نوازنده پیانو بودم، اما آن کار روح مرا راضی نکرد، چرا که در انجام آن بسیار محدود بودم. در واقع این کارفرما بود که مشخص می‌کرد چه آهنگی بنوازم، ولی در اجرای خیابانی نوازنده و خواننده کاملا آزاد است تا موسیقی مورد علاقه خود را به اجرا بگذارند. این برای ما که می‌خواهیم موسیقی‌مان خاص باشد ایده‌آل است.

آیا نظر و سلیقه مخاطب شما کار را محدود نمی‌کند؟

شمس: ما با توجه به مکان اجرا و همچنین ذائقه مخاطب از میان علاقه‌مندی خودمان نوع موسیقی اجرایی را انتخاب می‌کنیم و در واقع این یک کار میدانی است.

رفیعی‌نیا: یک هنرمند و یک موسیقی‌دان، کار را اول برای خودش انجام می‌دهد و اگر به دل خودش نشست قطعا آن کار با مخاطب هم ارتباط برقرار می‌کند.

سبک کاری شما چیست؟

رفیعی‌نیا: اگر بخواهیم یک اسم کلی روی آن بگذاریم باید بگویم راک. اینکه چرا این سبک را انتخاب کردیم به این دلیل بوده که این سبک را بیشتر از سبک‌های دیگر می‌پسندیم.

چرا موسیقی سنتی یا بومی و نواحی ایران را اجرا نمی‌کنید؛ به عنوان مثال چرا سراغ موسیقی بوشهری، گیلکی یا بختیاری برای اجرا در خیابان نمی‌روید؟

رفیعی‌نیا: باید اعتراف کنم دلیل نبود گرایش به چنین موسیقی، شناخت و دانش کم ما نسبت به آن است. با این حال ما در گروه خودمان به موسیقی بومی و شرقی تمایل داریم و این نوع موسیقی به سلیقه ما نزدیک است. ضمن اینکه در کارهای دیگری که در بندهای دیگر انجام می‌دهیم نیم‌نگاهی نیز به تلفیق موسیقی فولکلور با راک داریم، اما در اجرای خیابانی تا حدودی کار ما محدود است و خیلی روی این موضوع متمرکز نشده‌ایم. ولی در بعضی از بداهه نوازی‌ها اجرای شرقی هم داریم.

به نظر شما آیا موسیقی نواحی ما، آنقدر غنی هست که بتوان آن را پرورش داد؟

رفیعی‌نیا: قطعا همینطور است. موسیقی بومی ما آنقدر دارای ریشه قوی و پرمحتواست که بتوان به آن پرداخت و باعث رشد آن شد، شاید راهکار این باشد که با نگاه متفاوتی روی آن کار کنیم، اما این موضوع نیاز به تحلیل جامعه‌شناختی صحیح دارد.

شمس: سال‌هاست که اساتید موسیقی سعی دارند این موسیقی را بیشتر در میان مردم جا بیاندازند، اما موفق نبوده‌اند. شاید دلیل اصلی این باشد که جامعه ما در حال گذر از سنت به مدرنیته است، بخصوص قشر روشنفکر جامعه به اشتباه تمایلی به عناصر سنتی و بومی نشان نمی‌دهند. به طور کلی شاید بخشی از مسئولیت این موضوع به عهده ما هنرمندان است، چرا که موسیقی سنتی ما در حال حاضر بیشتر جنبه موزه‌ای و آکادمیک دارد.

انتهای پیام/