سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: چاک پالانیک نویسنده رمان "باشگاه مشت‌زنی" (Fight Club) به واسطه فیلمی که دیوید فینچر، کارگردان هالیوود، سه سال بعد از انتشار کتاب بر اساس آن ساخت، به شهرتی خارج از مرزهای آمریکا رسید. با این که این رمان از نخستین آثار او بود اما مورد تحسین بسیاری از مخاطبان و منتقدان قرار گرفت و جایزه آرگون را نیز دریافت کرد.

رمان به صورت اول شخص روایت می شود و بیشتر به یک تک‌گویی می‌ماند. چیزی که رمان را متفاوت می‌کند حضور عینی و فیزیکی "تایلر دردن" شخصیت خیالی است که راوی خلق کرده و نه تنها خود او از این مسئله خبر ندارد که البته مخاطب نیز در ابتدا متوجه این موضوع نمی‌شود وپس از خواندن نیمی از کتاب تخیل پیچیده راوی را درک می‌کند . زبان داستان ساده است و رمان خوش‌خوان و یک نفس خوانده می‌شود.

راوی زندگی معمولی‌ای دارد و مثل خیلی‌های دیگر از روزمرگی این زندگی به تنگ آمده است، از این رو دست به یک خود ویرانگری عظیم می‌زند و تایلر دردنی خلق می‌کند که بی‌قید و بندی‌ها و دیوانگی‌هایش را تجسم بخشد. می‌گوید:" آن وقت‌ها زندگی‌ام زیادی کامل بود و شاید باید همه چیزمان را خرد می‌کردیم تا بتوانیم آدم بهتری شویم." واین گونه است که کاراکتر بسیار جالب و تامل برانگیز دردن خلق می‌شود.کسی که تمایل زیادی به خراب‌کاری دارد، تا جایی که می‌گوید"همیشه کسی را می‌کشی که از همه بیشتر دوستش داری" و لوله تفنگ را می‌گذارد دهان راوی یا همان تایلر دردن که هر دو در عین حال که حضور فیزیکی دارند اما یک نفر به حساب می‌آیند؛ مثل یک روح در دو بدن؛ و این درست آغاز رمان باشگاه مشت‌زنی است.

اما این آغاز ، در فیلم پایان آن را رقم می‌زند. دیوید فینچر به متن کتاب به صورت مطلق وفادار نمی‌ماند و همین موضوع فیلم را نسبت به اثر ادبی آن مستقل و به نظر جذاب‌تر کرده است.

فیلم ریتم تندتری دارد و غافلگیرانه‌تر است. فینچر درک درستی از کتاب داشته است و به نظر می‌آید تمام فرازهای کتاب را به نفع فیلمش مصادره کرده و اصلا از وفادار نبودن موبه مو نسبت به رمان هراسی نداشته است. از آنجا که شروع رمان پایان قصه است، مخاطبِ دقیق می‌تواند با خواندن بخش اول رمان و به واسطه کلیدهایی که پالانیک در بخش‌هایی از اثر ارائه می‌دهد وجه دیگر راوی یعنی تایلر دردن را درک کند.

اما فیلم در این مورد خطر نمی‌کند. فیلم به دو بخش تقسیم می شود : بخش اول قسمتی است که مخاطب صرفا با ادوارد نورتون (بازیگر نقش راوی) رو‌به‌روست. او به شدت از زندگی روتینی که دارد خسته است و برای تنوع هم که شده - و البته شاید برای رویارویی با "مرگ" - در انجمن بیماران سرطانی و مریضی‌های خاص دیگر شرکت می‌کند. در این انجمن‌ها با مارلا آشنا می‌شود که نقش او را هلنا بونهام کارتر بازی می‌کند.

در این میان تایلر دردن که ایفاگر نقش آن برد پیت است به داستان اضافه می‌شود؛ شخصیتی که در نیمه دوم فیلم متوجه خیالی بودن آن می‌شویم. در بخش اول فیلم وقتی نورتون (راوی) و برد پیت (تایلر دردن) در یکی از صحنه‌های کلیدی فیلم با هم مبارزه می‌کنند و نورتون با مشت‌های برد پیت به هوا می‌رود ما هم مثل راوی فیلم همچنان از خیالی بودن تایلر دردن مطلع نیستیم ، ولی وقتی در بخش دوم راوی (نورتون) متوجه می‌شود که تایلر دردن را خودش خلق کرده است همان صحنه این بار به این صورت رقم می‌خورد که نورتون با مشت‌های خودش به این طرف و آن طرف پرت می‌شود.

فیلم یکی از جنجال برانگیزهای سال 1999 بود و با این که در منظر اول آن چنان تحسین منتقدین را برنینگیخت و حتی در جایزه اسکار نیز تنها، نامزد جلوه‌های ویژه شد که آن را هم به گروه جلوه‌های ویژه ماتریکس واگذار کرد، بعد از توزیع زیرزمینی آن، بسیار مورد توجه قرار گرفت تا جایی که بسیاری آن را در فهرست 10 اثر برتر تاریخ سینما قرار دادند .همچنین نشریه توتال فیلم انگلستان نیز آن را بعد از پدرخوانده و سه‌گانه ارباب حلقه‌ها در رده سوم بهترین فیلم‌های اقتباسی قرار داد.

رمان چاک پالانیک در ایران با عنوان "باشگاه مشت زنی" توسط نشر چشمه ، در پاییز 90 و به ترجمه پیمان خاکسار روانه‌ بازار شد.

انتهای پیام/

ندا رضا حسینی