سرویس تجسمی هنرآنلاین : خانه هنرمندان ایران تا ۱۸ دی ماه میزبان نمایشگاه "فصلی از هنر" منتخبی از آثار اعضای انجمن هنرمندان نقاش ایران خواهد بود. در حاشیه برگزاری این نمایشگاه که فرشته یمینیشریف با دو اثر در آن شرکت دارد، پای صحبتهایش نشستیم. فرشته یمینیشریف در سال ۱۳۳۹ به دنیا آمد. از همان کودکی با شعر آشنا شد و خود به سرودن شعر و نوشتن داستان پرداخت. در سیزده سالگی، شروع به نقاشی کرد، بیآنکه آموزش منظمی در عرصههای هنرهای تجسمی دیده باشد. درباره آثار او آمده است: از دیدگاه یمینیشریف، نقاشی و شعر دو قلمرو عاشقانه و در هم تنیده است. در کارهای او دو مشخصه اصلی دیده میشود، یکی پرداختن به زیبایی و بهرهجویی از رنگ و دیگری، تمایل آشکار نسبت به ترکیببندیهای ساده اما باوقار که حاصل نگرش مدرن به هنر نقاشی است و در آن پیچیدگی عوامل و عناصر با سادگی ترکیببندی به هم میآمیزند و در هم تنیده میشوند. در نقاشی یمینی شریف هر دلالتگر نمادگرایانه در ظاهر، ما به ازای بیرونی خود را دارد اما واقیعت آن است که ارجاعات بیرونی معنایی مشخص را نمیپذیرد و به اشاراتی ذهنی برای یافتن معنا شباهت مییابند. حتی آنجا که به اهورا و اهریمن به عنوان نمادهای خیر و شر میپردازد، تابع میثاقهای شمایلنگارانه نیست و تشخیص آن دو را از یکدیگر ناممکن مینمایاند.
خانم یمینی شریف از کارهای حاضر در نمایشگاه شروع کنیم، مربوط به چه دوره از کارهای شما هستند؟
این آثار را قبلا کشیده بودم، "غزلهای سلیمان" اصلا به نمایش درنیامده بود و "حکایت هابیل و قابیل" در نمایشگاه طراحان آزاد یک بار به نمایش درآمده بود.
این آثار مربوط به یک مجموعه هستند؟
بله، روی این تم من چند اثر دارم، فصلی بود که برایم باز شد و فعلا بسته شده است. در واقع با مطالعه قصههای قرآنی و یا حکایتهای قدیمی که مربوط به تمام ادیان است، چند حکایت را که خیلی برای من از لحاظ فلسفی، روانشناسی و حکمتی که در آنها است جالب بود، انتخاب کردم. با خواندن این قصهها فورا تصویری از آنها پیدا میکردم و فورا کار میکردم و خیلی هم دوستشان دارم.
گفتید این فصل برایم بسته شده است، چه دورههای کاریای را تاکنون پشت سر گذاشتهاید؟ اگر بتوان این چنین تقسیمبندی کرد؟
شاید هم بتوان تقسیم کرد و هم نتوان زیرا کارهایم پیرو هم هستند؛ دلمشغولی من از اول در نقاشی، انسان و خیر و شر بوده است و هیچ وقت اینها را دو چیز منفک از هم نمیبینم و البته رفقایم همیشه پرندهها بودهاند و اینها همیشه گوشه و کنار کارهایم پیدا میشوند. فلسفه را خیلی دوست دارم و منظورم فلسفهبافی نیست، خیلی کتاب خواندهام و اساطیر را دنبال میکنم. کارهایم معمولا فیگوراتیو است و پرنده و یا فرشتههایی نیز در قابها حضور دارند. گهگاهی هم طبیعت بیجان در این میان کار کردهام. تا رسید به این مجموعه که دو اثر از آن را ملاحظه میکنید، به عنوان مثال درباره خلقت انسان، آن جمله را خیلی دوست داشتم که میگویند خداوند وقتی انسان را آفرید و روح خودش را در آن دمید، نخستین جملهای که فرمود این بود: نترس و غمگین نباش و این جمله مرا بسیار تحت تأثیر قرار داد و آن را به تصویر کشیدم.
و اکنون چه پروژهای در دست دارید؟
بعد از این قصهها، یک سری فرشته با عنوان "فریادها و نجواها" که متاسفانه در ایران به نمایش درنیامد و مستقیم در آمریکا به نمایش درآمد و اکنون هم به دلیل پرندههایی که کار کردهام پیشنهاد شد گل و مرغ کار کنم که ابتدا برایم سخت بود ولی بعد به سبک و سیاق خودم آن را اجرا کردم که خیلی تجربه رنگین و جالبی بود. در تمام دورههای کاریام هم سفارش پرتره میگیرم و سعی میکنم آن را به روش خودم ارائه کنم.
فعالیت انجمن نقاشان را در این دوره که شروع به کیوریتکردن و برگزاری نمایشگاههای منتخب کردهاند، چگونه میبینید؟
فوق العاده است، من این گروه را خیلی دوست دارم و خیلی بهشان معتقد هستم. خودم هم چند سالی تهران نبودم در نتیجه همه چیز خیلی برای من تازگی دارد.
این نمایشگاه به گفته اکثر بازدیدکنندگان و هنرمندان از سطح کیفی بسیار خوبی برخوردار است، فکر میکنید چرا با این حال، فروش خوبی نداشته است؟
ببینید من یک نظر خیلی جدی دارم در این مورد، به نظر من یک مقدار قیمت کارها اصولا بالا رفته است، من قبول دارم که ما هنرمندها واقعا کار دیگهای انجام نمیدهیم و زندگیمان با همین کار میگذرد و با این تورم و گرانی درآمد ما هم باید با خرجمان تطبیق داشته باشد. نقاشی و اصولا هنر همیشه جنبه لوکس و خاصی دارد، در حال حاضر آن افرادی که خیلی پولدار هستند، معلوم نیست سلیقههایشان تا کجا باشد، عده دیگری هم هستند که کار میخرند ولی نه به این قیمتها، آنها به عنوان مثال معمولا میآیند از خانه و کار را به قیمت مناسبتری خریداری میکنند.
پس چرا هنرمندان کارهایشان را اینگونه قیمتگذاری میکنند؟
وقتی کلا قیمتها در یک شرایطی هست، خب نمیشود که چند نفر بیایند قیمت را خیلی پایین بگذارند و گروه زیادی قیمتهای بالایی بگذارند. این یک تفاهم است که شاید اگر نقاشان دوست داشته باشند باید به آن نگاه دوبارهای داشت زیرا اگر قیمتها به همین منوال بالا برود به نظرم دیگر کاری خرید و فروش نشود. من نمیگویم که کارها اینقدر نمیارزند، حتما میارزند و بسیار هم عالی هستند، موضوع ارزش کار نیست، موضوع امکان خرید است. آن کسانی که خیلی پولدار هستند یا اهل خرید کار هنری نیستند و یا بلد هستند که چه کاری را به چه قیمتی خریداری کنند و حتما سعی میکنند به کمترین قیمت بخرند و به بیشترین قیمت میفروشند.
چه فرصتی بهتر از این نمایشگاه که اتفاقا کارهای خوبی در آن ارائه شده و اتفاقا افراد سرشناسی در آن شرکت کردهاند، برای فروش اثر هنری میتواند وجود داشته باشد؟
چه کار میشود کرد؟ میدانید این یک تصمیم کلی است، به نظرم وقتی همه قیمتها را یک جور میگذارند نمیشود فردی عمل کرد. حتما این موضوع دل مشغولی انجمن هست، هر مسئلهای که به نقاشی، هنرمندان و مسائلشان باشد، دغدغه این انجمن هست. واقعا الان افرادی در انجمن هستند که دلشان میخواهد عالیترین کار اتفاق بیفتد، چه کسی بدش میآید که همه کارها فروش برود و هم انجمن چیزی منتفع شود و هم هنرمند. انجمن که پولی از خودش ندارد از همین کارهایی که انجام میدهد درصدی به انجمن تعلق میگیرد که صرف امور دیگری از این دست میشود پس مشکل از انجمن نیست از قیمتهایی است که هر استادی برای اثرش تعیین میکند و خب انجمن هم نمیتواند به یک استاد سرشناس بگوید که چه قیمتی بگذارد این دیگر در روابط ما نیست. این یک تصمیم کلی است و من امیدوارم که یک اتفاقی بیفتد که یک دکتری، مهندسی یا فردی که توانایی خرید دارد، بتواند کار بخرد.
و فکر میکنید چه باید کرد؟
حقیقتش من راهش را نمیدانم ولی میدانم هرچه کار بیشتر فروش برود و در خانههای مردم باشد، زیباتر و بهتر است. من فکر میکنم حضور مسئولین و خرید کار توسط آنها همه جای دنیا به طریقی تعریف شده است یا به هنرمند سوبسید اختصاص میدهند، به نحوی تامین اولیه زندگی را انجام میدهند، کارخانهها و شرکتها از یک درصدی از مالیات در صورت خرید آثار هنری، برخوردار میشوند و به این صورت از هنرمندان حمایت میکنند. در مورد مسئولین البته نمیدانم در صورتی که کسری بودجه وجود داشته باشد آیا برای یک کار لوکس، بودجهای اختصاص میدهند؟ این هم یک محدودیت دولتی است اما من به عنوان یک نقاش از آقای ملانوروزی انتظار داشتم حداقل تشریف بیاورند و کارها را ببینند چون حضورشان خیلی مهم بود و من شخصا گلهمند هستم.
خود هنرمندها در این زمینه چه کاری میتوانند انجام دهند؟
ببینید در یک نمایشگاهی که رنج قیمتها در یک سطح مشخصی است، اگر یک کار به قیمت ۵ میلیون تومان ارائه شود، اولین قضاوتی که میشود چه خواهد بود؟ فکر میکنند که این کار نسبت به بقیه از سطح کیفی پایینتری برخوردار است.
قضاوت اهل گالریگردی، یعنی مخاطب گالریها و خریداران فکر میکنم این باشد که یا کاری به قیمت است و میخرند و یا چه خوب که کار خوبی کمی ارزانتر از جاهای دیگر است و باز هم میخرند؛ اما جامعه هنری را اگر بخواهید، راستش نمیدانم چه قضاوتی میکنند و مخاطب عام و رهگذر هم در هر صورت برداشت حرفهای نخواهد داشت وقتی اثری قیمت بالایی داشته باشد، خواهند گفت چه خبر است این را که من هم میتوانم بکشم، ارزان هم باشد شاید به قول شما فکر کنند این یکی که ارزان است، بیکیفیتتر از بقیه است.
شاید هنرمندان باید در این باره نشستی داشته باشند، اما از طرف دیگر هم به نظر من همه هنرمندان باید حساب و کتاب کار نمایشگاهی را به اکسپو و حراجیها جدا کنند، حراجی همیشه و در همه جای دنیا ساز و کار متفاوتی نسبت به یک خرید و فروش مرسوم در جامعه دارد. از نظر من این مسائل هیچوقت نباید با هم تداخل پیدا کند ولی شاید خود این اتفاق خیلیها را به وسوسه انداخته که وقتی آنجا این فیمت است چرا ما به این قیمت نفروشیم.
و همین موضوع باعث شده آن یک مقدار خریدی که در سطح جامعه متوسط انجام میشد، متوقف شود. حال یا سالی ماهی یک بار فروش خوبی صورت میگیرد و یا در غیر این صورت دیگر فروشی نخواهد بود.
بله، همینطور است؛ در اصطلاح بازاری میگویند نقاشی سنگ شد. من هدف آن افرادی که اکسپو و حراج برگزار میکنند را بسیار گرامی میدارم زیرا به سر زبانها انداختن هنر و نقاشی ایران و قیمتی کردن آن بسیار به نفع هنرهای تجسمی کشور است و خیلی خوب است اما چگونه میشود این موازنه درست شود و مردم بدانند آن موضوع با موضوع فروش نمایشگاهی فرق دارد، سوژه باز نشدهای است که باید به آن پرداخته شود.
فکر میکنم این یکی از سوژههایی است که در کنفرانسهای اقتصاد هنر باید به آن پرداخت.
بله و البته نکته دیگر اینکه واقعا هر کسی مشتری بیاورد پورسانت بگیرد، این موضوع دست کم یک انگیزهای درست میکند، به هر حال باید راهی یافت و از این وضعیت خارج شد. فکر میکنم در هر صورت همه باید دست به دست هم بدهیم، موزهها، مسئولین، مجموعهداران و هنرمندان و این مشکل را حل کنیم چون واقعا به گونهای پیش میرود که آدمهایی که یک مقدار مرفه هستند هم دیگر نمیتوانند کار نقاشی بخرند.
امیدوارم که به زودی این موضوع بررسی شود زیرا از برای من نوعی که در حوزه تجسمی تحصیل کرده و کار میکنم خیلی ناراحت کننده است که چنین نمایشگاهی برگزار شود و کار نفروشد.
بله، اصلا خوشایند نیست، البته فکر میکنم هنرمندان در نهایت و در زمان فروش حتما انعطاف از خود نشان خواهند داد.
انتهای پیام/
فرین روحانیان