سرویس تجسمی هنرآنلاین : نقش مارکو گریگوریان در هنر معاصر ایران خیلی بیشتر از آن است که تاثیر او را بتوانیم تنها به آثار و ابداعات آرتیستیک‌اش محدود کنیم. مارکو در حقیقت نگاه معاصر به همه آنچه هویت و جغرافیای تاریخیمان می‌نامیم را در نسلی پایه گذاری کرد که البته اگرچه خود سراسر سودای تجدد بود، اما رهیافت‌هایی را که در عرصه مدرنیسم می‌جست، هنوز آنچنان که باید پدیده‌ای را رقم نزده بود. و مارکو این پدیده را رقم زد یا لااقل نقطه آغازش بود. نگاه نیهوری مکتب‌های نگارگری ایران را دوباره احیا که نه دوباره اختراع کرد و در این رهگذر چنان دست به عمل زد که گویی خود برای نخست بار مبدع جهان شمولی یک اثر هنری در بازخوانی پدیده‌ها و مضمون‌های مورد اشاره‌اش بوده.

مارکو هویت بخشی به اثر هنری را از ریز‌ترین دیتیل‌ها دنبال می‌کرد. کویرهای تشنه ایران را در قابی چنان محدود و البته موجز جای می‌داد که دیگر جغرافیا و نشانی درمیان نبود و هرآنچه در نگاه از فراسوی او شکل می‌گرفت، خود معنایی وجودی را نشانه می‌رفت که دیگر از قید قواعد و اسلوب‌ها فرسنگ‌ها فاصله می‌گرفت.

درست است، عمده آثار مارکو تیپیکال و شاید هم درنگاه اول بدیهی و دم دستی به نظر می‌رسید، اما مارکو پیش از آنکه در پی انتخاب و گزینش عناصر ایرانی در آثارش باشد به چگونه دیدن و بیان کردن هرآنچه ایرانی است می‌اندیشید. نان‌های سنگک آویخته، بساط دیزی و چیدمان پسته و سوغات ایرانی برزمینه خاکی آثارش، همه و همه پیشنهادهای او برای دوباره دیدن هرآنچه بود که به وضوح با آن‌ها خوگرفته بودیم و گمان می‌کردیم خوب می‌شناسیمشان.

مارکو کویر، نان سنگک و بساط دیزی را نقاشی نمی‌کرد. نیازی نبود چرا که در شکل واقعیشان برای او عناصر و اجزایی بودند با تاثیرات و ویژگی‌های بصری خاص خود. برای او آنچه بیش از هرچیز اهمیت داشت کانسپت و مفهوم بود، و نه تنها در اندیشه‌ای ایده پردازانه، که او هرچه که بود و نبود را در آثار ش به مفهوم و صد البته کالبد شکلی مفهوم نسبت می‌داد.

مارکو به معنی تمام یک آوانگارد بود و به این طریق در فهرست درک ناشده‌های هنر ایران جای می‌گیرد. اگرچه جهان بینی‌اش دنباله روهایی داشت که بیش از مارکو به چشم آمدند و دیده شدند. اما گریزی نبوده و نیست، این هزینه‌ای بود که او به دلیل سرقافلگی نحله‌ای هنری همچون تمامی هنرمندان پیشرو تاریخ، باید که می‌پرداخت.

انتهای پیام/

روزبه صدر