سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین: این فیلم جز شاخص‌ترین نمونه‌های فیلم نوآر به شمار می‌رود و داستان آن بر اساس جنایتی واقعی بنا شده است که در ۱۹۲۷ اتفاق افتاد. نوآر را منتقدان فرانسوی نام‌گذاری کردند که به معنای سیاه است.

عنوان "غرامت مضاعف" به عبارتی حقوقی رایج در شرکت‌های بیمه اشاره دارد. زنان مرگبار و اغلب موطلایی فیلم‌های نوآر در اینجا نیز در شکل یک هیولای زن "فام فتال" (زن مرگبار) و در هیبتی هیستیریک ظاهر می‌شود. اینگونه زنان عاشق نمی‌شوند و تنها در فکر عاشق، بنده کردن و اغوا کردنند و در جایگاه تمنا و میل والای دیگری قرار گرفتن، میلی که دست یافتنی نیست، آن‌ها به تمناهای مردانه حمله می‌کنند و در واقع (و در نگاهی دیگر) به قانون پدر حمله می‌کنند.

فیلم در دوران اوج ژانر فیلم‌های نوآر ساخته می‌شود و در همان دوران هم در میان برترین‌ها جای می‌گیرد، و هنوز هم جایگاه خود را در میان صد اثر سینمایی برتر از نظر اغلب منتقدان حفظ کرده است. این تریلر کلاسیک از زبان قاتل فیلم و با صدای او به عنوان نریشن (اول شخص و مبتنی بر اعتراف و خاطره) و راوی آغاز می‌شود و از همان ابتدا بنایش را بر سیلی از واژگان و دیالوگ‌های اغلب کوتاه، می‌گذارد؛ واژگانی که بیننده را هر چه بیشتر کنجکاو به دانستن قصه می‌کند. این روایت اول شخص در کنار خط سیر تصویری اثر، فیلم را به کلام ادبی نزدیک‌تر می‌کند، اما درون گفتار فیلمیک آن کارکرد ادبی هم تغییر شکل می‌دهد و هم جابجا می‌شود، و به همین دلیل تصویر دایجتیک/ فیلمیک اثر همیشه متعلق به زمان حال به نظر می‌آید و هست. شیوه‌ خونسردانه و سرد وایلدر در ترسیم مکانیسم دسیسه و فریب به خوبی با فیلمنامه هماهنگ می‌شود و این میسر نمی‌شود مگر به مدد نورپردازی و موسیقی اثر که بر حسِ تعلیق نهفته در تیرگیِ حاکم بر فضای اثر می‌افزاید، به خصوص در سکانس‌های پایانی.

رمان نوآر دو مرز روایتی را در هم ذوب می‌کند، رمزی از داستان کارآگاهی را پنهان می‌کند و باعث می‌شود که خواننده احساس و باور کند که این معما سرانجام در پرتو قانون حل خواهد شد، به راوی اول شخص که در زمان حال بیان می شود حیات می‌بخشد و با کنش خاطره منطبق می‌شود. اساسا رمان نوآر، همچون ژانری فرعی، محیط اجتماعی خاصی از جنایت و بزه کاری ارائه می‌دهد که در آن، راوی زندگی و سلامتی‌اش را به خطر می‌اندازد.

انتهای پیام/

علیرضا سردشتی