سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین : رمانهای پلیسی در ایران، هیچگاه آنطور که باید مورد توجه قرار نگرفت. از مخاطبان کتاب اگر نام چند داستاننویس در این ژانر را بپرسید بیشتر آنها آگاتا کریستی را به واسطه "پوآرو" و "خانم مارپل" میشناسند. شاید به دلیل عامهپسندی داستانهای جنایی، این ژانر مورد استقبال خوانندگان قرار نگرفته است.
اما در بین نویسندگان این نوع، نام داشیل هَمِت به عنوان یکی از داستاننویسان مهم به چشم میخورد. همت را آغازگر پدر "رمان نوآر" یا همان سیاه میدانند. نوآر که در فرانسه به معنای سیاه است اصطلاحی است که منتقدین فرانسوی به این نوع خاص از رمانهای پلیسی اطلاق میکنند. اغلب زبانی که در این رمانها استفاده میشود، زبان محاوره یا زبان کوچه و بازار است.
همت در ۲۷ مه سال ۱۸۹۴ در بخش سینت مری ایالت مریلند در خانواده دورگه اسکاتلندی/ فرانسوی به دنیا آمد. کودکی و نوجوانی خود را در فیلادلفیا و بالتیمور گذراند و در ۱۴ سالگی درس و مدرسه را رها کرد و وارد بازار کار شد. بیست ساله بود که با عنوان کارآگاه خصوصی به استخدام موسسه "کارآگاهی پینکرتن" در آمد. این شغل برای او بسیار جذاب بود، چون به نظرش، حرفهای مبارزهجویانه، هیجانانگیز، پرحادثه و خطرناک میآمد و از همه اینها گذشته با خوی بذلهگوی او نیز منافاتی نداشت. همت به نقاط مختلف کشور سفر کرد، با شیوهها، عادتها و نحوه زندگی مردم آشنا شد، طبقات مختلف اجتماع و طرز رفتار و حتی فکر آنان را شناخت و از موقعیتهای حساس اجتماعی سر درآورد. از اینها گذشته، شغل کارآگاهی او را با محیطهای گنگستری، دستههای خلافکار، قماربازان، قاچاقچیان مواد مخدر و فساد حاکم بر سیستمهای سیاسی و پلیسی آشنا کرد. او هر آنچه را میدید و میشنید و مییافت، یادداشت میکرد و همین تجارب بود که بعدها پایه اصلی "رمان سیاه" را تشکیل داد. در اواخر 1940 عضو فعال کنگره حقوق مدنی نیویورک شد، در سال 1951 از دادن اسامی چهار عضو این موسسه که کمونیست بودند، اجتناب کرد. او به شش ماه زندان محکوم شد. همه درآمدش از کتابها و فیلمها ضبط شد. سالهای آخر عمر داشیل در فقر و بیماری گذشت و بعد از یک دوره ده ساله سکوت در سال 1961 زمان مرگش تقریبا از یادها رفته بود.
یکی از مهمترین رمانهای پلیسی شاهین مالت" نام دارد که نوشته داشیل همت است. داستان "شاهین مالت" درباره یک کارآگاه خصوصی به نام سام اسپید است که در پی دنبال کردن پروندهای که به او واگذار شده همکار خود را از دست میدهد. او با سه مجرم عجیب و غریب مواجه میشود که قصد دزدیدن مجسمهای گرانقیمت را دارند.
همت با نوشتن شاهین مالت (1930) شهرت جهانی کسب کرد و تاثیر زیادی روی نویسندگان آثار پلیسی و جنایی گذاشت. داشیل همت در ابتدا پاورقینویس هفتهنامههای عامهپسند بود که در آنها به صورت سریالی داستانهای خود را چاپ میکرد. در دهه 1930و 1940 فیلمهای متعددی بر اساس آثار او ساخته شدند و شاهین مالت که شاهکار "جان هیوستن" است، سومین فیلمی بود که بر اساس این کتاب "همت" به روی پرده آمد. جان هیوستن به "شاهین مالت" وفادار ماند، چون خود رمان کامل بود و داشیل همت فکر همه چیز را کرده بود. میگویند تنها کاری که هیوستن کرد این بود که رمان را دکوپاژ کرد و به "جک وارنر" گفت این هم فیلمنامه من!
آندره ژید سبک "داشیل همت" را با سبک ارنست همینگوی مقایسه میکرد.
ویم وندرس در نخستین فیلم آمریکایی خود به نام "همت" که در سال 1983 ساخت، "همت" کارآگاه را وارد یک ماجرای پر پیچ و خم کرد. "داشیل همت" اکنون دیگر تنها یک نویسنده "رمان سیاه" نیست، یک افسانه است.
انتهای پیام/
یک توضیح کوچک: پیش از این "100 رمانی که باید خواند" و "ادبیات پشت پرده" هر هفته چهارشنبهها منتشر میشد که از این به بعد "100 رمانی که باید خواند" در روزهای دوشنبه و"ادبیات پشت پرده" سهشنبهها منتشر خواهد شد. علیرضا سردشتی