مجموعه یی محدود از بیست و چند سال کار فریدون آو با آبرنگ (2004- 1991) در نگاه اول از سادگی، شالوده شکنی و مینیمالیسم بیننده را شگفت زده می کند. هرچند این دومین باری است که دست کم من با آبرنگ های آقای آو برخورد می کردم اما به گمانم اینها- این بیست و چند ورق پاره ساده- از مینیمال ترین و غیرآبرنگ ترین کارهای همه این سال های کار استاد با آبرنگ انتخاب شده بودند.
غیرآبرنگ ترین به این معنا که به طور سنتی و متعارف، اغلب آبرنگ کارانی را که می شناسم، تمایلی اجتناب ناپذیر به پرکاری، پرحجمی، اغراق در شبیه بودن و واقعی نمایاندن کارها دارند، به اینکه منظره یی انتخابی را با پالتی پررنگ، با اصرار در کار با جزییات طرح، اندکی اغراق در نمایاندن ظرافه ها در متن و حاشیه کار ترسیم کنند اما اینجا اکثر کارهای آبرنگ نه با شیوه معمول که انگار با گواش یا جوهر یا مرکب کار شده اند. ساقه های باریک و چروکیده گیاهان، گل های ریز یا جوانه ها و غنچه های پلاسیده و جمع شده، میوه های تک رنگ، ساقه هایی پیچ و خم دار در کنار هم یا متقاطع، در چینشی بسیار ساده و دلبخواهی، در توازی افقی، بی هیچ تزیینی، یا گاه با یک تاش کمرنگ از یک تک رنگ زرد یا نخودی نیمه کاره رها شده و آن هم نه به قصد تزیین یا زیبایی که تنها به عنوان پس زمینه یی برای جدا کردن دو بخش از طراحی یا جلوه دادن به همان نقوش ابتدایی گیاهی، ساده و بی پیرایه و چیزی گویا نزدیک به مثلااتودهایی برای کشیدن یک نقاشی آبرنگ وسیع تر و پرکاتر بعدی و همین روحیه یا لحن در کاربرد آبرنگ و چنین مینیمالیسمی، آن را به نوعی شالوده شکنی در کاربرد ماده یی مثل آبرنگ تبدیل می کند. البته می شود حدس زد و خود آقای آو هم جایی گفته اند که آبرنگ از مصالح دم دستی شان است و هرجا که حال شان خوب باشد و روحیه سرخوش و شاد داشته باشند، می نشینند و فارغ و سرخوش طرح می زنند اما وقتی کارها به نمایشگاه می رسد به ناچار شکلی آگاهانه از شالوده شکنی به خود می گیرد که این روحیه را در مورد کارهای دیگر آقای آو هم شاهد بوده ایم. چه آن زمان که از عکس و عکاسی استفاده می کردند- یا می کنند- و چه در دورانی که از حروف- خطاطی- بهره می بردند. کلاژهای عکس ایشان از ترکیب کشتی گیران و نام آوران ورزش یا بدن های آماده و ورزشکارانه با پس زمینه های طبیعت، دورترین و کمترین ارتباط را با عکس داشتند یا آنجا که ردیف هایی از حروف را در سطح های افقی می چیدند و در پس زمینه یی گرافیکی از رنگ های اغلب تیره با غیرمتعارف ترین کاربرد خط و رنگ کار می کردند.
در کارهای آبرنگ اخیر به نظر می رسد که قرارگیری خط های منحنی و شکسته و گاه متقاطع بر سطح کاغذ بیشتر برای هنرمند مطرح و جذاب بوده یا سایه های این خطوط کمرنگ، یا نقش واره هایی نباتی- با هیئت هایی گاه شبه حیوانی- و سایه هایی که بر کاغذ سپید می اندازند. هنرمند در آبرنگ ها بیشتر به گیاه شناسی شبیه شده که در گشت و گذارش در طبیعت، نمونه های گیاهی و نباتی را سردستی برای نامگذاری و ثبت طراحی کرده و چندان در بند طراحی و رنگ گذاری نبوده بلکه شکل طبیعی و گیاه شناسانه این گونه ها بیشتر برایش جذاب بوده است. همان گونه که انگار در دوره یی حروف الفبا را کشف کرده و آنها را به عنوان سرمشق برای آموختن الفبا به کار برده است... یا عکس را انگار کشف کرده و مثل پسربچه های علاقه مند به ورزشکاران، عکس آنها را در پس زمینه هایی از گل و گیاه چسبانده و آلبوم مشخصی فراهم کرده است.
جدا از این وجه تجربه گری، خرق عادت ها، آنچه کارهای فریدون آو را نه فقط در این نمایشگاه که در نمایشگاه های دیگرش برجسته می کند، در واقع نمایش یک سلیقه است. باید اذعان کرد که آو بیشتر از آنچه یک نقاش یا عکاس یا حتی گرافیست باشد- که اساسا شکل اصلی حضورش در عرصه هنر با گرافیک بود- یک «سلیقه» است. او بسیار باسلیقه است. رویکردی شخصی دارد و چشمی ظریف و ذهنی باز و نگاهی با سلیقه، به نظرم اینها همه آن چیزی است که یک هنرمند نوجوی پیشروی هنرهای نو به آن احتیاج دارد.
انتهای پیام/
امید روحانی
این یادداشت امروز 11تیرماه در روزنامه اعتماد به چاپ رسیده است