سرویس معماری هنرآنلاین : با هر خوانشی از مقوله هویت و با هر رویکری به تعریف هویت، میراث فرهنگی و بناهای تاریخی ما، نقش مهمی در ساختار هویتی امروزین ما دارند. بالاخره نوادگان یک تبار، حتی اگر با پدران خود تفاوت زیادی داشته باشند، حتی اگر فرزند زمان دیگری باشند و ارتباطات وسیع، چشم اندازهای تازه‌ای در برابر آنها قرار داده باشد، همچنان نوادگان همان تبار هستند. اما برای این که ستون فقرات ساختار هویتی ما از هم گسسته نشود، حفاظت عالمانه از میراث فرهنگی شرط لازم است. نمی‌توان نسبت به حفظ و حفاظت از میراث کهن توجه کافی نشان نداد، اما نگران هویت در معماری امروز بود.

این سطور را نوشتم تا برسم به این حرف که حرف اصلی من است؛ به نظرم نه تنها غیر معقول، نه تنها غیر منطقی، که کمی عجیب به نظر می‌رسد که ما به طور دایمی، معماری امروز و معماران خلاق امروز را به بی‌هویتی متهم کنیم و جریان‌های نوپای معماری معاصر را - ولو گاه ناپایدار و زودگذر- و شاخه‌های نوظهور آن را به اتهام بی‌توجهی به هویت عقیم کنیم و اجازه رشد و نمو به آنها ندهیم، اما از سوی دیگر، مقوله حفاظت از "آن چه که از پدران بر جا مانده" در اولویت حساسیت‌هایمان نباشد.

اگر اخبار معماری و میراث فرهنگی را دنبال کنیم، دائما با مواردی مواجه می‌شویم که خطر نابودی بسیاری از این آثار را به ما اطلاع می‌دهد. قصد اشاره به موارد خاصی را ندارم، اگرچه مثال‌های مختلفی را می‌توان مطرح کرد که در هفته‌ها و ماه‌های اخیر در معرض خطر قرار گرفته‌اند و یا حداقل اخبار و اطلاعاتی از آنها اخیر منتشر شده است. طرفه اینجاست کسانی که دائما مقوله هویت و بی‌هویتی امروز را به مساله روز رسانه‌ها و سمینارها مبدل می‌کند، در این میان غایبند. آیا مقوله هویت، صرفا چالش معماری معاصر ماست؟ گمان نمی‌کنم. تصور می‌کنم دیگران نیز با من در این نکته هم‌رای باشند که مقوله هویت، با هر تعریفی، نسبتی ناگسستنی با تاریخ هر ملت دارد. چگونه می‌توان در برابر مساله میراث و تهدیدهای مقابل آن، بی‌عمل بود، اما مساله هویت را در برابر هر حرکت خلاقه و نوآورانه در معماری معاصر، به تیغی برنده تبدیل کرد؟

گمان می2کنم هویت را باید به مثابه یک ساختار فهمید و درک کرد. ستون فقرات این ساختار، گذشته ما را به حال و آینده ما متصل می‌کند و این ماییم که در پرتو آگاهی و دانش امروز و تخیل آینده‌نگر، گذشته را قرائت می‌کنیم و تعابیر نو از آن می‌آفرینیم. این "گذشته" و عناصر باقیمانده از آن، به عنوان مجراهای ورود ما به دنیاهای دیروز، مقوله‌ای نیست که آسان بگذاریم و بگذریم. آیا نمی‌توان به جای بحث‌های تکراری و نخ‌نمای تقابل سنت و مدرنیته - آیا مگر همچنان تقابلی هست؟! - بر موضوع روشن و شفاف اما مغفول حفاظت از میراث بیش از این‌ها متمرکز شد؟ مگر نه این که همین میراث، به عنوان مجرای ورود ما به دنیاهای پیشین، بخشی از ساختار هویتی است.

برای من اصلا قابل درک نیست که چطور ممکن است کسانی با دغدغه‌ی حفظ هویت، آثاری خلاقانه از معماری معاصر را نفی کند اما نسبت به آشکارترین عناصر ساختار هویتی ما بی‌تفاوت بمانند.

اگر به گمان کسانی، معماری امروز ما از سرچشمه‌های اصیل خود فاصله گرفته، به فرض پذیرفتن این دیدگاه، خواهم گفت نوادگان این تبار، بالاخره جوانه‌هایی تازه خواهند زد. ژن‌های مغلوب بالاخره روزی غلبه پیدا خواهند کرد و با فراهم کردن زمینه‌های خلاقیت از یک سو و حفاظت عالمانه و تامل در میراث، چشم‌اندازهای آینده روشن‌تر خواهد بود.به تعبیر شاعر:گمان مبر که به پایان رسید کار مغان / هزار باده‌ی ناخورده در رگ تاک است

انتهای پیام/

علی اعطا