سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین // اگر مطبوعات یک ماه اخیر را ورق بزنید با ایده اولیه این سری از یادداشتها (ادبیات پشت پرده) و ارتباط واضحش با قاسم هاشمینژاد مخالفت خواهید کرد چرا که اخیرا دو گفتوگوی مفصل با او صورت گرفته و چندین یادداشت در نقد و بررسی تازهترین اثرش منتشر شده است. اما همه این توجههای اخیر به این شاعر، داستاننویس، منتقد و عرفانپژوه از سر انتشار کتاب "بوته بر بوته" او که نقدهای قدیمیاش بر آثار داستاننویسان معاصر است، اتفاق افتاده و همچنان بین آثار متعدد او میتوان کتابهایی را سراغ گرفت که مشمول ادبیات فراموششدهاند.
حتی در این گفتوگوهای اخیر مطلقا اشارهای به ساحت شاعری قاسم هاشمینژاد نشده است. اما باید گفت او با مجموعهشعرهای "پریخوانی"، "گواهی عاشق اگر بپذیرند"، "قصص"، "تکچهره در دو قاب" و ... یکی از مهمترین شاعران موسوم به شعر "دیگر" و پس از آن شعر "ناب" بوده است. هیچیک از این کتابهای شعر او تا کنون تجدید چاپ نشدهاند؛ این در حالی است که مثلا از انتشار "پریخوانی" سیوپنجسال گذشته است.
پریخوانی عنوان مجموعه شعری است که تنها یک بار و آن هم به هزینه خود شاعر در بهمنماه ۱۳۵۸ منتشر شده. قاسم هاشمینژاد در یادداشت ابتدای کتابش چنین مینویسد: "این دفتر گزیدهایاست از شعرهایی که اغلب آنها طی یکی،دو سال گذشته نوشته شدهاند؛ شعرهایی با نیت فروتنانه و حاصل اعتقاد به ارزشهای ساده و قدیم دل. شعرهای با هدف دامن گشودهتر و به قصد نوعی بازنویسی تاریخ قوم از طریق چهرهها و یادگارها برای دفتری دیگر و دورانی فرزانهتر باقی میمانند."
قاسم هاشمینژاد شاعر و نویسنده آن سالها، و محقق و مترجم چیرهدست سالهای بعد، شاعر این دفتر است. شاعری که در معرفیهای منوچهر آتشی در مجله تماشا یکی از شاعران "شعر ناب" به شمار میآید. گویا در ابتدا قصد معرفی یک جریان مشخص به نام "شعر ناب" در کار نبوده و "شعر ناب" صرفا عنوان یک ستون در آن مجله بوده، اما بعدتر قصه عوض میشود و هنگام حضور هاشمینژاد در این ستون، او نیز شاعر این جریان نامیده میشود.
منوچهر آتشی او را اینگونه معرفی میکند: "شعرهای هاشمینژاد، از نخستین سطرها، جای او را در میان شاعران خطه "شعر ناب" باز مینماید. شعرهایی که بیان و زبان در آنها، سرشار از تراوندگی و تازگی است، جز اینکه این خصلت، وجه مشترک همه شاعران این خطه است؛ وجه اشتراکی که هویت اینگونه شعر را- هم تعیین میکند و هم در معرض تردید قرار میدهد- یک بار دیگر هم این حرف را زدهام: همه شاعران این راه، زبانی مشابه دارند، هر چند همهشان در کار خود صمیمی باشند. آنچه در شعرهای هاشمینژاد (چنانکه در شعرهای کریمپور و علیپور و...) جلب توجه میکنند پرش و پرواز ذهنی اوست در دستیابی به افقها و نگاههای تازه. این توفیق، هرگاه با حلول شاعر در کلام خود همزمان و همگام شود و شعرش را در جای معین- در کنار شعرهای دیگر و نه آمیخته با آنها- قرار دهد و هویتش را فریاد زند، کارساز افتاده است."
با این همه نمیتوان قاطعانه زبان شعرهای پریخوانی را مشابه با شعر شاعران ناب دانست. اما مهمتر از نحو و زبان و لحن و موسیقی و تصاویر، دیدارهای شگفتی است که در پریخوانی با خلوصی نادر شعر شدهاند. شاعر پریخوانی با همه فضل و فرزانگیای که دارد، توانسته است خود را خالصانه بنویسد و به تکلف نیفتد. در شعرهای پریخوانی با همه رنگارنگی کلمات و حضور تصاویر شگفت، تلاش برای نوشتن بهچشم نمیآید و همین است که شعرهای این دفتر را یکدست میکند و میتوانیم بیآنکه زحمت انتخاب به خود بدهیم پریخوانی را باز کنیم و هر شعری که آمد، بخوانیم: "پرپر/ میشد/ جنگل/ تا با تو/ مینشست/ در دهن/ یک پَر/ از این/ کاهو".
انتهای پیام/
مهدی یزدی