به گزارش سرویس معماری هنرآنلاین؛ باغ - عمارت تاریخی"عین الدوله"، خاطرات زیادی را در دل خود دارد. اگر در و دیوارش زبان سخن گفتن داشتند، از روزهای آذر 1322 و کنفرانس تهران می‌گفتند و توافقات محرمانه سران کشورهای انگلیس، امریکا و شوروی؛ از وقتی که چرچیل، روزولت و استالین در این عمارت تاریخی، درباره چهره جهان پس از جنگ جهانی دوم توافق نظر حاصل می‌کردند و در ایوان شمالی بنا، عکس یادگاری می‌گرفتند. عکسی که در خاطر جهان ثبت شده است.

این عمارت تاریخی که محل اقامت ییلاقی "عین الدوله"، وزیر سه دوره حساس تاریخی در دوران قاجار بوده است، در سال‌های تغییر حکومت قاجار به پهلوی به محل سکونت دائم خانواده هروی "بصیرالدوله" مبدل شد. احمدمیرزا لقب عین‌الدوله را از آن جهت از ناصرالدین شاه دریافت کرد که ولیعهد، مظفرالدین میرزا به وی علاقمند بود و حتی به واسطه این علاقه، دخترش انیس‌الدوله را به عقد او درآورد. تا زمانی که این عمارت محل ییلاق نور چشمی مظفرالدین شاه بود، یک عمارت اعیانی ولی ساده‌ ییلاقی دو طبقه به حساب می‌آمد که در طبقه همکف یک شاه‌نشین با سقف آیینه‌کاری شده و تزئینات داشته و دو راهرو در دو طرف آن و توسط یک راه ‌پله به سمت شمال شرقی به طبقه دوم راه می ‌یافته است.

باغات اطراف که تمام منطقه را پوشش می‌داده، به مرور تفکیک شده‌اند. قطعه زمین باغ اصلی به شکل مستطیلی شمالی جنوبی به مساحت 11900 مترمربع با دو ورودی اصلی درسمت شمال و جنوب و دو ورودی فرعی در دو جهت شرق و غرب بوده که در حال حاضر هر دو ورودی شرقی وغربی به دو کوچه از طرفین محصور و مسدود شده‌اند. درب اصلی و تشریفاتی مجموعه در ضلع شمالی بوده که هم اکنون نیز تنها ورودی محل است و ساختمان عمارت نیز در پلان اولیه در این سمت قرار دارد.

بعدها عمارت توسط بصیرالدوله در چند مرحله تغییر شکل می‌یابد تا به عنوان مکانی برای اقامت دایم مناسب باشد. از آن جمله می‌توان به سالنی در سمت شمالی شاه‌نشین جهت تقویت قسمت ورودی ساختمان که منجر به پدید آمدن بالکنی در طبقه دوم شد، اشاره کرد.


باغ- عمارت عین‌الدوله در سال 1376 در حالی شناسایی شد و سال 77 به ثبت ملی رسید که از سال‌ها پیش به صورت متروکه و ویران درآمده بود.

ملک باقی مانده که متعلق به شیرین هروی، دختر دکتر هروی، بود، در سال 75 پس از توافقی در تملک شهرداری منطقه چهار قرار گرفت. تعمیرات بنا از مهرماه سال 1381 آغاز گردید و طی چند مرحله تغییرات به شکل فعلی در آمد و در بهار سال 1386 و به مناسبت صدمین سالگرد بلدیه تهران به بهره برداری رسید. از سال 87 این عمارت به نگارخانه برگ تغییر کاربری داد.

حال شورای شهر تهران بر الزام شهرداری تهران به حفظ حریم این عمارت تاریخی تاکید دارد. حفظ حریم یک اثر تاریخی از چند وجه ضرورت دارد. یکی به علت حفاظت از بنا و جلوگیری از آسیب دیدن آن، حین ساختمان‌سازی است، دیگری برای خراب نشدن جلوه بصری بنا است و در آخر حریم کاربردی اثر است و به این جهت تعریف می‌‌شود که پیوستگی اثر تاریخی و محدوده پیوسته به آن، دارای پیوستگی و همگنی با کارکردهای شهرها و مراکز تاریخی باشد.

به همین دلیل در جلسه روز سه‌شنبه شورای شهر تهران، طرح حفظ حریم عمارت عین‌الدوله به شور گذاشته شد. در این خصوص درباره ملکی در جوار این عمارت که پیشتر جزو عمارت بوده اما اکنون از آن جدا شده مقرر شد ضوابط طرح تفضیلی شهر تهران اعمال شود.

در ابتدای این جلسه جاوید شهردار منطقه 4 گزارشی از روند تملک و وضعیت عمارت عین الدوله قرائت کرد. علیرضا جاوید در ابتدا گفت: عمارت عین‌الدوله متعلق به خانوده هروی است که با توجه به املاک دیگری که این خانواده در منطقه داشتند در اواخر دهه 60 و اوایل دهه 70 شهرداری تهران در اجرای ضوابط خود در مورد تملک عین الدوله اقدام می‌کند.

او ادامه داد: ملک به دو قسمت تقسیم شد که قسمت شمالی شامل زمینی بود که عمارت در آن واقع بود و قسمت جنوبی زمینی به مساحت 5 هزار متر مربع. بر اساس توافقات صورت گرفته عمارت عین‌الدوله در ازای بارگزاری تراکم در 25 طبقه در ملک جنوبی در همان 5 هزار متر مربع عمارت عین الدوله به شهرداری تهران واگذار می‌شود.

جاوید افزود: اما بر اساس اتفاقاتی که در دهه 80 رخ می دهد شهرداری از صدور پروانه برای ساخت در ملک جنوبی خود داری می‌کند. وراث هروی ملک را به شرکت سرمایه‌گذاری بانک مسکن می‌فروشند و این شرکت علیه شهرداری تهران طرح دعوی می‌کند که در شورای حل اختلاف شهرداری محکوم می‌شود.

جاوید همچنین ادامه داد: شهرداری تهران با مسئولین این شرکت تهاتر می‌کند و پروانه آن بعد از اخذ تاییدیه نقشه‌های اجرایی صادر می‌شود و در جمع‌بندی نهایی هم اکنون 10 طبقه اجازه بارگزاری داده شده است.

در ادامه جلسه مهدی چمران جمع‌بندی و گزارش کمیسیون شهرسازی و معماری شورا در این موضوع را قرائت کرد.

چمران افزود: بر اساس این گزارش صحنه این ملک در طرح تفضیلی S214 ذکر شده که مسکونی نیست و جزو پهنه‌های اداری و تجاری است و طبق ضوابط طرح مجاز به دریافت تراکم 6 طبقه است. اما از آنجا که مساحت ملک مذکور بالای 5 هزار متر است می‌تواند دو طبقه به صورت تشویقی دریافت کند که در مجموع 8 طبقه روی زمین باشد باید از نظر سطح اشغال و جانمایی و رعایت حریم بر اساس موازین سازمان میراث فرهنگی عمل شود.

در نهایت یک فوریت این طرح به تصویب رسید. مسئله حفظ حریم عمارت‌های تاریخی، نکته‌ای است که پیشتر در مورد سایر بناهای ثبت شده در فهرست آثار ملی مطرح شده بود. متاسفانه علاقه تمام نشدنی همجواران این بناها به ساختن برج و پاساژ، در چند سال اخیر مشکلاتی را به وجود آورده است که امید است با تصویب این طرح شاهد تکرار آن دردسرها برای عمارت تاریخی عین الدوله نباشیم.

انتهای پیام/