به گزارش هنرآنلاین ؛ با توجه به این نکته که در جامعهشناسی نوین، جهانی شدن دنیا به معنی از دست دادن خویش و غنای محیطی منطقهای نیست و مقصود از جهانی شدن، مطلقگرایی و یا یکنواختی فرهنگی نبوده؛ به نظر میرسد که در هزارهای که امروز در آن به سر میبریم، کثرت عقاید و عدم گرایشهای منطقهای و محلی باعث خلق فضاهایی متفاوت با هویتهای میانه شده و معماری به سمت تاکید هر چه بیشتر تمایزها و اختلافات سوق پیدا میکند و به سوی فضاهایی با مفاهیم حسی پیش میرود و با نگاهی به این نکته که هیچ ارجحیتی در جهان وجود نداشته و هیچ اندیشه و تفکری بر دیگری مقدم نخواهد بود، فضا در معماری قابلیت بر هم خوردن، واژگون شدن، پیوند زدن و گسترش و رشد کردن و حتی ایجاد فضاهایی که خارج از تصور ماست را پیدا خواهد کرد و در این راه تحولات تکنولوژیک از جمله مصالح و تکنیکهای ساخت به عنوان ابزار به کمک معماری خواهد آمد.(شایگان)
شولتز به نوشتههای کافکا اشاره میکند: مردان از روی پلهای تاریک میگذرند، از مقابل مکانهای مقدس عبور میکنند ، از مقابل کلیساهای قدیمی میگذرند، با برجهایی که در فراز آسمان رنگ باختهاند، فردی که به جان پناهی تکیه داده و به غروب خورشید در آب نگاه میکند ... و میگوید: این شعر به ما خاطر نشان میکند که محیط تنها در صورتی به محیط اجتماعی با معنایی مبدل میشود که امکاناتی غنی در تعیین هویت به ما ارزانی کند. زندگی بشر در هر جایی قرار نمیگیرد بلکه فضایی را که حقیقتاً عالم کوچکی است یعنی نظامی از مکانهای با معنا را پیش انگاری میکند.
خاطره در لامکان شکل نمیگیرد و علیرغم پیشرفتهای ارتباطات، وجود هویت مکان، خاطرات، وابستگیها و احساس ضروری است. "هویت" حس تعلق و این همانی با محیط به لحاظ احساس، امنیت، خاطرهانگیزی، حس تعلق و وابستگی بوده و بر پایه علوم رفتاری (که از نگاه لینچ کافی نیست ) و مطالعه محیط مصنوع ( رویکرد و هویت کالبدی ) شکل میگیرد.
تعریف واژه هویت به طور عام : 1- تمایز / تشابه : به معنای تمایز با غیر و تشابه با خود 2- تداوم / تحول : پیوند با گذشته در عین خلاقیت و نوآوری 3- وحدت / کثرت : پیوند اجزاء در عین نا همگونی و حتی تضاد
هویت از مقایسه پدید میآید، به عبارت دیگر مادام که غیری در کار نیست، انسان به ویژگی خودش آگاه نمیشود. احساس هویت عبارتست از احساسی که انسان نسبت به استمرار حیات روانی خود دارد و یگانگی و وحدتی که در مقابل اوضاع و احوال متغیر خارجی همواره در حالات روانی خود احساس میکند.
در دیدگاه روانشناسی هویت در مقابل غیریت و چندگانگی قرار میگیرد . بازشناسی خود در میان دیگران و تفاوتها. تعریف واژه هویت به طور خاص در حوزه معماری و شهرسازی : 1- تمایز/تشابه: خوانائی ، معنا ، حس مکان و شخصیت 2- تداوم/تحول: مهم آن است که هر مکانی در ضمن هر گونه تغییر هویت خود را حفظ کند و به رغم تغییرها چیزی پا بر جا و ثابت بماند. از دیدگاه شولتز مکان هم ثبات دارد و هم برخوردار از تغییر پذیری است. ثبات همان روح مکان است و به تعبیری همان ارتباط ویژه آن مکان با فضا، فرم و صورتهای به کار رفته در آن و تغییر پذیری و بی ثباتی مکان به دلیل نیاز به تاویل و باز تاویل مکان به شیوههای مختلف و چه بسا متضاد است، چنانچه در مورد شهر رم با این پدیده مواجهیم. شهر رم که در اصطلاح شهر جاودانی نیز گفته میشود با آنکه فراز و نشیبهای فراوانی را در طول تارخ طی کرده، همچنان هویت خود را حفظ کرده است . 3- وحدت/کثرت: الکساندر در کتاب "روش بی زمان ساختن معماری" توجه خود را به یک کل مبذول میکند و آن را "کیفیت بی نام" میخواند که در ابتدای مقاله بدان اشاره گردید. در اسلام نیز به عنوان یک اصل توحید که اجزاء در حکم یک کل هستند در جهت کمال ،که نادر اردلان در "شهرسازی ایران" آنرا مطرح میکند. منابع هویت: ملیت ، قومیت ، طبقه اجتماعی ، جامعه و جنسیت رویکردهای مختلف به مسئله هویت: - زمینه گرایی: زمینه گرایی دیدگاهی است که به ویژگی های خاص یک مکان توجه دارد در عین حال که به گونه ای ضمنی به تمایز مکانی نظر دارد ، به صراحت ، تداوم ارزشهای کالبدی و غیر کالبدی مکان یا زمینه موجود را خواستار است . با این حال ایجاد ارزشهای جدید را نفی نمی کند .زمینه گرایی سازگاری با زمینه کالبدی ، تاریخی و اجتماعی - فرهنگی است که بر طبق آن ایده ها و اشکال گذشته در شکل دادن به کالبد شهرهای معاصر حضور دارند . - منطقه گرایی: منطقه گرایی ، دیدگاهی تحلیل و انتقادی است که بر حفظ ویژگیها و خصوصیات خاص مکان تاکید دارد و از این لحاظ در مقابل جهانی شدن و سبک بین المللی قرار می گیرد .بدین ترتیب رویکردی است در طراحی برای هویت خاص منطقه در مقابل خصوصیات عام جهانی اولویت قائل است اما مانع پذیرش تاثیرات جهانی نیست . رویکرد اصلی آن آشتی دادن تاثیرات تمدن جهانی و خصوصیات ویژه مکان است و هدف آن تنوع در عین سود بردن از مزایای جهانی شدن است .بنابراین منطقه گرایی انتقادی _واژه ای که بعدها به منطقه گرایی اضافه شد_ به مفهومی که مورد نظر کانت بود به معنای میراث و ارزشهای زنده و پایدار و نه بازگشت تحجرآمیز به گذشته و ناسیونالیسم افراطی .
انتهای پیام/
مریم چرخچیان، کارشناس ارشد معماری