به گزارش سرویس معماری هنر آنلاین؛ کارشناسان با تاکید بر لزوم تغییر در ماهیت ساخت و معماری موزه‌ها، خواستار رسیدگی فرهنگی به این سازه‌های شهری هستند اما به نظر می‌رسد که پیش از هر چیز، موزه‌های کشور به تعریف دوباره‌ای نیازمندند.

موزه‌های زنده نیاز به مراقبت دارند

علیرضا قهاری، رئیس انجمن مفاخر معماری ایران با اشاره به نقش محدود آموزش در ساخت و ماهیت موزه‌های کشور گفت: ‌در حال حاضر دانشگاه‌های محدودی به رشته موزه‌داری می‌پردازند، حال آن که مراکز علمی ما باید به لحاظ تخصصی کردن موزه‌ها و آموزش موزه‌داری و خدمات مربوط به موزه‌داری وارد عرصه شوند. در چند دهه اخیر ساختمان‌های کمی با رویکرد موزه ساخته شده است و معمولا برای نمایش آثار از فضاهای غیر موزه‌ای استفاده می‌شود که در این زمینه باید مسئولان فرهنگی کشور به این موضوع توجه کنند. این در حالی است که به گفته او باید در بین مردم نسبت به بازدید از موزه‌ها کنجکاوی به وجود آورد و از موزه‌های زنده کشور هم محافظت کرد.

قهاری با اشاره به جشنواره عشایر که مدتی پیش در تهران برگزار شد و همچنین برگزاری نمایشگاه‌ها و جشنواره‌هایی با ماهیت توجه به اقوام مختلف در کشور افزود: واقعیت این است که عشایر موزه‌های زنده کشور هستند که در صورت نابودی‌شان آثار و صنایع دستی، مکان و محل استقرار و یادگارهای آیینی آنها از بین می‌روند، بنابراین توجه به این موزه‌های زنده، بخشی از توجه به فرآیند موزه‌داری و موزه‌سازی در کشور است.

رئیس انجمن مفاخر معماری کشور معتقد است: این موزه‌های زنده فارغ از موضوع معماری و ساخت و ساز، کارکرد اجتماعی‌شان زنده نگه داشتن آیین‌ها و باورهای بشری است. تجربه بشریت که در دوره‌های مختلف از گذرگاه‌های گوناگون عبور کرده با استفاده از همین موزه‌ها، زنده مانده است و باید در کنار کار فیزیکی حفاظت از چنین موزه‌هایی نیز محافظت کرد.

چالش موزه‌ها و فرهنگ آموزش در کشور

یکی دیگر از چالش‌های معماری موزه در ایران، عدم توجه به "سایت موزه" هاست. سایت موزه‌ها، موزه‌هایی برآمده از دل جامعه و تاریخ هستند که در ابعادی بزرگتر از ابعاد ساختمان موزه جا گرفته و حتی گاهی کل یک شهر و یا یک منطقه خاص را شامل می‌شوند. سپیده شفاهی به عنوان یک کارشناس معماری که مدتی در پی ثبت ماسوله به عنوان یک سایت موزه زنده بوده، معتقد است که باید موزه‌های کشور کارکردهای مختلفی را عهده‌دار شوند. او گفت: در نظر کارشناسان جهانی، برای ثبت چنین مکان‌هایی باید به کشف بخش گمشده‌ای از تمدن بشری در آن‌ها پرداخت. بنابراین آن چیزی که به عنوان حفاظت از پایداری فرهنگی در موزه‌ها باید انجام شود گشتن به دنبال چنین بخش‌های گمشده‌ای از تمدن بشری است.

بنابراین او معتقد است که برای رسیدن به این مقصود، باید موزه‌ها برای طیف وسیعی از مراجعان، کارکرد آموزشی و در کنار آن کارکرد پژوهشی و تحقیقی داشته باشد: مسئله دیگری که در بحث موزه‌ها باید مورد توجه قرار بگیرد بحث گردشگری است؛ یعنی برنامه‌ریزی برای کسانی که می‌خواهند بخشی از وقت خود را صرف شناسایی تمدن ما از طریق موزه‌ها کنند. بدیهی است که از هر سه منظر موزه‌ها یکی از مهمترین بخش‌های فرهنگی کشور هستند که نیاز به بازبینی در طراحی‌شان احساس می‌شود.

شفاهی همین‌طور به کارکرد آموزشی موزه‌ها اشاره کرد و گفت: در حال حاضر بخش قابل توجهی از کلاس‌های درسی در مدارس جهان در موزه‌ها برگزار می‌شود چرا که در سیستم آموزشی کشورها، مکانیزمی برای این مسئله وجود دارد اما تا به حال چنین نیازی از سوی مجامع علمی، دانشگاهی و حتی آموزشی به ما اعلام نشده و به نوعی می‌شود گفت که آموزش در کشور با موزه‌ها قهر است.

نیاز به ساخت موزه های بیشتر

با وجود آن که کارشناسان معماری منتقد وضع معماری موزه‌ها و کارکردهای آن در کشور هستند اما سازمان میراث فرهنگی مدافع این موضوع است که موزه‌های ایران با وجود همه چالش‌ها، مشتریان و بازدیدکنندگان قابل توجهی دارند.

اسکندر مختاری، عضو هیات علمی پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در پاسخ به این سوال که آیا وضعیت مراجعه مردم به موزه‌ها ارتباطی با کیفیت موزه‌ها دارد گفت: برخلاف نظر دوستانی که معتقدند اقبال زیادی از موزه‌ها در کشور نمی‌شود، باید بگویم که سهم ایرانی‌ها از موزه، سهم کمی نیست و این که ما فقط بخواهیم تلخی‌ها را ببینیم، باعث می‌شود که نتوانیم به عنوان یک روشنفکر از عهده وظایف‌مان برآییم.

او یادآوری کرد: بنده از موزه‌های روستایی استان گیلان دیدن کرده‌ام و بر اساس آمار روزانه به طور متوسط 50 هزار نفر از این موزه‌ها بازدید می‌کنند که شاید این نمونه تایید کننده این نظر باشد که موزه‌های ما مهجور و متروک نیستند. در بازدیدی که از این موزه‌ها داشتم حتی به این فکر افتادم که با این خیل عظیم جمعیت باید برای افزایش ضریب ایمنی در موزه‌ها هم فکری کرد.

مختاری تاکید کرد: بر خلاف دوستان من معتقدم که این تشنگی به موزه از سوی مسئولان پاسخگوی مناسبی ندارد و تنها در این بحث است که دچار مشکل هستیم و باید آن را رفع کنیم.

اما مختاری معتقد است که مشکلات موزه‌های کشور محدود به همین نمی‌شود: مسئله تنها محدود به موارد بالا نمی‌شود، ما در بحث موزه‌داری هم دچار مشکل هستیم که باید در این حوزه آموزش‌های لازم به موزه‌داران داده شود ولی درباره بحث موزه‌سازی اگر مشکلی هم داریم طبیعی است چون هنوز به اندازه لازم موزه نساخته‌ایم و در این مسیر به تجربه‌های بیشتری نیازمندیم.

انتهای پیام/