سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین// در اوایل سال 93 داستانی از صنم حسینخانی با عنوان "سلام آقای پاپا تریستان" به چاپ رسید که 5 سال پیش خوانده بودم؛ زمانی که کتاب گرفتار مراحل آمادهسازی نشر نشده بود. کتاب که چاپ شد فهمیدم این روند کذایی به پیر و جوان رحم نمیکند و دامن نویسنده 9 ساله "سلام آقای پاپاتریستان" که الآن 14 سال دارد را هم گرفته است. در هر صورت خبر چاپ این کتاب خوشایند بود، از آن رو که به نظر میآید کپسول فشردهای از استعداد مجال درخشیدن پیدا کرده است.
این کتاب را فارغ از اینکه نویسندهای 9 ساله آن را نوشته است، میتوان خواند و نهایت لذت را برد و به همین مناسبت میتوان آن را داستانی خوش خوان قلمداد کرد. این روانی و خوشخوان بودن به این دلیل نیست که راوی خواننده را در جاهایی از داستان مستقیما مخاطب قرار میدهد و از عنصر فرا داستان استفاده میکند، بلکه به دلیل زبانی است که نویسنده اختیار کرده؛ زبانی در اوج سادگی که به لحاظ لحن مطابق است با الگوی محاوره و زبان گفتار. "سلام آقای پاپا تریستان" اثری است طناز با چاشنی تخیلی کودکانه که خواننده میتواند کمال لذت را از خواندن آن ببرد.
داستان به سه بخش دوتایی تقسیم میشود و بخش اول آن اینگونه آغاز میشود که "ما در این داستان، سه کره زمین داریم: 1.کره زمین عادی 2.کره زمین طبیعت کاری و 3.کره زمین پاپاتریستان" تا بدون هیچ پیش درآمدی متوجه شویم اولین خصیصه آن تخیل و فانتزی است؛ فانتزیای که سراسر اثر را دربرمیگیرد و تمامی داستان در بستر آن شکل میگیرد.
"سلام آقای پاپاتریستان" حاکی روایتی است از موجودی عجیب الخلقه به نام تریستان که راوی کودک آن با آشنا شده است؛ موجودی مهربان و کاملا متفاوت با همه کسانی که راوی و ما در دنیای پیرامونمان با آن مواجه بودهایم. شاید برای همین است که راوی عاشق تریستان شده است و این عشق را به انحای مختلف در طول داستان تعریف میکند، مثل جایی که مینویسد"عشق یعنی همه چیز.عشق یعنی مریضیای که همه به آن دچار میشویم" یا "خب فقط عشق نیست که زندگی را از هم میپاشد بلکه چیزهای دیگری هم هست ولی مثل عشق وجود خارجی ندارد. مثل چیزی که یاد میگیری ولی مثل کنهها میچسبی و میترسی که یک وقت فراموشش کنی".
اما تریستان کیست و چطور حرف میزند." در راه تریستان گفت: قصه قصهی سه قرن پیش؛ آن موقع ایران جای دیگر بود و من در دریا. قسم به هفت سنگ، قسم به زمین و هوا، به مردم قسم خوردم که من خود را اهل اینجا نمیخوانم و من جای دیگری هستم و گفتم کسی من را سعید یا اینجور اسمهایی صدا نکند. من پاپا تریستان هستم. مردم به حرف من ایمان نیاوردند. ولی میبینید که جهان از هم پاشیده و این فقط به خاطر من است... چون میترسند که من بیایم و هر چه بگویم به حقیقت تبدیل شود. من در غیبت به سر میبردم و غذایم نان بود. من به خاطر این همه تحقیر باز هم احساس میکنم حق من است. مردم مراعات نکردند و با تفنگ و گلوله مادر من را کشتند. من پدرم را گم کردم. بعد از یک سال فهمیدم بر اثر سنگ مرده و من کسی را جز خودم و خدا ندارم...
"صنم حسینخانی به واسطه ذهنیت کودکانه یا تخیلی قوی که به نظر میآید از ناخودآگاهی جوشان غلیان کرده است، با چند جمله ساده و حتی نادستورمند تریستان را معرفی میکند؛ معرفیای که بیشتر به یک شعر بلند میماند. آشنایی تریستان و جولیا (کاراکتر/راوی قصه) ابتدا با حضور فیزیکی تریستان شکل میگیرد اما بعدتر و در فصل دوم نویسنده با استفاده از فرم نامهنگارانه به ارتباط این دو نفر میپردازد.با اینکه به این واسطه شکل روایی قصه تغییر میکند اما این اتفاق در کار آنچنان طبیعی جلوه میکند که گویی ادامه منطقی داستان صورت گرفته است.
یکی دیگر از ترفندهای داستانی صنم حسینخانی که به نوعی موجد احساس همذاتپنداری خواننده با راوی داستان جولیاست و باعث میشود داستان حقیقتپذیر جلوه کند، توجه به خوابی است که راوی به آن اشاره میکند از جمله در بخش آخر داستان که با تاکید از آن میگوید:"باز خواب باز خواب باز خواب.کی من پاپای واقعی را میبینم؟" و به این شکل خواننده را مطلع میکند که از عنصر حقیقتمندی و تخیل رئالیستی در داستان باخبر است. دقیقا به همین دلیل است که آخرین فصل"سلام آقای پاپا تریستان" با این عنوان تمام میشود: واقعیت تلخ.
انتهای پیام/ مجتبا هوشیار محبوب