سرویس فرهنگ و ادبیات هنرآنلاین// این کتاب با اینکه سرشار است از شعرهایی حیرتانگیز و ناب اما به کلی از خاطر ادبی ما پاک شده است. "از آبیِ نفسهایِ کوتاه" مجموعه شعریست از محمود شجاعی که در سال 1359 و مثل خیلی از شعرهای "دیگری" بیسرو صدا به چاپ رسید.
این کتاب بهراحتی میتواند از مجموعه کتابهای فراموش شده در سالیان اخیر به حساب آید و اتفاقا جای درخوری هم در این کتابها اشغال میکند؛ از این نظر که بی هیچ المشنگهای در زمینه فرم و ریخت ظاهری اثر، شعری کاملا بدیع را به ثبت میرساند.
تعبیر ریخت ظاهری را از این جهت به کار بردم که فکر میکنم شعرهایی هستند که ما در آنها صرفا با دگرگونیهای مطلقا شکلی روبهروایم. برای مثال شعر بر مبنای پیشفرضی قطعی نحو جملات را به هم میزند بیآنکه علتی ذاتی برای وارونه کردن نحو آن داشته باشد. یا به تقطیعی کاملا متفاوت یا استفاده افراطی از علایم سجاوندی و غیره روی میآورد. برای نمونه از این دست شعر در شعرهایی که به عنوان شعر دهه هفتاد ، "حرکت" یا پسانیمایی مطرحاند کم نیست. هر چند در دهه هفتاد شعرهایی هم - برای نمونه "خندیدن در خانهای که میسوخت" (شهرام شیدایی) - هستند که به لحاظ ماهوی کاملا با نوع مذکور تفاوت دارند و اتفاقا کاملا زبانیاند و به واسطه نگرش هستی شناسیک متفاوت شاعر ، نو و بدیع نمود مییابند و نه بازی با ریخت ظاهری شعر.
"از آبی نفسهای کوتاه" از این دست مجموعهها به حساب میآید. یعنی خواننده در این مجموعه با شعری یکسره نو روبهرو میشود و با زبانی سراسر پویشگر و پویا، بیآنکه در خوانشهای ابتدایی متوجه آن شود. حتی ممکن است چرایی طرفه بودن آن نیز برایش سوال باشد. اما شعرهای این مجموعه حتی در نگاه اول عادت هنری و معیار زیبایی شناسیک ما از شعر را برهم میزند. محمود شجاعی در بیشتر این شعرها به واسطه زبان خاصش شعرش را برایمان دیریاب و مبهم میکند و همین خصیصه شعر او را ناآشنا میکند.
دو شعر از این مجموعه را میخوانید:
در سرگیجه و تب به خوابت دیدم - نجیبِ کهربا- با سر انگشتی به بلندی ی ِ باران و به زیبایی یِ زیبایی آسمان را نشان دادی با لکههای بنفش و زرد و نارنجی که چهرهی مرا به یاد میآورد آنگاه که زلف پسرانهام نسوخته بود.
یا این شعر:
به گمان جنین با مردمک گشوده آمد که کهربا به عشق بدل شد و مژگان در گونه ریخت و به یقین غبار آبی ی سینه بود که در بازوان تو نشست و تنها ماند. بخوان ای یار بخوان به غروب و به خون که نام تو را میچرخاند و هر بار طلوع میکند دوبار. (بخشی از کتفهای سرمهیی)
انتهای پیام/ مجتبا هوشیار محبوب