کامران شاهین‌فر، عضو هیات دبیران جامعه مهندسان معمار ایران با بیان این‌که؛ علیرغم پیشینه قوی ایران در حوزه معماری مساجد، در چند دهه اخیر نبود سازماندهی در بخش ساخت و ساز مسجد باعث شده که سلیقه های شخصی سازنده مکانی عمومی و معنوی چون مسجد باشند در خصوص وضعیت معماری مساجد در کشور به خبرنگار هنرآنلاین گفت: مسجد، محور شیوه‌های معماری است؛ در واقع بناهای عمومی عصاره معماری هر مکتبی است و در ایران مسجد این ویژگی را دارد چون بیش از 50 درصد بناهای ما مساجد است و هر جا صحبت از تاریخ معماری ما می‌شود بحث روی مسجد است.

عضو فعال هیئت دبیران جامعه مهندسان معمار ایران در همین زمینه افزود: معماری مساجد ما در تاریخ گذشته بسیار غنی بود اما در حال حاضر به دلیل نبود نقشه‌های ساخت و ساز شهری بر مبنای اصول و معیارهای فرهنگ اسلامی نسبت به ساخت و تعمیر مساجد بی‌توجهی شده است.

او در ادامه سخنان خود با تاکید به طراحی درست و ضابطه‌مندی فرم، فضا و عملکرد مساجد در دوره‌های گذشته مثل مسجد شاه، مسجد شیخ لطف‌الله، مسجد جامع ورامین و مسجد جامع کردستان تاکید کرد: در گذشته مسجد با گلدسته‌ها و گنبدش نقطه تعاملی در ساختار شهرهای اسلامی و از مهم‌ترین نمادها و نشانه‌های شهری محسوب می‌شد، این روزها با کاستی‌های زیادی در زمینه برنامه‌ریزی، طراحی و ساخت رو به رو است.

شاهین‌فر با اشاره به این‌که؛ مساجد زاییده معماری امروز ساختمان‌های بی‌ربطی را مانند است که نه به سیستم ایستایی ساختمان توجهی دارد و نه به سازه بلکه وصله و پینه‌های زشت و ناهمگونی است که حتی با بینش‌های اسلامی هم مغایرت دارند، مشکل اصلی در معماری مساجد را در عدم تناسب با محیط و درک نادرست از فضا دانست که باعث تناقض در طراحی‌ها می‌شود چراکه طرح، سبک و حتی مصالح به کار رفته در ساختمان مساجد در ارتباط مستقیم با محیط پیرامون و به طور کلی فضای شهری قرار دارد. به طوری که یک معماری درست و اصولی منجر به اتفاق خوشایند بصری می‌شود.

او در همین رابطه افزود: فضاهای عمومی با کارکردهای سمبلیکی که دارند عرصه نمایش هویت یک ملت‌اند و از آن جایی که معماری در ارتباط با محیط و هر معماری‌ای دارای یک پیام است، معماری مساجد از اهمیت و حساسیت زیادی برخوردار است که باید جذابیت و عملکرد فضاهای عمومی را داشته باشد.

شاهین‌فر در ادامه با اشاره به مساجد ترکیه که طراحی و ساخت آنها در ارتباطی تنگاتنگ با محیط قرار دارد معتقد است؛ در نظام کنونی ایران با وجود تبلیغات گسترده اسلامی ضعف در ساختارهای مدیریتی و اجرایی باعث پدید آمدن هر سازه‌ای با نام مسجد شده است که در آن به اصول زیبایی‌شناسی و محیط‌شناسی توجهی نشده است. در گذشته مسجد سالن اجتماع محلات بود در حالی که امروز فرهنگسراها و سایر اماکن از این دست محل گردهم‌آیی مردم شده است. به همین دلیل برای ارایه یک اثر مطلوب و ماندگار باید مسابقه‌های معماری برپا شود تا از میان صدها طرح ارایه شده بهترین آنها انتخاب شود.

این عضو جامعه مهندسان معمار ایران خاطرنشان کرد: معماری مساجد فقط ساختمان‌هایی با قوس‌های جناقی، کاشی‌کاری، گنبد یا حتی منار و نقوش اسلامی نیست بلکه همه اینها هست و این نیست. شما می‌توانید بدون منار و بابتون، استیل، ستون و اسکلت‌های فلزی بنای دلخواهی با حال و هوای گذشته بسازید. چون با مصالح جدید محدودیت‌های ساخت در دوره گذشته هم وجود ندارد. احجام مکعبی شکلی به وجود آمده در معماری مدرن مساجد می‌توانند با حفظ رویکرد گذشته، کاربردهای امروز داشته باشند و هنرهایی مثل کاشیکاری و گنبد‌سازی ابزارهایی هستند که در تلفیق معماری سنتی با معماری مدرن به کمک ما می‌آیند.

شاهین‌فر در پایان سخنان‍اش با تاکید بر نقش و اهمیت شهرداری در صدور مجوز برای ساخت مساجد بیان کرد: امروزه ساخت و ساز مسجد ساماندهی نشده و هر کسی با هر سلیقه‌ای می‌تواند مسجدی بسازد. در واقع چون نفس عمل نیکوست به کیفیت کار توجهی نمی‌شود. بنابراین دولت و شهرداری با ارایه تعریف درستی از مساجد و وسواس در صدور مجوز می‌تواند این مهم را در راستای هویت بخشی به شهر قرار دهد.

انتهای پیام/