به گزارش سرویس تئاتر هنرآنلاین/

اوایل سال 1391 افسانه ماهیان نمایش ˝پالتوی پشمی قرمز˝ را در سالن سایه به عنوان اولین کار جدی کارگردانی‌اش بر روی صحنه آورد. نویسنده نمایش "پالتوی پشمی قرمز"نغمه ثمینی نمایش‌نویس مطرح تئاتر ایران بود. نکته مهم در اولین نمایش حرفه‌ای و آخرین آنها "هم هوایی" که این روزها به روی صحنه است، نشان می‌دهد ماهیان نگاه خاص و ویژه‌اش به زنان دارد و استفاده از متن‌های ثمینی و مهین صدری موید این مسئله است. به تعبیری آثار ماهیان نمایش‌های زنانه‌ای هستند که ماهیان نقبی به درون شخصیت‌های زنانه‌اش می‌زند. زنانی که زخم خورده، غمگین، تنها و بی‌کس به نظر می‌رسند.

چالش عمده زنان نمایش‌های ماهیان تقابل‌شان با جامعه و مردان است. خواه این مردان می‌توانند متعلق به طیف سنتی باشند ( مرد نمایش "زنی با پالتو ی پشمی قرمز"با بازی پیام دهکردی)که پرداختن به این مقوله سوء‌تفاهماتی را برای اجرای نمایش به وجود آورد و باعث تغییراتی در شخصیت مرد شد و یا مردانی معروف، محبوب، خوشنام، موفق، ورزشکار و نظامی باشند. مثل مردان نمایش "هم هوایی".

مردان خاکستری

در نمایش‌های افسانه ماهیان به مفهوم کلاسیک مردان "بدمن" داستان هستند و با رفتارهای یک‌سویه، متعصبانه، خودخواهانه و تبعیض‌آمیز در حق زنانی که برای آنها فداکاری،کمک و یا عاشقانه دوست‌شان دارند، جفا می‌کنند. مرد سنتی نمایش "زنی با پالتوی پشمی قرمز" با نگاهی متعصبانه و سنگدلانه خانم دکتر نمایش را مدام در معرض تهاجمات روحی و روانی قرار می‌دهد . در نمایش "هم هوایی" اما با طیف گسترده‌تری از مردان روبه‌رو هستیم و برای اولین بار تا حدی چهره‌ای منطقی و قابل باور از مرد ایرانی مشاهده می‌کنیم.

البته بی‌اعتنایی سعید به خانواده در این جهت که بدون اینکه به فکر همسر و پسرش باشد عملیات استشهادی انجام می‌دهد او را تا حدی خاکستری می‌کند. اما به تعبیر نرگس شوهرش سعید مرد زندگی، عاشق خانه و خانواده اش است و در قالب خانه مردی عادی و معمولی به نظر می‌رسد اما در کار( سعید خلبان جنگی است) یک مرد متهور، قوی و شجاع به نظر می‌رسد اما در همین بخش داستان نمایش بازهم نرگس قهرمان ماجرا است و روبه تماشاگر شرح ماوقع تاثیرات نبود شوهرش را مطرح می‌کند. اما دو مرد دیگر نمایش شخصیتی منفی دارند. مردانی که در کمال بی‌مسئولیتی و بی‌تفاوتی زن‌های زندگی‌شان را حتی به قیمت مرگ‌شان تنها می‌گذارند.

نگاه مستند گونه

یکی از ویژگی‌های نمایش پرداختن به مردانی است که در جامعه به خاطر کارهایی که انجام داده‌اند چه مثبت و چه منفی در کانون توجهات رسانه‌ای بودند . کاراکتر سعید بر اساس زندگی شهید عباس دوران خلبان متهور ارتش در زمان جنگ شکل گرفته و شخصیت کاظم تداعی‌کننده زندگی ناصر محمدخانی فوتبالیست معروف دهه شصت است و اشاره به این نام‌های معروف باعث نتیجه‌گیری در ذهن مخاطب می‌شود .

نگاه عاشقانه

هر سه زن نمایش زن‌های رومانتیک و عاشق پیشه‌ای هستند و حتی شخصیت دوم زن نمایش (با بازی ستاره اسکندری) جانش را بر سر این عشق با قبول قتل همسر فوتبالیست از دست می‌دهد و هر کدام از این زن‌ها در عشق‌شان مورد جفا قرار می‌گیرند و یا تنها می‌شوند.

سه نسل

سه زن نمایش متعلق به سه نسل بعد از پیروزی انقلاب هستند. نرگس (الهام کردا) یک زن دهه پنجاهی با همان خصوصیات (صبور و خانه‌دار بودن ) است . زن دوم ( ستاره اسکندری) زن دهه شصتی کمی شجاع‌تر( در عین جوانی با شجاعت عشقش را به مرد مورد علاقه‌اش ابراز می‌کند). زن سوم (سارا بهرامی) دختری دهه هفتادی (با روحیه مستقل و قوی‌تر که در سنین جوانی خانه را ترک می‌کند و مستقل می‌شود و از دو زن دیگر در مواجهه با خلاء مرد زندگیش محکم‌تر برخورد می2کند.)

نوع روایت

نوع روایت نمایش "هم هوایی "قرابت‌هایی با سینمای مدرن و پیشرو امریکا و اروپا دارد و در نمایش جاهایی سه زن نمایش وارد داستان یکدیگر می‌شوند.

جایگاه غذا

ماهیان با تاکید بر پخت و پز زنده غذا و کیک که به تدریج در طول داستان رخ می‌دهد تاکیدی بر زنانگی سه شخصیت زن نمایش دارد . هر چند در پایان با توجه به واکنش‌های مردهای داستان زن‌ها غذاهایشان را درسطل زباله می‌ریزند . انگاری که مردان‌شان استحقاق این کارها را ندارند!

بازی ها

نمایش "هم هوایی" از آن گروه نمایش‌هایی است که به بازی بازیگرانش برای ارتباط با مخاطب وابسته است و یکی از نقاط قوت نمایش بازی‌های حسی و برون‌گرایانه سه بازیگر نمایش به خصوص ستاره اسکندری و الهام کردا است. الهام کردا قبلا در نمایش "زنی با پالتوی پشمی قرمز "در قالب شخصیت زنی روشنفکر بازی درخشانی از خودش ارائه کرده بود. کردا در "هم هوایی" هم با استفاده ملایم از لهجه شیرازی و اکسان‌گذاری بروز احساسات زنانه در حین بازیش نقشش را به طور هنرمندانه‌ای رنگ آمیزی می‌کند. ستاره اسکندری که قبلا بازی‌های درخشان در نمایش‌های "قهوه تلخ" و "عَشَقه" از خودش ارائه داده نیز در قالب یک نقش دختر جوان رومانتیک و به شدت احساساتی بازی مسحورکننده‌ای از خوذش ارائه می‌کند و در لحظات حساس نمایش احساسات واقعی یک زن عاشق را به منصه ظهور می‌رساند . سارا بهرامی هم با درک درست ازشخصیت یک دختر دهه هفتادی با کمترین میزان بروز احساسات عاطفی نقشش را بازی می‌کند .

کارگردانی

افسانه ماهیان کار به کار پیشرفتش را در عرصه کارگردانی نشان می‌دهد . تبحر ماهیان در فضاسازی درست در این نمایش با استفاده از صحنه مستطیل شکل و میزانسن‌های ساده اما موثر به خوبی قابل بازخوانی است .

انتهای پیام/

احمدمحمد اسماعیلی