به گزارش سرویس معماری هنرآنلاین
زین همرهان سست عناصر دلم گرفت/ شیر خدا و رستم دستانم آرزوست دی شیخ با چراغ همیگشت گرد شهر/ کز دیو و دد ملولم و انسانم آرزوست گفتند یافت مینشود جستهایم ما/ گفت آن که یافت مینشود آنم آرزوست
چند سالی ست که انجمنها و گروهای معماری میکوشند که سوم اردیبهشت، روز شیخ بهایی را به عنوان روز معمار در تقویم رسمی کشور به کرسی نشانند و با برگزاری سمینارها و جشنهایی به مناسبت این روز در جهت نهادینه نمودن آن تلاش میکنند اما لازم است از خود بپرسیم که آیا به راستی ما معماران حق داریم، بخواهیم که روزی را به نام ما در تاریخ خود ثبت کنند و آن را به ما تبریک بگویند؟ باید خارج از خود در حوزه انصاف بایستیم و قضاوت کنیم چرا به راحتی در تقویم ملی، روزی به نام خبرنگار و روزی به نام آتشنشان یا پزشک وجود دارد ولی روزی به نام مهندس کامپیوتر یا بساز و بفروش یا معمار وجود ندارد؟! پاسخ آن ساده است؛ زمانی باید از یک ملت خواست که فردی، شغلی یا صنفی را ارج بنهند که در خدمت آن ملت باشد. خبرنگاری که درد مردم را فریاد میزند، آتشنشانی که جان خود را در طبق اخلاص نهاده برای نجات همشهریان خود میکوشد و پزشکی که جان و سلامتی شهروندان را تضمین مینماید صد البته که شایسته تقدیر و انتصاب روزی به نام او در تقویم ملی است نه کسانی که صرفا برای کسب روزی یا حتی قدرت و ثروت شخصی تلاش میکنند. حالا سوال اینجاست که معماران چه میکنند؟! آیا هرگز در خود نگریستهایم ؟!
تلاش برای معرفی روزی به نام معمار بیسابقه نیست. حدود 40 سال پیش معمار بزرگ عبدالحمید اشراق نیز جنبش مشابهی را آغاز کرد اما نه به نام روز معمار بلکه به نام هفته معماری! او و همراهانش که جملگی معماران قابلی بودند فروتنانه معماری را امری در خدمت جامعه و اعتلای فرهنگ و زندگی مردم میدانستند. هدف همت ایشان بر آن بود که معماری واقعی را به مردم معرفی کنند و ارزشهایی را که میتواند به زندگی آنها آورد باز نمایند. بدین ترتیب جشنهایی در سراسر کشور به کمک شهرداریها و دانشکدههای معماری و سایر ارگانها به مدت یک هفته برای مردم برگزار گردید. آن نگاه والا میدانست اگر مردم به حقوق معماری و شهروندی خود آگاه شوند هرگز به قوانین ضدانسانی و معماریهای پست و متظاهر و دروغین یا بساز و بفروش تن نخواهند داد. هرگز معماری و شهرسازی ما به این روزی که میبینیم نخواهد افتاد و معماران همواره موظف میمانند که معماری درست و انسانی بیاموزند و از خدمت جامعه منحرف نشوند و البته در چنین شرایطی حق است که روزی به نام معمار در تاریخ ضبط شود ... اما اکنون ما معماران چه میکنیم؟
گروهی از ما با برگه فروشی و امضاء فروشی نام خود را زیر هر نقشه بساز و بفروش پست و غیر انسانی میفروشیم، گروهی دیگر با توسل به نماسازی و تظاهر دست در دست بساز و بفروشها به اصطلاح بار خود را میبندیم و جماعتی دیگر سرسپرده نهادهای قدرت و ثروت در عرصه ساخت و ساز به پشتوانه مجلات و تبلیغات و رسانهها در کسب ثروت و شهرت رقابت میکنیم و در ایجاد فاصله طبقاتی هر چه بیشتر در جامعه نقشی فعال ایفا میکنیم و آنگاه در تالارها و میهمانیها جمع میشویم و خود به خود به مناسبت معمار بودنمان تبریک میگوییم!!!
آن مردمی که توقع داریم از ما تشکر کنند و نام ما را با افتخار در تاریخ خود بکوبند چه حرمت و جایگاهی در آمال و اعمال ما دارند؟! چگونه شهری به ایشان تحویل دادهایم که باید قدردان ما باشند؟ آیا در چشمان کودکان بیسرپرست و معتاد نگریستهایم یا حلبی آبادهای نه چندان دور از شهرمان را دیدهایم ؟ آیا در قبال شهرفروشی و خیانت به محیط زیست، فضای سبز، خط آسمان، بافت تاریخی و ... اعتراضی کردهایم یا سال به سال از افزایش تراکم فروشی شادمانتر شدهایم؟ آیا تلاشی برای حفظ چند درخت و میراث فرهنگی- تاریخی این ملت که پشتوانه هویت ایشان است کردهایم یا با اشتیاق آنها را در هم کوبیدهایم و برای فربه کردن رزومه خود بیاعتنا به فرهنگ و باورها و نیازهای جسمانی و روانی این مردم متظاهرانه و کژ و کوژ ساختهایم؟! ... وای بر ما، وای بر ما اگر میتوانستیم پنجرهای را به نور باز کنیم و برای حفظ ظاهر طرح خود نکرده باشیم، وای بر ما اگر میتوانستیم جانی را با طرح مناسب برای زمان آتشسوزی نجات دهیم و نکرده باشیم ، وای بر ما اگر میتوانستیم شادی و آرامش را با بنای خود به خانوادهای تقدیم کنیم و نکرده باشیم، وای بر ما که میتوانستیم فرهنگ ایرانیان را با معماری تجلی و تعالی بخشیم و با بیدانشی نکردیم و جز به درآمد و شهرت نیاندیشیدیم، وای بر ما اگر انسانیت را وانهاده باشیم و به معمار بودنمان مفتخر باشیم ... وای بر ما اگر روز خدمتگزار به ایران زمین شیخ بهایی را به نام معماری لکهدار کنیم که اندک دلسوختگی و اندیشهای برای ایرانیان در سر ندارد! انتهای پیام/
ساناز افتخارزاده، معمار و تئوریسین معماری انسانی