به گزارش سرویس معماری هنرآنلاین

پیرامون رسانه‌های عمومی و تخصصی که به معماری می‌پردازند، لازم است این دو حوزه را از هم تفکیک کنیم. در سال‌های اخیر مرتبا تعداد رسانه‌های تخصصی افزایش یافته و این اتفاق که نسبت به دیگر کشورها کم‌سابقه بوده شاید دو منشا مهم داشته باشد: اول اینکه در سال‌های اخیر چاپ پایان‌نامه‌های دانشجویی معماری در نشریات به صورت یک قاعده در آمده است. در کشوری که تعداد دانشکده‌های معماری آن به صورتی غیر معقول در حال افزایش است، می‌توان گفت که این افزایش به تبع نیازهایی بیرونی شکل گرفته و گسترش یافته است. در واقع بخش زیادی از این نشریات، بر اساس این نیاز شکل می‌گیرند که بازتاب دهنده پایان‌نامه‌های دانشجویی باشند. می‌توان به وضوح دید که بسیاری از این دسته مقالات به لحاظ کیفی ارزش چندانی ندارند و نسبتی هم با مسایل امروز و شرایط ما در حوزه معماری ندارند، چرا که اساسا منشا تولید آنها پایان‌نامه‌ها و احیانا تحقیقات ضعیفی بوده که اساسا با این دید تولید نشده‌اند.

دوم اینکه تعدادی از این نشریات بیش از بار علمی، جنبه‌ تجاری پیدا کرده‌اند و یا اینکه از ابتدا بر این مبنا شکل گرفته‌اند. موسساتی که گردش مالی و کسب درآمد آنها بواسطه‌ی ستاره‌سازی و ستاره‌پروری در حرفه‌ی معماری شکل می‌گیرد، عمدتا انتشار یک نشریه‌ی تخصصی را در همین راستا می‌بینند و به دنبال آن هستند. به تبع اهداف این قبیل نشریات، بر همین مبنا تعریف می‌شود و تولید محتوای آنها هم در همین راستا صورت می‌گیرد.

این دو فاکتور که موجب افزایش شگفت‌انگیز نشریات در کشور ما شده، به گمان من آسیب‌های این حوزه به شمار می‌آیند. قصد تعمیم این مسایل را به همه‌ی نشریات ندارم؛ طبیعتا نشریاتی در این حوزه فعالیت می‌کنند که بخشی از نیازهای اصیل و واقعی معماری را - چه در حوزه‌ی آکادمیک و چه در حوزه‌ی حرفه‌ای - مرتفع می‌کنند. اما به گمان من از این آسیب نباید غافل شد.

در حوزه‌ی رسانه‌های عمومی که به معماری می‌پردازند و مخاطب عام دارند، عرصه‌ی گفتگو عرصه‌ی دیگری است و مختصات متفاوتی دارد. علیرغم تلاش بسیاری افراد در سال‌های اخیر، همچنان ژانر معماری در رسانه‌های عمومی ما، ژانری نوپا و آسیب‌پذیر است. در سال‌های اخیر، تعدادی از روزنامه‌ها به مقوله‌ی معماری توجه نشان داده‌اند اما این توجه، به میزان قابل‌توجهی قائم به افراد بوده است. فقدان و یا کمبود نویسندگان و منتقدانی که صلاحیت علمی و شم رسانه‌ای متناسب با موضوع معماری را داشته باشند، به این فقر رسانه‌ای در حوزه‌ی معماری دامن زده است.

از سوی دیگر بسیاری از رسانه‌های عمومی معماری نتوانسته‌اند محتوای مطالب خود را متناسب طرح در حوزه‌ی عمومی تنظیم کنند. اینکه رسانه‌ها بتوانند نسبت به مسایل روز واکنش نشان دهند، رویدادها را تجزیه و تحلیل کنند، و در حوزه‌ی نقد جدی ظاهر شوند، به دلایل متعدد امکان‌پذیر نبوده است. این دلایل به تفصیل قابل بررسی است. اما در انتها می‌توان گفت علی‌رغم تلاش‌های فردی تعدادی از روزنامه‌نگاران، این ژانر همچنان نوپا و آسیب پذیر است و تا نهاینه شدن، مسیری دراز در پیش دارد.

انتهای پیام/ علی اعطا، معمار