به گزارش سرویس تئاتر هنرآنلاین/ دوید فوئنکینو، رماننویس معاصر فرانسوی است که "مجردها" تنها نمایشنامهی او به شمار میرود. او در سال 2011 به عنوان یکی از پنج نویسنده مطرح فرانسه معرفی شده و تاکنون برنده شش جایزه ادبی از جمله جایزه فرانسوا موریاک بوده است.
فوئنکینو در نمایشنامهی "مجردها" با تمی طنز به انتقاد از مدرنیزم و ماشینیزم میپردازد و دوری احساسی و عاطفی انسانهای دورهی معاصر را ناشی از رواج پدیدههایی همچون اینترنت میداند. به طوری که در نخستین فضایی که او در نمایشنامهاش ترسیم میکند، یک بنگاه همسریابی که پیش از این رونق بسیاری داشته است، تنها دو کارمند مشغول کار هستند و با این وجود شش میز دیده میشود که نشان از کارمندان اخراج شده در گذشته است. حتی در طول نمایش همان دو کارمند حاضر هم اخراج شده و بنگاهی که زمانی ارباب رجوعهای زیادی داشته (این نکته در دیالوگهای رد و بدل شده میان بازیگران نمایش، سیلوی و میشل بیان میشود) اکنون به دلیل رواج اینترنت و همسریابیهای اینترنتی بدون ارباب رجوع مانده و ورشکست میشود. سیلوی و میشل هم که برای ایجاد رابطهی عاطفی به دیگران کمک میکنند، خود در برقراری رابطه با یکدیگر ضعیف عمل کردهاند و این ضعف ناشی از کاری است که صحبت با مجردها را برای آنها ممنوع میکند و این ممنوعیت خود نمادی است از شرایط زندگی مدرن امروز. چه زمانی که آنها از کار اخراج شده و فرصتی پیدا میکنند تا کمی به خود بیندیشند، توان ابراز عشق به یکدیگر را نیز مییابند.
اما پس از بنگاه همسریابی، نویسنده شخصیتهای نمایش را به فضای یک رستوران و سپس به خانه هدایت میکند. رستوران فضایی عمومی است که بروز احساسات شخصی در آن تا اندازهای متاثر از حضور دیگران خواهد بود. دیگرانی که خود در همین دنیای مدرن و در فضایی ماشینیزه شده زندگی و کار میکنند. در همین فضاست که شخصیتها بسیار به ابراز احساسات نسبت به یکدیگر نزدیک میشوند، اما لحظهی آخر همه چیز عوض شده و نمیتوانند احساسات خود را نسبت به یکدیگر بیان کنند. زمانی که آنها وارد خانه میشوند، روشنایی برق به عنوان نمادی از مدرنیته و ماشینیزم وجود ندارد و آنها لحظات را به اجبار در تاریکی سپری میکنند. لحظاتی که منجر به بیان احساساتشان نسبت به یکدیگر میشود. این موضوع میتواند یادآور نگاه بشر به خانه به عنوان امن2ترین محیط شناخته شده برای او از ابتدای پیدایش تا به امروز و حتی در فضایی مدرن باشد.
از سوی دیگر کارگردان در جدال با متن نمایشنامه، با وجود بارقههایی از اندیشه، اما موفقیت زیادی به دست نیاورده است. چه در طراحی میزانسنها میتوانست خلاقیت بیشتری به خرج دهد. گو این که در برخی صحنهها میزانسنها نظر تماشاگر را جلب میکند، اما این جلب نظر موقتی بوده و استمرار ندارد. همچنین استفاده از افکتهای صوتی در نمایش نباید به عنوان اصل فضاسازی در نظر گرفته شود. بلکه در نمایش صحنهای، ایجاد قاب و نما مهمترین عنصر است و افکت صوتی میتواند در کنار آن و تنها به عنوان کاتالیزور به کار گرفته شود. اما در نمایش "مجردها" کمتر شاهد میزانسنهایی برای رسیدن به تصویری گویا و برآمده از دل نمایش بودیم. بر این اساس شاید کارگردان میتوانست با تجزیه و تحلیل بیشتر و وارد کردن بیشتر اندیشهی کارگردانی به متن نمایشی، در ارایهی نماهای نمایشی بهتر عمل کرده و در انتقال مفهوم نمایش موفقتر باشد. چه در این نمایش چنانچه تماشاگر چشمان خود را میبست و تنها به گوش کردن اکتفا میکرد، به جز چند مورد محدود چیز زیادی را از دست نمیداد و این نکته اطلاق لفظ نمایش صحنهای به مجردها را کمی سخت میکرد. همچنین طراحی صحنه هم پابهپای کارگردانی پیش آمده بود، نه پابهپای نمایشنامه. بنابراین به عنوان مثال در بنگاهی که سالهای رو نقش را پشت سر گذاشته و در آستانهی ورشکستگی است، این حس به درستی به تماشاگر القا نمیشد.
اما نگاهی به کار امیر کربلاییزاده و فاطمه امینی به عنوان بازیگران این نمایش، به تماشاگر یادآوری میکند که با بازیگرانی روبهروست که قدرت بیان را در انتقال مفاهیم و احساسات به خوبی میدانند. این بازیگران ابزار بیان را به خوبی برای ترسیم فضاهای شخصیتی مورد نظر نمایش به کار میگیرند. لحنها به درستی و در لحظهای که باید انتخاب شدهاند و همین امر در بخشهایی از نمایش طنز مورد نظر نویسنده را به تماشاگر القا کرده و تا اندازهای او را به خنده وا میدارد. اما بازیگران نمایش مجردها در استفاده از ابزار میمیک به اندازهی بیان موفق عمل نکردهاند. چه گویی تنها در بخشهایی از نمایش موتور میمیک روشن میشد. ابزار دیگری که بازیگر در اختیار دارد، بدن اوست. ضعیفترین ابزاری که بازیگران مجردها آن را به کار گرفتند. بدن یک بازیگر میتواند با قرار گرفتن در داخل یک میزانسن، قاب و نمایی قدرتمند را ایجاد کند. این نکته تا اندازهای به ضعف کارگردان نمایش در طراحی میزانسن مناسب هم بازمیگردد. اما در نمایش مجردها کمترین کاربرد بدن برای بازیگران چه از سوی خودشان و چه از سوی کارگردان در نظر گرفته شده بود. با همه اینها کار بازیگران در نمایش مجردها قابل قبول بود و نکتههای یاد شده تنها نکاتی بود که میتوانست بیشتر مد نظر آنان قرار گیرد.
در پایان باید گفت که نمایش مجردها نشانگر آن است که گروه نمایشی قابلیتها و تواناییهای زیادی در زمینهی اجرای نمایش دارد و با پرداختن بیشتر و تامل بهتر در این زمینه میتواند موفقیت بیشتری را رقم بزند.
انتهای پیام/
ساسان پارسی