در تبلیغات محیطی و رسانه ای فیلم " چ" این جمله به چشم می خورد: آخرین حرف ابراهیم حاتمی کیا در سینمای ایران.این جمله تبلیغاتی نشان از آن دارد که پخش کنندگان فیلم روی نام ابراهیم حاتمی کیا و کششی که این نام در جذب مخاطب پیدا می کند حساب ویژه ای باز کرده اند.اما آیا فیلم "چ" می تواند آخرین حرف و مهم ترین ساخته کارگردان نامدار و معتبرش باشد؟
فیلم "چ" به لحاظ کارگردانی و اجرا نقطه عطفی در کارنامه ابراهیم حاتمی کیا و یکی از فیلم های خوش ساخت سال های اخیر سینمای ایران محسوب می شود.این نکته را هم فراموش نکنیم که جلوه های ویژه بصری فیلم بسیار ضعیف وحتی پائین تر ازاستاندارد های نه چندان مطلوب سینمای ایران است.اما در اجرای صحنه های شلوغ و پر از درگیری و تنش ، پختگی را در کار حاتمی کیا شاهدیم که البته از فیلمسازی با توانمندی ها و تجربیات او بعید نیست.
از دیگر نکات مثبت فیلم می توان به بازی های روان و یکدست بازیگران هم اشاره کرد که پیداست روی نقش ها و شخصیت پردازی ها کار کرده اند.اما نوع نگاه جاری در فیلم پاشنه آشیل "چ" است.نگاه محافظه کارانه و تا حد زیادی شخصی فیلمساز-که به گواه کارنامه هنری اش اهل محافظه کاری نیست - را می توان نقطه ضعف اصلی فیلم دانست.
شخصیتی که از دکتر مصطفی چمران در این فیلم به نمایش در می آید با آنچه در این سال ها از مجاری رسمی درباره این مرد روایت شده تفاوت هایی بارز دارد.البته این امر را می توان نقطه ضعف مشترک همه فیلم های زندگی نامه ای در سینمای همه کشور های جهان دانست.ترکیب نگاه شخصی یک فیلمساز به یک شخصیت و نگاه رسمی و آنچه به عنوان حقایق زندگی یک شخصیت تاریخی ثبت می شود همواره فیلم های زندگی نامه ای را با مشکل تشتت و عدم انسجام در شخصیت پردازی و روایت مواجه می کند.
چمرانی که حاتمی کیا تصویر کرده شخصیتی سرشار از تناقض و بدون انسجام است.لحظه ای چون یک چریک حرفه ای به غرش درمی آید و شجاعانه دشمنان را عقب می راند و لحظه دیگر، عارفی وارسته است که از دست بردن به اسلحه ابا دارد.جایی چون شخصیتی دارای مراتب ویژه ،در چشم بر هم زدنی از جلوی دیدگان دشمنان تا بن دندان مسلح غیب می شود و جایی دیگر درمانده و مستاصل به واکنش های انفعالی روی می آورد.این تشتت رفتاری و ذهنی را در دیالوگ ها و روابط چمران با شخصیت های پرشمار فیلم شاهدیم.این گونه است که در این بحران و بی ثباتی شخصیتی ، شخصیت شهید اصغر وصالی پررنگ می شود و جای قهرمان قصه را می گیرد.
وقتی قرار است درباره دو روز از زندگی پر حادثه یک شخصیت تاریخی فیلم بسازیم ناگزیر باید وجه قهرمانی او را پررنگ کنیم.اما تمامی تلاش حاتمی کیا در فیلم "چ" ، در به تصویر کشیدن تصویری یک سره متفاوت از آنچه تاکنون از او معرفی شده منحصر می شود.در واقع انگار این فیلم کوشیده وجه قهرمانانه چمران را در اذهان کمرنگ کرده و وجوه دیگری از شخصیت او را برای مخاطب این روزگار به نمایش گذارد.اما این رویه به دلیل ضعف و تشتت در شخصیت پردازی عملا به وفقیت منجر نشده که به نقض غرض انجامیده است.به همین دلیل است که شخصیت شهید اصغر وصالی ، به رغم همه دافعه ای که از تندخویی ها و طعنه زنی هایش در ذهن ایجاد می کند ، تبدیل به قهرمان اصلی قصه می شود و گویی قرار است کاستی های شخصیتی چمران را جبران کند.
در نهایت "چ" در حد آن همه هیاهو که فیلمساز برای معرفی اثر و ترغیب مخاطب به تماشای فیلم برپا کرد نیست.فیلمی متوسط که فرصتی مناسب را از سینمای ایران گرفت.هرچند نفس دستمایه قرار دادن مقطعی پرتلاطم از روزهای بحرانی اوائل انقلاب می تواند تنها دستاورد ابراهیم حاتمی کیا از فیلم "چ" باشد و این نکته که هنوز " آژانس شیشه ای" گزینه مناسب تری برای لفظ "آخرین حرف" یک فیلمساز به نظر می رسد.