سرویس تجسمی هنرآنلاین //
زنده یاد علی اکبر صنعتی، نقاش و مجسمه ساز از نسل هنرمندانی بود که که نام و هنرشان با مصایب و نابسامانیهای تاریخ معاصر ایران گره خورده است.جنگ اول جهانی به تنهایی دورانی آن چنان محنت بار بر کشور تحمیل کرده بود که تلفات و زیانهایش حتی خانوادههای عمدتا کم بضاعت و فرودست را به ورطه از هم پاشیدگی کشانده بود.
علیاکبر صنعتی در آستانه چنین مصایبی درسال ۱۲۹۵ در کرمان بهدنیا آمد. سید علی اکبر ۶ ماهه بود که پدرش بر اثر بیماری طاعون در گذشت و ۸ سال داشت که مادرش به علت فقر مالی و مهمتر از آن جلوگیری از آسیبهای اجتماعی که معمولاً دامنگیر چنین کودکان فقیر و بیسرپرست میشود او را به پرورشگاه صنعتی که در آن سالها یتیم خانه نامیده میشد، سپرد. موسس این پرورشگاه، حاج علیاکبر صنعتیزاده، برای اینکه بچههای پرورشگاه بتوانند تحصیل کنند نام خانوادگی خود را به روی آنها میگذاشت و نام سیدعلیاکبر صنعتی نیز به همین دلیل نام قانونی علیاکبر شد. علی اکبر ضمن تحصیل در پرورشگاه با توجه به عشق و علاقه وافری که به فنون نقاشی و مجسمه سازی داشت در حد مقدورات موجود به خلق آثار ارزشمند در پرورشگاه دست یافت. مرحوم حاج اکبر صنعتیزاده هم که از علاقه و استعداد او در این زمینهها آگاهی حاصل کرد، همواره موجبات تسهیل در کار و تشویق او برای خلق آثار زمینهای فراهم میکرد. سید علی اکبر صنعتی دوران تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در دوران توقف در پرورشگاه به پایان رساند.
با همین مقدمه روشن است که زندگیای این گونه، شرح حالی چنان مفصل و پرافت خیز را رقم زده که مجال و فرصتی ویژه شاید مثنوی هفتادمن کاغذ میطلبد. اما از بیان جزئیات دیگر حیات این مرد سختی کشیده که بگذریم شاید در این مجال تنها بتوان نقاط عطف و دستاوردهای هنری او را آن هم در اشارهای کوتاه بازخوانی کنیم.
آغاز آموزشهای آکادمیک نقاشی و مجسمه سازی
صنعتی با توجه به علاقه زیادی که به ادامه تحصیل در رشتههای نقاشی و مجسمه سازی داشت، مایل بود و کوشش میکرد خود را به تهران برساند و در مدرسه صنایع مستظرفه که در آن سالها به همت مرحوم محمد غفاری معروف به کمال الملک تاسیس شده بود، به ادامه تحصیل مشغول شود. او در نهایت موفق شد در مدرسه صنایع مستظرفه با استفاده از محضر اساتید بزرگی چون سید ابوالحسن خان صدیقی که بعد از کمال الملک ریاست مدرسه صنایع مستظرفه را به عهده داشت به تحصیل هنر مجسمه سازی مشغول و به خلق آثاری ارزشمند در زمینههای نقاشی و مجسمه سازی پرداخت. علیاکبر صنعتی طی ۱۲سال تحصیل در مدرسه کمال الملک، از آموزش و یاری استادانی همچون ابوالحسن خانصدیقی، استاد علیمحمد حیدریان، حسینخان شیخ، استاد اسماعیل آشتیانی، حسینعلی خان وزیری ومرحوم علی رخساز بهره برد و به سال ۱۳۱۹ دانشنامه لیسانس خود را در رشته نقاشی گرفت.
علی اکبر صنعتی در جوانی
یکبار دیگر بازگشت به پرورشگاه
صنعتی پس از دریافت دانشنامه لیسانس خود در هنر نقاشی و پس از بازگشت به کرمان به تعلیم هنرش به کودکان همان پرورشگاهی پرداخت که روزگاری خود در آنجا زندگی کرده بود. او برحسب وظیفه و ادای دینی که نسبت به پرورشگاهی که در آن پرورش یافته بود احساس میکرد، تعداد ۴۰تن از کودکان یتیم پرورشگاه را انتخاب کرد و به آنها تعلیم نقاشی داد.
موزه هنرهای معاصر صنعتی کرمان که ۴۰ سال محل نگهداری کودکان بیسرپرست بود، در سال ۱۳۵۶ افتتاح شد و آثار علیاکبر صنعتی و هنرمندان دیگر چون سهراب سپهری به طور دائمی در آن به نمایش گذاشته شد.
تاسیس موزه صنعتی تهران در میدان توپخانه
موزه صنعتی تهران در سال ۱۳۲۵ بنا شد اما ساخت بنای این موزه همزمان با احداث میدان توپخانه در سال ۱۲۸۴ هجری قمری به دستور میرزا تقیخان امیرکبیر آغاز شده بود. طبقهٔ نخست این بنا در دورهٔ رضاشاه، اصطبل و طبقهٔ دوم آن هم مکان استراحت او بوده است. در آن زمان استاد علیاکبر صنعتی توانست از این ساختمان بهعنوان کارگاه و بعدها بهعنوان محلی برای نصب و نمایش آثارش استفاده کند. به این ترتیب، این ساختمان به موزه تبدیل شد و بعد از انقلاب نیز به جمعیت هلال احمر ایران تحویل داده شد. بعد از آن، به مرور مردم برای دیدن آثار موزه به این بنا آمدند، اما از اوایل سال ۱۳۸۵ یعنی بلافاصله پس از درگذشت علی اکبر صنعتی حرف و حدیثهایی درباره وضعیت نابسامان این بنا و در معرض خطر بودن آثار موجود در آن شنیده شد، در طول این سالها بنا به درخواست هنرمندان مجسمهساز، چندبار موزه برای مدت کوتاهی بازگشایی و دوباره بسته شد. این موزه از چند سال پیش تعطیل شده است. مسوولان هلال احمر دلیل تعطیل شدن موزه را مرمت آن اعلام کردند، اما رفته رفته موزه متروکه و به محل تجمع معتادان و دستفروشان تبدیل شد. این اتفاق باعث شده است آثار استاد صنعتی در معرض نابودی قرار بگیرد و اعتراض خانواده او را در پی داشته باشد.
موزه علی اکبر صنعتی-تهران
۲۸ مرداد و قتل عام مجسمههای صنعتی
در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ شمسی بین مصدق و شاه درگیری پیش آمد و حکومت مصدق با کودتا بر کنار شد، عدهای آدم جاهل و ناآگاه به نمایشگاه هجوم آورند و مجسمههای بیگناه استاد را شکستند. قصد آنها شکستن مجسمههایی بود که صنعتی بر حسب حرفه یا بالاجبار از شاه ساخته بود اما اکثر مجسمههای نمایشگاه خرد شد، تابلوهای آن شکست و از بین رفت.
اما این تنها باری نبود که مجسمههای وی در هم شکسته میشد. نمایشگاهی که در میدان راه آهن در ملک پسر حاج علی اکبر به طور دایم برپا بود هم در انقلاب ۵۷ نابود شد.
مکتب نوین آبرنگ استاد سید علی اکبر صنعتی
استاد صنعتی در نیمه دوم عمر، میان نقاشی رنگ و روغن و آبرنگ؛ به فکر اعتبار بخشیدن به نقاشی آبرنگ افتاد. به گونهای که آرام آرام آبرنگهایش منزلت مکتب شدن را یافت. مکتب نوین آبرنگ استاد سید علی اکبر صنعتی، تحولی بود بنیادین و شگفت انگیز که بیاغراق نسلی را در عرصه نقاشی رهرو خویش ساخت.
از تابلوهای آبرنگ او میتوان "آقا سید حسن"، "شوق پرواز"، "یک جهان رنگ و نقش"، "شبان و موسی"، "میشود دوست داشت"، "زندگی در مرداب"، "اسب تنها در دشت"، "عاشقان گل"، "آن یادها که رفت"، "سپیدهدم دهکده"، "یاد ایام کودکی"، "باغ بیحصار"، "پناه"، "جمعه سبز" و... را نام برد.
نقاشی آبرنگ از چهره دکتر مصدق اثر علی اکبر صنعتی
۲ ۰۰۰ نقاشی و نگاره و چهارصد مجسمه، از گاندی تا رضاخان میرپنج
صنعتی مجسمه خیلیها را ساخت؛ از گاندی مهربان و صبور گرفته تا رضاخان میرپنج. مصائب بسیار دید؛ اما همیشه ساخت و تصویر کرد و باز مجسمه خیلیها را ساخت؛ از مسیح و مادر و کودکان یتیم گرفته تا شاهعباس و فردوسی و نادر، برای تمثال تمامیبزرگانی که آفریده بود، آرامگاهی دنج و خلوت بنا کرد، برای تمامیمردگان. طی چند دهه فعالیت هنری بیش از ۲۰۰۰ تابلوی رنگ و روغن، آبرنگ، موزاییک از سنگ و حدود ۴۰۰ مجسمه پدید آورد که در دو موزه به نام وی در کرمان و تهران و سایر موزههای داخل و خارج از کشور و مجموعههای خصوصی نگهداری میشود. از علی اکبر صنعتی در سال ۱۳۷۹ به عنوان منتخب فرهنگستان هنر در بزرگداشت نامآوران تجلیل شد.
مجموعهای از مجسمههای موزه علی اکبر صنعتی-تهران
پرده آخر
علی اکبر خان صنعتی که از چند سال پیش از مرگش به دلیل سکته مغزی و عارضه ریوی در بستر بیماری بود، قدرت تکلم خود را از دست داده و نیمه چپ بدنش نیز فلج شده بود. او همچنین از ششم اسفندماه ۱۳۸۴ به علت عارضه ریوی و مشکل تنفسی در بیمارستان ایرانمهر بستری و پس از بهبودی نسبی از بیمارستان ترخیص شد اما سرانجام بامداد سیزدهم فروردین ۱۳۸۵ در سن ۹۰سالگی دارفانی را وداع گفت. پیکر استاد علی اکبر صنعتی در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
او تنها هنرمند ایرانی است که نامش بر روی دو موزه ثبت شده است. موزهای در کرمان که بر سردرش نوشتهاند موزه علی اکبر صنعتی و دیگر موزهای که گرچه نامش بر بالای آن نیست اما تا هست همه آن را به نام موزه صنعتی تهران میشناسند.
انتهای پیام/