سرویس نمایش هنرآنلاین //

مده‌آ باید نمایشی درباره شقاوت یک زن باشد، زنی که به دلیل انتقام جویی از جیسون، همسرش، دو فرزندش را کشته است. شاید کشتن به ظاهر راحت باشد و این خود در منتهای نفرت منجر می‌شود. اما کشتن فرزند آن هم برای مادر یکی از ناممکن‌ترین‌هاست. به همین خاطر هم نمی‌شود به راحتی مده‌آ را بر صحنه اجرا کرد مگر آن‌که بشود به لحاظ عاطفی این بحران و شقاوت انسانی را که انگار همانند یک زلزله چند ریشتری کاملا ویرانگر است، نمایان کرد.

مده‌آی میلاد نیک‌آبادی می‌خواهد پس از پایان و در ادامه مده‌آی اوریپید باشد. اوریپید بر عواطف انسانی با رویکرد واقع‌گرایانه و روان‌شناسی شخصیت همواره تاکید می‌کند و این نگاهی است که بشود به حس و حال یک مادر متوحش و روانی نزدیک‌تر شد. مده‌آ یکی از نمونه‌های انسانی است که در روان‌شناسی نوین جایگاه بایسته‌ای برای مطالعات روانی دارد چراکه مثل او در حد پایین‌ترش به عنوان مادران کودک آزار بسیار دیده می‌شود و البته این روز‌ها هرازگاهی شاهد چنین قتل‌هایی نیز هستیم.

آن‌چه در مده‌آی نیک‌آبادی به چشم می‌آید، رابطه یک زن با هشت خدمتکار است که در اختیارش هستند تا بتواند نظرگاه‌های خود را بر آنان تحمیل کند. آنان حس ضد مرد یافته‌اند و هر بار با شنیدن کلمهٔ مرد عق می‌زنند. به عبارتی متن نگاه فمنیستی تند و ضد مرد به خود گرفته است. اما جیسون زیرک بر آن است تا بین این زنان و مده‌آ جدایی بیفکند و به آنان وعده همسری و فرزند داشتن می‌دهد. چیزی که در نهاد هر انسان نرمال و طبیعی یافت می‌شود. برای همین زنان در صحنه بعدی دیگر با شنیدن کلمه مرد عق نمی‌زنند و البته این صحنه از زیبا‌ترین صحنه‌های متن سیما بنیادی و کار میلاد نیک‌آبادی است. از دیگر صحنه‌های زیبا خودکشی مده‌آست که با تصویر و القاگری صحیح بخشی از عقوبت سنگدلی را نمایان می‌کند.

نمایش در شرایط مطلوب آغاز نمی‌شود چراکه جاذبه‌های ظاهری فرم باعث شده لحظه‌های بسیار تصنعی و قلابی بر فضا حاکم شود و هشت دختر رفتارهای غریب نشان بدهند. اگر متن طوری پیش می‌رفت که به خلاقیتی منجر می‌شد آن وقت پیشنهاد دهنده‌ی فرمی بود که لازم برای این فضا می‌توانست باشد. متاسفانه الان هیچ چیز مشخص نیست. این‌که اینان زنده یا مرده‌اند؟ این‌که این تصاویر از منظر ذهن کدام شخصیت دیده می‌شود؟ این‌که چرا باید دوباره عجز و ناتوانی مده‌آ تکرار بشود؟ پرسش‌های بنیادینی است که می‌توانست اتفاقات و فرم را سمت و سوی بهتر و حقیقت‌مانندی اثر را تقویت کند و در نبودنش اثر دچار مشکلات عمده‌تری شده است. حالا هر چقدر هم این حرکات زیبا باشد چون برای این فضا نیست، غیر قابل هضم است.‌ای کاش فرم پیرو فضا و شخصیت‌ها می‌شد تا امر ناسنجیده‌ای که بر آن تحمیل شده باشد، به نظر نرسد.

متن هم نمی‌تواند داده‌پردازی درستی از وضعیت داشته باشد. چه قبل و چه بعد از واقعه، فرقی نمی‌کند؛ مده‌آ از شقاوت و سنگدلی بسیاری برخوردار است. مثل او در جهان نداریم. شاید سگ و گربه دیده شده باشد که توله‌اش را بخورد! اما در آنجا مادر توله ناتوان و مریض را می‌خورد صرفا به خاطر اینکه بتواند توله‌های دیگرش را شیر بدهد و از گرسنگی نجات بدهد. عشق مادر به فرزند از عمیق‌ترین و رازآمیز‌ترین حس‌ها و عواطف انسانی است حالا به هر دلیلی فروکش کردن این حس، بسیار دردناک و ناباور به نظر می‌رسد. خوردن گوجه فرنگی که دلالتی بر بی‌رحمی نمی‌کند. گوجه قرمز است و زیبا و می‌تواند در دل فرم دلنشین باشد اما ربط و پیوندش با سنگدلی یک مادر بسیار دور از ذهن است. نمی‌تواند تبدیل به عنصری جذاب و استعاری از وضعیت بشود. اما طراحی صحنه که یک سطح شیب‌دار با نه دریچه است، به چشم می‌آید و بر جاذبه دیدار‌ی‌اش می‌افزاید. آمد و شد سر‌ها و تنها از این دریچه‌ها تصاویر متنوعی را ایجاد می‌کند و باعث جذب شدن مخاطب به بطن اثر می‌شود. طراحی لباس‌ها هم خوش شکل و کاربردی است. لباس قرمز مده‌آ و لباس گل‌گلی دختران و لباس شنا جیسون مخصوص چنین آدم‌هایی است.

بازیگران با توجه به کمبودهای متن نتوانسته‌اند به بازی درخشانی برسند. پانته‌آ پناهی‌ها همواره یکی از بهترین‌هاست، او بیان گرم و بدن منعطفی برای خلق لحظات گیرا دارد اما این بار داده‌ها و عواطف محدود متن مانع از بروز یک بازی زیبا توسط این هنرمند خلاق شده است. انتخاب بازیگر مرد هم نادرست است چراکه قوی بودن بدن یک اصل و جاذبه برای شناساندن چنین شخصیتی است. البته او در بازی هم موفق نیست. مهدی صباغی نمی‌تواند نقش یک مرد مقتدر را نمایان کند و فقط اتکایش بر زیرکی است که این بخشی از ابعاد وجود این شخصیت است. گروه همسرایان یا ندیمه‌های درباری رنج بسیار برده‌اند تا بتوانند لحظات و تصاویر هماهنگی را ایجاد کنند.

انتهای پیام/

رضا آشفته