به گزارش سرویس تئاتر هنرآنلاین/ این روزها پس از گذشت نشست رییس‌جمهور با هنرمندان و آغاز سی‌و دومین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر؛ جنب و جوشی را در میان هنرمندان عرصه هنرهای نمایشی شاهد هستیم. این موضوع باعث شد تا گفت‌وگویی با محمود پاک‌نیت داشته باشیم. بازیگری که از درون جشنواره تئاتر فجر به جامعه هنری معرفی شد و سالهاست در عرصه سینما و تلویزیون حضوری پر رنگ دارد.

از برگزاری جشنواره تئاتر فجر خبر دارید؟

تا زمانی که در جشنواره شرکت می‌کردم از نحوه برگزاری آن اطلاع داشتم، اما اکنون خیلی اطلاع ندارم. با این حال شنیده‌ها گویای آن است که هنوز هم جشنواره تئاتر به شکل خوبی برگزار می‌شود.

اگر نه تنها به این دوره، بلکه همه دوره‌های جشنواره تئاتر فجر را در نظر بگیریم، برگزاری این جشنواره را در کل چگونه ارزیابی می‌کنید؟

دید و بازدیدها، نگاهی به آثار هنرمندان دیگر و محک این آثار توسط داوران و نیز جلسات نقد و بررسی از فایده‌های جشنواره است. همین نقد و بررسی‌ها و ارتباط‌ها با یکدیگر است که باعث می‌شود هنرمندان با مسایل روز تئاتر آشنا شوند. از این موضوعات می‌توان به عنوان حسن ‌های جشنواره یاد کرد، اما این که جشنواره تا چه میزان در این زمینه‌ها موفق شده موضوع دیگری است که به یقین مسوولین امر با ارزیابی‌های کارشناسی شده درباره چگونگی برگزاری دوره‌های پیشین به معیارهای لازم دست یافته‌اند.

به نظر شما آیا برگزاری جشنواره تئاتر فجر بر انگیزه جوانان هنرمند و هنرجو تاثیری دارد؟

جشنواره متعلق به جوانان است. در جشنواره این جوانان هستند که در کنار افراد باتجربه‌تر به فعالیت پرداخته و تجربه کسب می‌کنند. اما از سوی دیگر در حال حاضر در برخی شهرستان‌ها تئاتر را تنها برای جشنواره کار می‌کنند. این موضوع بزرگ‌ترین لطمه را به تئاتر شهرستان وارد می‌کند. دلیل آن می‌تواند حمایت نشدن تئاتر شهرستان باشد البته برخی از گروه‌ها خود ترجیح می‌دهند به جشنواره نیایند. اما فراموش نکنیم که ما تئاتر را برای مردم کار می‌کنیم که در محیط ما زندگی می‌کنند. گروه‌ها با اجرا در شهرستان می‌توانند نقد شوند و نمایش خود را اصلاح و سپس در جشنواره شرکت کنند. در این صورت در جشنواره هم موفق‌تر خواهند بود. به نظر من اجرای تئاترها در شهرستان می‌تواند برای موفقیت تئاتر شهرستان مفیدتر باشد.

تفاوت‌های تئاتر امروز و گذشته را در چه چیز می‌بینید؟

در سال‌های پیش که من در تئاتر کار می‌کردم، به عنوان مثال نیمه نخست دهه هفتاد، برخی از مدیران کل استان‌ها به تئاتر اهمیت می‌دادند. این در حالی است که بیشتر مدیران کل در آن دوران هیچ اهمیتی برای تئاتر قایل نبودند. آن‌ها تئاتر را هنری اعتراضی می‌دانستند و فکر می‌کردند که اگر به آن توجه کنند صندلی و میزشان به خطر می‌افتد. اما در حال حاضر فکر می‌کنم که مسوولان به ضرورت وجود تئاتر در جامعه پی برده‌اند. وظیفه تئاتر انتقاد از جامعه و دولت است. چه اشکالی دارد اگر این هنر حتی از دولت نیز انتقاد کند؟ تنها در این صورت و با توجه به رسالت هنر تئاتر است که این هنر می‌تواند شکوفا شده و بر فرهنگ جامعه تاثیر مناسب را داشته باشد.

با توجه به اتفاقات اخیر و از جمله سخنان رییس جمهور، چشم انداز هنر را در کشور چگونه ارزیابی می‌کنید؟

تصور من این است که باید ببینیم این سخنان در چه زمانی به عمل در می‌آیند. عزیزانی که در این کشور دارای مسوولیت هستند، صحبت می‌کنند و صادقانه مسایل را بیان می‌کنند. اما عملکرد و میزان به عمل رسیدن این سخنان مهم است. رییس جمهور فرمودند که برای هنرمند باید فضای باز ایجاد شود، همچنین گفتند باید از هنر هنرمند استفاده شود و نیز برای هنرمند تعیین تکلیف نخواهد شد، ولی فعالیت هنرمندان باید مطابق با قانون مشخصی باشد، همه این سخنان درست است و نه تنها بنده بلکه هر کسی که در زمینه هنر فعالیت می‌کند، این موضوع را تایید خواهد کرد. ما می‌خواهیم هنر در خدمت مردم باشد و در مسایل اجتماعی، سیاسی و اقتصادی و همچنین برای رشد فرهنگ جامعه مورد استفاده قرار گیرد. هنرمند همیشه معترض است و اگر جز این باشد هنرمند نیست. من معتقدم که هنر نمایش، هنر معترضی است و همیشه نسبت به کسانی که باید به آن‌ها اعتراض شود، انتقاد می‌کند. تفاوتی هم ندارد که این شخص رییس جمهور باشد یا رییس مجلس. هنر باید حق انتقاد داشته باشد، در غیر این صورت، هنر بسته و محصور شده و در خدمت مردم نخواهد بود، بلکه در خدمت یک سازمان یا دولت قرار خواهد گرفت. با توجه به این موضوعات چنانچه سخنان آقای روحانی جامه عمل بپوشد، همان فضایی ایجاد می‌شود که همه قشرهای هنری آن را دوست خواهند داشت. سخنان رییس جمهور در مسیری بود که همه هنرمندان و همه عرصه‌های هنری را در بر می‌گیرد. حالا نوبت به عمل در آمدن این سخنان است.

به نظر شما تئاتر امروز کشور با چه کاستی‌هایی روبرو است؟

به نظر من تئاتر نیازمند فضای باز و گسترده‌ای است. روزی یکی از مدیران کل به من پیشنهاد کرد که شما در خانه بنشینید و حقوق‌تان را بگیرید! ما که هیچگاه تئاتر ضد انقلابی اجرا نکرده‌ایم، چون به هر حال همه کارهای ما از اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز می‌گرفت. به نظر من تصور این مدیرکل این بود که چون در تئاتر همیشه به مسوولین یا حتی به جامعه اعتراض وجود دارد و در اصل، ذات هنر همین است، با اجرای تئاتر میز و صندلی‌اش به خطر می افتد. وظیفه هنر آن است که آنقدر انتقاد کند تا مردم و مسوولین توجه کنند و اشکال کار کشف شود. این یعنی روشنگری و فرهنگ دادن به جامعه. به عنوان مثال در گذشته من در مجموعه تلویزیونی به نام "سلام" کار می‌کردم، هدف این سریال این بود که نشان دهد ماموران کلانتری دوستان مردم هستند. چرا مردم از رفتن به کلانتری وحشت دارند؟ علاوه بر آن نوع برخورد ما با مردم در آن سریال هم الگویی بود برای ماموران کلانتری تا بدانند که باید در کنار مردم باشند نه در برابر مردم. کلانتری‌ها باید برای مردم جای امنی باشد و مشکلات مردم را حل کند. این نگاه بسیار خوب بود. این امر رسالت هنر است و هنرمند باید این وظیفه را با خود یدک بکشد. هنرمند باید آگاهی بدهد و روشنگری کند و خوراک فرهنگی در اختیار مردم قرار دهد. حال اگر هنرمند در یک قانون بسته گرفتار و دستش از هر سو کوتاه شود، این اتفاق روی نخواهد داد و مردم، هنرمند را به عنوان یک حامی از دست داده و به این ترتیب بی‌اعتمادی ایجاد می‌شود. در این صورت هنرمند کار نمی‌کند مگر به شکل سفارشی. هنر سفارشی هم چیزی نیست که مردم بخواهند. بنابراین برآیند هنر به هیچ می‌رسد. این هنر تنها برای یک قشر خاص کارکرد دارد و خودش زیر پرچم همان قشر قرار می‌گیرد. در حالی که هنرمند می‌تواند پیوند میان همین قشر خاص با جامعه را برقرار کند.

در این صورت هنر تاثیر لازم را هم بر مخاطب از دست می دهد.

بله. هیچ تاثیری نخواهد داشت. هنرمند پلی ارتباطی میان قانون، مجری و مردم است که این پل ارتباطی هیچ‌گاه نباید خراب شود. اگر این پل بریزد، هیچ چیز باقی نخواهد ماند. ارتباط ها همه از میان می‌رود و مردم، هنرمند و مجری قانون، هیچ‌کدام به هم اعتماد نخواهند کرد. اگر به سخنان آقای روحانی بازگردیم، به نظر من سخنان ایشان هم در همین راستا بود.

پس شما چشم انداز مثبتی نسبت به آینده هنر دارید.

ما همه منتظر به وقوع پیوستن این چشم‌انداز هستیم. این سخنان گفته شده و ما باید امیدوار باشیم تا این اتفاقات روی دهد و از آقای روحانی می خواهیم که این اتفاق بیفتد.

انتهای پیام/

ساسان پارسی