به گزارش سرویس تجسمی هنرآنلاین/

55 سال پیش که مارکو گریگوریان جایزه اولین دوسالانه نقاشی و مجسمه‌سازی تهران را در کاخ ابیض گرفت، تصور نمی‌کرد روزی فرا رسد که شمار جشنوار‌ها و دوسالا‌نه‌ای هنری در ایران سر به فلک بگذارد و به تکثیری بی‌نهایت برسد. هر روز تعداد جشنواره‌های هنری در ایران بیشتر و بیشتر می‌شود و البته برخی از آنها از کیفیت تهی است. بعضی معتقدند روند برپایی دوسالانه‌ها و جشنواره‌ها در ایران، تا زمانی که هنرمندان در آنها مشارکت داشتند، خوب بود؛ ولی از زمانی که دولت به عنوان یکی از فعالان اصلی پا به این فضاها گذاشت، حضور هنرمندان منوط به سلیقه و ممیزی‌هایی خاص شد که در نهایت به دلسردی و حتی شرکت نکردن آنها در این محافل انجامید.

طی سال‌های گذشته، منتقدان و هنرمندان زیادی هشدار داده‌اند که جشنوار‌ها باید از نظارت و کنترل مستقیم دولت بیرون آید و به دوش انجمن‌ها واگذار شود. اینها البته نقدهایی است که بر معاونت هنری دولت جدید وارد نیست؛ از آن رو که علی مرادخانی چندی پیش گفته بود نباید جشنواره‌ها را دولتی کنیم. شاید هشدار مرادخانی ناظر به این حقیقت بوده که حاصل جمع حضور آمرانه دولت در روند برپایی جشنواره‌ها و دوسالانه‌ها، چیزی نیست جز به حاشیه راندن هنرمندان و انجمن‌ها. اتفاقی که در سال‌های 1384 تا 1392 رخ داد و نتیجه‌اش چیزی نبود جز به ثریا رفتن دیوار بی‌اعتمادی بین هنرمندان و دولتمردان.

در فضایی که شاهد آشتی محترمانه دولت با هنرمندان هستیم، پرسش‌های تازه‌تری در قبال جشنواره‌ها به ذهن می‌رسد. ایران در کجای تحولات هنر جهانی ایستاده است؟ مکان‌یابی ساده‌ای خواهد بود.

سیر تحولات هنری جهان، هنرمندان ایرانی را تحت تأثیر قرار داده؛ اما اغلب نمایشگاه‌ها و جشنواره‌هایی که در ایران تحت عناوین مختلف برگزار می‌شود حاوی آن ماده جادویی خاص که فضا را به سمت تغییر و تحول سوق می‌دهد، نیست. بسیاری از این دوسالانه‌ها و جشنواره‌ها هیچ نیستند جز رفع‌تکلیف و ژستی که دلالت بر ناتوانی برگزارکنندگان آنها دارد و سوال دیگر: این نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های داخلی چه کمکی برای معرفی‌ بهتر هنر ایران در سطح جهان کرده یا خواهد کرد؟ از چگونه هنری حمایت می‌کند؟ هنری که نگاهش معطوف به زمان حال و جهان کنونی نیست؟ همان هنری که به تکرار مکرر ستایش‌های نوستالژیک دچار شده است؟ هنر گذشته‌نگر؟ همان هنری که باعث افسردگی پدیدآورندگان‌اش می‌شود و در نهایت، فراموشی؟

بنیان‌های برخی از این جشنواره‌ها و دوسالانه‌ها آن چنان ضعیف است که آمدن و رفتن یک مدیر می‌تواند سرنوشت و هستی آنان را ساقط کند. جشنواره‌ای که با رفت و آمد مدیران از هستی ساقط شود، جشنواره نیست. شاید تنها راه‌حل بحران هنر تجسمی ایران، اعلام آمادگی و خواست عمیق در جهت تغییر و تحول باشد. تحولی پراضطراب و به شدت الزامی. اجازه ندهیم آیندگان، ما را با پرسش‌های ریز و درشت بمباران کنند. هم‌اکنون به این چند پرسش پاسخ دهیم.

انتهای پیام/

پرویز براتی