به گزارش هنرآنلاین/ تمرکززدایی واژهای است که طی هشت سال گذشته بر زبان بسیاری از مدیران جاری شده است، کلید این موضوع از سفرهای استانی رئیس جمهور پیشین زده شد و همواره در برگزاری رویدادهای هنری سعی شد که سهم استانها جدا دیده شود؛ اگرچه این مسئلهای است که دغدغه همیشگی تمام مدیران و مسئولین بوده؛ اما به بیراه رفتن این موضوع مانند بسیاری دیگر از برنامهها، نتیجه سوء به بار آورد. موضوع هنر نیز یکی از مسائلی بود که در این سالها تمرکززدایی را در راس برنامه خود قرار داد و اگرچه برخی از جشنوارهها هنری و فرهنگی توانستند در شهرهای مختلف موفق عمل کنند، اما نبود زیرساختهای فرهنگی و اندیشهای بسیاری از این رویکردها را با مشکل روبرو کرد. لغو شدن کنسرتها در شهرستانها با توجه به وجود ممیزیها و اخد مجوزها؛ تعطیل کردن نمایشها حتی با برخوردهای قهری مانند چاقوکشی و... نشان داد که این رویکردها تمرکززدایی به بیراه رفته است.
اما آیا براستی باید مردم دور از مرکز را از رسانههای هنری بیبهره کرد؟ آیا برای بالا بردن فرهنگ عمومی در میان تمام جامعه ایرانی میشود از ابزاری به غیر از هنر استفاده کرد، آیا نباید بخش خصوصی و هنرمندان بومی را تشویق به ساخت زیرساختهای فرهنگی و گفتمان هنری کرد و ... سوالات بسیار دیگر که جملگی یک پاسخ دارند؛ نه.
حال برای پیدا کردن راهکاری برای حل این معضل و ایجاد بستر مناسب چه باید کرد؟. این سوالی است که با تنی چند از هنرمندان رشتههای مختلف که تجربه حضور در شهرستانها و فعالیت هنری را داشتهاند به بحث گذاشتیم.
ارسلان کامکار: مخاطبان در شهرستانها تشنه موسیقی هستند
ارسلان کامکار معتقد است، همه هنرمندان دوست دارند در شهرستانهای مختلف به صحنه روند، زیرا مخاطبان در شهرهای دیگر بسیار تشنه موسیقی هستند و این موضوع سبب شده است بیشتر هنرمندان با علاقه در شهرستانها کنسرت برگزار کنند.
ارسلان کامکار؛ آهنگساز و مایستر ارکستر سمفونیک تهران به هنرآنلاین گفت: به نظر من تمامی امکانات و ارائه هنر در تهران جمع شده است و این موضوع واقعا بیانصافی است؛ زیرا مخاطبان در شهرستانها هم دوست دارند در شهرشان کنسرت برگزار شود، اما به دلیل مشکلات برگزاری کنسرت در شهرهای مختلف به راحتی این موضوع میسر نمیشود.
مایستر ارکستر سمفونیک تهران خاطرنشان کرد: همچنین به همراه گروه کامکارها در ماههای گذشته در شهرکرد، اراک، گرمسار به صحنه رفتیم که استقبال مخاطبان بسیار زیاد بود به طوری که همه ما تعجب کردیم، زیرا استقبال از کنسرت ما در گرمسار غیرقابل تصور بود به همین دلیل مصمم شدیم تا بیشتر در شهرستانها به اجرای برنامه بپردازیم.
کامکار درباره معضلات و مشکلات برگزاری کنسرت در شهرستانها تاکید کرد: متاسفانه در شهرهای دیگر و حتی تهران سالن مناسب برای برگزاری کنسرت وجود ندارد و از سالن سخنرانی و سالنهای ورزشی برای کنسرتها استفاده میکنند که به دلیل نور نامناسب و نبود صدای مناسب تمامی کنسرتها با مشکل مواجه میشود.
ارسلان کامکار افزود: به عنوان مثال کنسرت ما در گرمسار در یک سالن ورزشی که به ورزش بسکتبال اختصاص داشت برگزار شد که با مشکلات بسیاری همراه بود اما زمانی که علاقه و استقبال مردم را دیدیم سعی کردیم کنسرت را به بهترین وجه برگزار کنیم.
این آهنگساز گفت: همچنین هنرمندان برای اخذ مجوز با مشکلات فراوانی دست به گریبان هستند زیرا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در تهران مجوز را میدهد اما در شهرستانها به دلایل نامعلومی اجازه برگزاری کنسرت به موسیقیدانان داده نمیشود، به عنوان مثال با اینکه ما مجوز لازم برای برگزاری کنسرت در خرمشهر را گرفته بودیم اما مسئولین تامین امنیت خرمشهر به ما اجازه این کار را ندادند و به نظر من خیلیها کاسه داغتر از آش میشوند که امیدواریم این مشکلات به سرعت برطرف شود تا به راحتی در شهرستانها به صحنه رویم.
گیزلا سینایی: فعالیت هنری در شهرستانها جنبه فرهنگسازی دارد گیزلا سینایی هنرمند نقاش که سابقه برپایی نمایشگاه آثارش را در شهرهای دیگر دارد نیز معتقد است؛ با وجود اینکه نمایشگاه هایی که در شهرستانها برگزار میشود بعد مالی چندانی ندارند، اما به عنوان یک اقدام فرهنگی میتواند مثبت و سازنده باشد.
گیزلا سینایی درخصوص ضرورت گسترش فعالیتهای هنری در شهرهای کشور به هنرآنلاین گفت: به نظر من خیلی اهمیت دارد که آثار هنرمندان فرصت دیده شدن در شهرستانها را داشته باشند و اگرچه نمایشگاههایی که در شهرهای دیگر برگزار میشوند به اندازه تهران جنبه تجاری ندارند، اما جنبه فرهنگی این اقدام است که از نظر من اهمیت دارد.
وی درباره نمایشگاههایی که در شهرستانها برگزار کرده گفت: سال 90 مجموعه نقاشیهای "گل و مرغ"ام را در اصفهان به نمایش درآوردم که عکسالعملهای خوبی هم دیدم. در این مجموعه به گل و مرغهای سنتی ایران نگاهی تازه داشتم و برداشتی معاصر از آن را ارائه دادم که بیشتر مخاطبان این نمایشگاه دانشجویان و علاقمندان هنر اصفهانی بودند. دورهای هم که در گروه هنری "دنا" عضویت داشتم در شهرهای مختلف ایران از جمله زنجان، یزد و رفسنجان نمایشگاههایی برگزار کردیم. یکی از نکتههای جالبی که در گالری "کویر" رفسنجان پیش آمد فروش نسبتا بالای آثار بود. این گالری که توسط یکتا مرتضوی اداره میشود دست به کار جالبی زد و آثاری را که به صورت مجموعه خصوصی درآورده در بخشی از گالری به صورت دائمی به نمایش گذاشت.
این هنرمند نقاش در ادامه اظهار کرد: فکر میکنم مهمترین جنبه فعالیت یک هنرمند این است که هرچه بیشتر آثارش دیده شود و انعکاس آن دوباره به هنرمند برگردد. معتقدم که اگرچه نقاشی از درون هنرمند میآید ولی باید انعکاس بیرونی داشته باشد. به هر حال هنرمند فقط برای خودش کار نمیکند و هنر یک جنبه عمومی هم دارد.
سینایی در ارزیابی برنامههای هنری شهرستانها گفت: در عین حال که باید گفت ظرفیت شهرستانها در فعالیتهای هنری در حال حاضر محدود است، اما جای امیدواری دارد که این فعالیتها در آینده گسترش پیدا کند. باید گفت که آرتیستهای جوان زیادی در شهرستانها هستند که میشود برایشان برنامهریزی کرد و مثلا دوره های "آرتیست رزیدنسی" و کارگاههای چند روزه برایشان ترتیب داد. این روند باعث میشود هنرمندان بومی سطح آگاهی مردم در منطقه خود را بالا ببرند و زمینه برای حضور دیگر هنرمندان از شهرهای مختلف را فراهم کنند.
وی با اعلام آمادگیاش برای حضور در فعالیتهای هنری در شهرستانها گفت: در صورتی که چنین برنامههایی در شهرهای دیگر برگزار شود من حتما تمایل دارم در آنها حضور داشته باشم و تجربیاتم را به هنرمندان جوان انتقال دهم. من در نقاط مختلف دنیا از جمله فرانسه، هندوستان و فنلاند کارگاههایی را برگزار کردهام و در زمینه تدریس هنر هم سالها فعالیت کردهام. چنین برنامههایی برای خود من هم بسیار جالب توجه است؛ چرا که با هنرمندان جدیدی آشنا میشوم و با آنها تبادل نظر میکنم. ما تنها میتوانیم ایجادکننده راههای تازه در هنر باشیم و تجربههای خود را به نسل جوانتر منتقل کنیم.
حسن معجونی: مردم شهرستانها نیاز دارند تئاتر ببینند
حسن معجونی معتقد است؛ مردم در شهرستانها حق دارند که شاهد اجراهایی با کیفیت و در سطح اجراهای پایتخت باشند در این میان گروههای تئاتری در تهران هستند که حاضرند با اندک امکاناتی، اجراهای عمومی در شهرستانها داشته باشند ولی گاهی مشکلاتی در این زمینه بوجود میآید که دست و پای هنرمندان را میبندد.
این بازیگران و کارگردان تئاتر که معمولا آثارش با استقبال خوبی از سوی تماشاگران پایتخت روبرو میشود، درباره استقبال مردم و تماشاگران شهرستانی از آثار تئاتری گفت: من میدانم که مردم در شهرستانها هم میخواهند و هم نیاز دارند که نمایشهایی را که در تهران به روی صحنه میرود، ببینند. خود من بسیار مایلم اگر شرایط فراهم شود در شهرستانها به روی صحنه بروم و اطمینان دارم که مردم این را میخواهند اما متاسفانه امکان ندارد که اکثر کارهایی که در تهراناجرا میشود در شهرستان هم به نمایش درآیند.
وی توضیح داد: فضای شهرستان با فضای تهران متفاوت است، مدیریت اجرایی و فرهنگی در شهرستانها ضعیف است؛ البته استانهایی هم هستند که مدیرانشان دغدغه دارند مثل شیراز که خودشان در دعوت از گروهها گاهی پیش گام هستند. مشکل دیگر هم این است که معمولا انجمنهای نمایش در شهرستانها در این زمینه فعال نیستند دلایل و جوانب خودشان را دارند چرا که انجمن نمایش روال اجراها را بر مبنای فروش بلیط میگذارد و معمولا نمیتواند با گروهها قرارداد ببندد و محدودیت در بودجه دارد. مسئله دیگری که در این زمینه وجود دارد و در مقابل خواست مردم میایستد این است که فضایی در شهرستان وجود دارد که یک عده خود را قیم مردم میدانند. مسئله اینست که مدیران ارشارد در شهرستانها قدرت زیادی ندارند و آدمها به راحتی در کار آنها دخالت و استدلال میکنند که اجرایی را اگر دوست نداریم میتوانیم قبیلهای عمل کنیم و جلوی آن اجرا را بگیرم.
وی در ادامه راهکار مناسب را حمایت از هنرمندان شهرستانی عنوان کرد و گفت: در حال حاضر اکثر کسانی که در پایتخت تئاتر حرفهای به روی صحنه میبرند، شهرستانی هستند. به نظرم خود شهرستانها باید قطب تئاتری باشند و چه نیازی هست که من به عنوان کارگردان اثری را با مشکلات سخت افزاری به شهرستانی برای اجرا ببرم، در صورتی که آن شهر هم مخاطب تئاتر دارد هم اجرا کننده؟ معتقدم اگر آموزش تئاتر نهادینه شود دیگر نیازی نیست علاقمندان از شهرستان بیایند تهران تئاتر ببینند و یک روزه برگردند ضمن اینکه از انبوه گروههای تهرانی هم کاسته میشود و بازار کار فراهم میشود، وگرنه مردم دوست دارند و حق دارند که تئاتر خوب ببینند.
آرش دادگر: بخش خصوصی در تئاتر فعال نیست
اما آرش دادگر از دیگر کارگردانهای تئاتر نظر متفاوتی با معجونی دارد. او بخشی از مشکلات را ناشی از خود مردم میداند و عقیده دارد هم به مدیران و هم مردم در این زمینه نقدهایی وارد است و نقش مردم را نمیتوان نادیده گرفت.
وی به هنرآنلاین گفت: مردم باید تئاتر ببینند و اگر تئاتر از تهران در شهرستان به روی صحنه نمیرود، بخشی از این نقد به مسئولین وارد است چرا که من به عنوان کارگردان نباید دنبال این باشم که در شهری حتما اجرا بروم وظیفه من کارگردانی است بلکه مدیران فرهنگی خودشان باید بیایند و به کارگردانها پیشنهاد بدهند که بیائید در شهر ما تئاتر اجرا کنید.دوم اینکه در همه جای دنیا اسپانسرها دنبال چنین کارهایی هستند تئاتر در ایران تهیهکننده ندارد یعنی بخش خصوصی در این زمینه تعریف نشده است، که حالا بخواهیم یک اجرای حرفهای را در شهری 30 شب اجرا کنیم. این اساسا به کارگردان مربوط نیست. نکته مهم دیگر این است برای یک اجرای معمولی تئاتر در شهرستانها باید از 10 ارگان و سازمان اجازه بگیریم و همه را راضی نگه داریم.
وی در ادامه انتقاد را به تماشاگران و مردم هم وارد دانست و گفت: تماشاگر تهرانی و شهرستانی نداریم. تئاتر در مملکت ما جز سبد خانوار نیست و به آن به عنوان محصول فرهنگی نگاه نمیشود. شما یک بازیگر محبوب سینما یا تلوزیون را چه در تهران و چه در شهرستانها به روی صحنه ببرید؛ ببینید چند هزار نفر به دیدن آن نمایش میروند...پس واقعا این به خاطر علاقه مردم به هنر تئاتر است یا دیدن یک چهره سینمایی؟ خودتان قضاوت کنید.
نتیجه میگیریم که تئاتر برای مردم ما کالای فرهنگی نیست بلکه ما فقط یک ابزاریم. کالا که باشد خریدار باید وجود داشته باشد صرف نظر از هنرمندان تئاتر شهرستان که به دیدن تئاتری از تهران میآیند چقدر مردم دغدغه تئاتر دیدن دارند؟ مردم ما گویا دغدغههای مهمتری دارند و میگویند دست از سرمان بردارید. ما هم نمیخواهیم فکر کنیم وقتی مدیر فرهنگی دغدغه ندارد و مردم هم برایشان مهم نیست، در این مورد دیگر چه حرفی میتوانیم بزنیم. هنرمندان شهرستانی وقتی خودشان اجرای عمومی ندارد یا اگر دارد تماشاگر ندارد ما چرا تئاتری را باید به شهرهای دیگر ببریم.
شهرستان ها از فعالیت های هنری محروم هستند
شجاعالدین شهابی هم ضمن اشاره به پایین بودن کیفیت آموزشهای هنری در شهرستانها گفت: با این میزان از محرومیت شهرستانها نمی توان انتظار رشد چشمگیری در عرصه هنر داشت.
این هنرمند مجسمهساز که در هفته جاری نمایشگاهی از تازهترین مجسمههای خود را در نوشهر برپا کرده در خصوص میزان استقبال از آثارش به هنرآنلاین گفت: استقبال از نمایشگاه خیلی خوب بوده و در این مدت علاقمندان به هنر حتی به صورت دسته جمعی از نمایشگاه دیدن کردند. سال گذشته هم در همین شهر نمایشگاهی برپا کردم که شاید به دلیل ناآشنایی با مجسمههایم استقبال تا این اندازه نبود، ولی در این نمایشگاه متوجه شدم که تعداد علاقمندان به هنر در این شهر افزایش یافته است به طوری که تعدادی از مسئولین از جمله استاندار و شهردار نوشهر هم در این نمایشگاه حضور پیدا کردند.
وی درباره میزان فعالیتهای هنری در شهرستانها اظهار کرد: به طور کلی باید گفت که شهرستانهای ما از فعالیتهای هنری مداوم محروم هستند و با این حساب نمیتوان انتظار رشد چشمگیری در عرصه هنر را داشت، اما باید بگویم که افراد بسیار بااستعدادی در شهرستانها وجود دارند که باید بر روی آنها سرمایهگذاری کرد.
شهابی در ادامه علت اصلی نامطلوب بودن فعالیتهای هنری را به کیفیت آموزش در شهرستانها مرتبط دانست و بیان کرد: شهرستانهای ما از حیث آموزشهای هنری واقعا محروم هستند و برای مثال دیده میشود که در بعضی از شهرها حتی یک کارگاه یا آموزشگاه هنری وجود ندارد. حتی در دانشگاههای هنری شهرستانها هم کیفیت آموزش بسیار پایین است و بخصوص در زمینه آموزشهای عملی کمبودهای بسیاری وجود دارد.
شهابی که راهاندازی موسسه آموزشی "کارگاه هنر" را در کارنامه دارد در پایان اظهار کرد: قصد دارم بعد از اتمام این نمایشگاه مجسمههایم را در دیگر شهرستانها هم به نمایش بگذارم و از جمله شهرهای ساری و قائمشهر را در برنامه برگزاری نمایشگاه قرار دادهام.
رحیم شهریاری:حسرت برگزاری کنسرت در ارومیه به دلم مانده است
رحیم شهریاری خواننده آذری که کنسرتهای او در تهران و دیگر شهرها با استقبال خوبی روبرو میشود، گفت: در تمامی این سالها در حسرت برگزاری کنسرت در ارومیه هستم، زیرا با وجود اینکه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در تهران مجوز میدهد اما دقیقه نود کنسرت ما را در ارومیه لغو میکنند که امیدواریم روزی برسد تا به راحتی در ارومیه به صحنه رویم.
این خواننده و سرپرست گروه آراز به هنرآنلاین درباره برگزاری کنسرت در شهرستانها گفت: به طور کلی تا به امروز هر کنسرتی که در شهرستانها برگزار کردیم با استقبال خوب مخاطبان مواجه شده و این موضوع برای همه خوانندگان جالب است؛ زیرا مخاطبان در شهرستانها نسبت به تهران بیشتر مشتاق هستند به همین دلیل ترجیح میدهیم بیشتر در شهرستانها به اجرای برنامه بپردازیم.
وی در ادامه گفت: به عنوان مثال گروه آراز در چند روز گذشته در تبریز و کیش به صحنه رفت که این کنسرتها با استقبال صد در صدی مخاطبان همراه بود و حتی تمامی سالن برگزاری کنسرتها از حضور مخاطبان پر شده بود که این نشان دهنده عشق و علاقه مخاطبان به موسیقی است.
شهریاری درباره معضلات و مشکلات برگزاری کنسرت در شهرستانها تاکید کرد: متاسفانه با وجود اینکه مخاطبان در شهرستانها بسیار مشتاق هستند که به کنسرت بروند اما شرایط مهیا نیست، زیرا مسئولین شهرستانهای اصلا همکاری نمی کنند و این موضوع باعث دلزدگی گروههای موسیقی شده است.
سرپرست گروه آراز در پایان گفت: به نظر من برگزاری کنسرت در اروپا راحتتر از شهرستانها است که این موضوع فقط به دلیل کم لطفی و بیتوجهی مسئولین شهرستانها نسبت به موسیقی و مخاطبان است.