هنرآنلاین// بهروز فایقیان
پرویز تناولی در تازهترین نمایشگاهش مجسمه های کوچک از چهار مجموعه "هیچ"، "عشاق"، "شاعر" و "پرنده" را در گالری ماه مهر به نمایش درآورده است. نمایش این آثار که بخشی از مهم ترین و معروف ترین مجموعه های او را در برمی گیرد و ارجاعی به موفق ترین دوره های فعالیت هنری او دارد فرصت مغتنمی برای علاقمندان به هنرهای تجسمی به ویژه مجسمه سازی است.
واقعیت این است که مجسمهسازی معاصر ایران با نام پرویز تناولی گره خورده است و گستره مطالعات و تجربههای او در هنرهای بصری موجب شده تا لااقل میان هنرمندان و علاقمندان هنرهای تجسمی یادآور مجسمههایی باشد که اکنون بخشی از حافظه تصویری هنر ایران را تشکیل میدهد. شاید بشود از این هم فراتر رفت، فارغ از میزان مقبولیت آثار، به واقع باید او را پایهگذار رویکرد خلاقانه و معاصریت در مجسمهسازی بدانیم که تا پیش از تناولی لااقل با این درجه از غلظت و تشخص وجود نداشته است.
مجسمهسازی ایران، با تمام فرازها و فرودها و همه بایدها و نبایدهایی که در طول تاریخ گریبانگیرش بود، سرآخر به دستان مرارت کشیده ابوالحسن صدیقی و علی اکبر صنعتی رسیده بود که در جلوهای دیرهنگام تلاششان را در بازنمایی واقعگرایانه فیگورهای انسانی صرف میکردند که به نوبه خود پر ارج و ستودنی است؛ اما اقتضای زمان و شتاب تحولات مجال بیشتری در اختیارشان نمیگذاشت. در چنین شرایطی تناولی چنان پیوند سیال و مدونی از هنر پیشرو و عناصر مجرد تا نشانههای فرهنگی متنوع از ابزار و ادوات سنتی گرفته تا نقوش بافتههای اقوام را در آثارش پدید آورد که تا پیش از خود سابقهای از آن سراغ نداریم. همین جسارت و صراحت در ایدهپردازی بود که توان پیگیری چنین رویکرد خلاقانهای را تا به امروز در اختیار او گذاشته است.
تناولی را باید هنرمندی تجربهگرا به حساب آورد که گرایشهای سبکی و تکنیکی بسیار متنوعی در مجسمهسازی را حتی گاها به طور همزمان و موازی باهم دنبال کرده است. ترکیبهای پیچیده و ریزنقشها در مجموعههای "عشاق" و "منیژه" تا نوعی اختصارگویی و مینیمال بصری در تک مجسمههایی چون "تلفن" و فضا و معماری مجسمه در مجموعه "دیوارهای ایران" تنها بخشی از تجربههای متعدد او در مجسمهسازی است.
تناولی اگرچه تجربیات هنریاش را محدود به مجسمهسازی نکرده بود و در عرصه نقاشی هم آثار متعددی را خلق کرد اما در مجسمههایش بود که به زبان و بیان انحصاری و ویژه خود دست پیدا کرد. اما او چنان حجم بالایی از تولید و خلق آثاری هنری را در پیش گرفته بود که خواسته و ناخواسته راه به ابداع و شیوههای بیانی جدید و جدیدتری میبرد. تعدادی از آثار او در مجموعههای " قفس و قفل" و "قفس و قفس" که با چوب، آهن، پارچه، کاغذ، شیشه و ... خلق شدهاند را شاید بتوان اولین نمونههای چیدمان در هنر معاصر ایران دانست که البته در قاب دیواریشان محصور بودند و از حیث فضا گستردگی مطلوب را نداشتند.
اما در میان تجربیات هنری بسیار متنوع پرویز تناولی، اگر اصرار بر یافتن نقطه عطفی داشته باشیم با همان مجموعه بیشمار "هیچ"ها مواجه هستیم که هم از نظر میزان تمرکز هنرمند و هم ایجاد ورسیونهای بیشمار، از مجسمههای شهری غول پیکر گرفته تا حجمهای تزئینی کوچک جایگاهی ویژه در تولیدات هنری او دارند. در همین مجموعه است که ماهیت فرمگرایانه به صورت قطعی در آثار هنری تناولی شکل میگیرد. اگرچه تناولی در مجموعههای "دو دست" و "دیوار و قفس" هم راه را برای عرض اندام فرمهای خالص و ناب بازکرده بود اما در"هیچ"ها است که فرم، یکسره تشخص و ماهیت اصلی اثر را شکل میدهد.
بیتردید همه این عوامل بود که موجب شد تا مجسمههای تناولی همزمان از مقبولیت و اعتباری جهانی هم برخوردار شود و در بسیاری از اماکن و مراکز هنری دنیا قرار بگیرد. موزه هنر مدرن نیویورک، موزه مجموعه لودویگ آخن، موزه هنر دانشگاه آیووا، مجموعه نلسون راکفلر نیویورک، پارک المپیک سئول و دانشگاه سن جان مینیاپولیس تنها بخشی از سیاهه مقبولیت جهانی این هنرمند است.
انتهای پیام/