به گزارش هنرآنلاین، چند تئاتر، موسیقی، فیلم، کتاب و... را در ذهن دارید! به آنها مراجعه کنید و ببینید که چند وقت است که این دنیای پر از کشش را با خود به هر کجا میبرید و در موقعیتهای مختلف برای شما تداعی و زنده میشوند. دنیای خیالی هنر و فصلهای مشترکش با زندگی بسیاری از ما را همراهی میکند. خیلی وقتها بعد از خواندن یک کتاب و یاد دیدن یک نمایش تا چند روز ذهن ما را با تمام مشغلهها با این مقوله معطوف میکند. این حس در بزرگسالی برای ما آنقدر جذاب است که به شکلی اعتیاد آور( البته از جنبه مثبت) سعی در زنده کردن این احساس داریم و همواره مخاطب هنر باقی میمانیم. حال اگر همین یک موضوع را ملاک قرار دهیم، میتوانیم درک کنیم کودکان در پس نگاه خود با مقوله هنر چه تاثیری میگیرند و چگونه میشود زمینههای فکری آنها را برای بروز خلاقیت هنر پرورش داد. اما براستی جایگاه کودکان و نوجوانان ما در عرصه هنر کجاست؟ این موضوعی است که سالهاست هنر ما از پس پاسخگویی آن برنیامده و امروز اگر چرخه تاثیر اجتماعی هنر، جنبه فرهنگسازی آن و خود اقتصاد هنر ما با مشکل روبرو است به نبود سرمایهگذاری بر روی نسلی است که آنها را برای برخورداری با هنر آماده نکردهایم. رویکرد سالانه به موضوع کودکان و نوجوانان همیشه در محدوده روز جهانی کودک به مسئلهای تکراری در رسانهها بدل شده است و خیلی زود به دست فراموشی سپرده میشود تا سالی بعد و روزی دیگر.... این روزها نیز که به تازگی جشنواره فیلم کودک اصفهان به پایان رسیده و جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان در حال برگزاری است؛ شاید فرصت مناسبی باشد به رویکردها، مشکلات و تاثیر هنر بر زندگی کودکان و نوجوانان بپردازیم. برای یافتن جوابی مناسب در این زمینه چه کسی بهتر از هنرمندان فعال در عرصه کودک و نوجوان،به این بهانه نظرات برخی از این هنرمندان را مرور میکنیم.
ابراهیم فروزش: چرخه سینما جایی برای کودکان ندارد
ابراهیم فروزش از کارگردانان پیشکسوت سینما که آثار قابل توجهی در حوزه سینمای کودک و نوجوان همچون "کلید"، "خمره" "بچه های نفت" را در کارنامه خود دارد؛ درباره وضعیت و حال و هوای سینمای کودک گفت: سینمای کودک در کشورما محجور واقع شده است. متولیان فرهنگی باید به فکر یک راه کار اساسی برای حل مشکلات سینمای کودک و نوجوان باشند. در بحث تولید هیچ حمایت جدی و درستی از فیلمسازان سینمای کودک نمیشود. ما هیچ فیلمی از سینمای کودک را در چرخه اکران نداریم و این برای کشوری که یک سوم جمعیت آن را کودکان تشکیل میدهند و جوانترین کشور جهان است یک ضعف محسوب میشود.
فروزش درباره رویکرد جشنوارهای به سینمای کودک توضیح داد: برگزاری جشنوارهها برای سینمای کودک یک درمان موقت و مقطعی است. من با ماهیت برگزاری جشنوارهها مخالف نیستم، ما هرسال جشنواره تخصصی کودکان را برگزار میکنیم و فیلمهایی را تحت عنوان شاخصهای سینمای کودک در طول سال به عرصه نمایش میگذاریم اما جشنواره کارکرد خود را دارد و تعیینکننده نیست، جشنواره فیلم کودک و نوجوان یک گذرگاه است. اگر همین جشنوارها هم برگزار نمیشد، معلوم نبود چه بر سر این سینما میآمد.
کارگردان فیلم "شیر تو شیر" اضافه کرد: امیدوارم که مسئولین سینمایی جدید با دغدغهای جدیتر به سینمای کودک نگاه کنند و به فکر یک راه حل درست و اساسی برای حل مشکلات سینمای کودک و نوجوان باشند.
مریم سعادت: تئاتر کودک از سینما جلوتر است
مریم سعادت از فعالان تئاتر کودک و نوجوان که نمایش "کنسرت حشرات" او از رکورداران اجرا در عرصه نمایش کودکان و نوجوانان است، معتقد است: با تمام محدویتهایی که تئاتر با آن مواجه است از قبیل سالن، بودجه و غیره؛ عملکرد تئاتر کودک ما بسیار بهتر از سینمای کودک بوده است.
وی توضیح داد: تئاتر کودک بسیار موثرتر عمل کرده و اصلا قابل مقایسه با سینمای کودک نیست چرا که جشنواره تئاتر کودک و نوجوان بسیار پویاتر از جشنواره فیلم کودک است.
سعادت که 2 دوره داور جشنواره تئاتر کودک و نوجوان بوده است، افزود: در طول سال آثار منتخب جشنواره کودک همیشه به اجرا در آمده است با اینکه بطور مثال تهران با این وسعت تنها یک سالن ویژه تئاتر کودک دارد ولی این سالن همیشه فعال است و در تمام سال اجرای عمومی دارد؛ این را با جشنواره فیلم کودک مقایسه کنید؛ در طول سال هیچ فیلمی از جشنواره کودک در این همه سینما که در کشور وجود دارد نمیبینیم. آنهم جشنواره فیلم کودکی که با حرکتهای عجیب و غریب و بینالمللی برگزار میشود.
وی ضمن موفق دانستن جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان گفت: این جشنواره صد در صد برای تئاتر کودک و نوجوان ما موثر است چرا که من در کارگاههای که در شهرستانها داشتم شاهد انگیزه هنرمندان شهرستانی برای حضور در این جشنواره بودهام و این خود برای تئاتر شهرستانها تحرکی مثبت است. جوانها از سراسر کشور به این جشنواره میآیند، تبادل فرهنگ و عقاید صورت میگیرد و هنرمندان با کار هم آشنا میشوند و به نظرم این بازدهی فوقالعاده است.
این کارگردان تئاتر وضعیت موجود تئاتر کشور را اینگونه تشریح کرد: در کل وضعیت تئاتر کودک و نوجوان همچون تئاتر بزرگسال گریهآور است؛ اما با توجه به تغییرات صورت گرفته در دولت جدید من به آینده آن امیدوارم. پیشنهادم ایجاد حداقل ده سالن ویژه تئاتر کودک در تهران است تا اینکه اجراهای عمومی تئاتر کودک در سطح شهر فضای رقابتی ایجاد کند؛ یعنی مردم حق انتخاب داشته باشند که فرزندشان را برای دیدن چه کاری به سالن ببرند و از نظر کیفیت بتوانند آثار را انتخاب کنند. زیرا با داشتن یک سالن کسی حق انتخاب ندارد چرا که تنها یک اثر به روی صحنه میرود خوب یا بد!
مریم سعادت درباره اهمیت اجرای تئاتر برای کودکان گفت: گاهی دیدن یک فیلم یا تئاتر ذهن آدم بزرگها را با همه مشغلههای امروزی تا چندین روز درگیر میکند و ممکن است برای سالها در زندگی آنها نقش داشته باشد حالا تاثیر آن را بر روح پاک کودک ببینید . تئاتر دیدن به عمق روح تلنگر او میزند. آموزش مستقیم برای مدرسه است کار درست را آموزش غیر مستقیم بر روح انسان میگذارد و این همان جاست که تئاتر دست به کار میشود و جذابیت بصری آن ماندگاریش را در ذهن دو چندان میکند.
مصطفی رحماندوست: عرصه هنر کودکان نیازمند حرکت مردمی است
مصطفی رحماندوست پیشکسوت عرصه شعر کودک و نوجوان معتقد است، هنر بر روح و جان کودک تاثیر میگذارد و برای حل مشکلات این عرصه مردم هستند که می تواند کمک کنند.
رحماندوست در این باره توضیح داد: در حال حاضر عمدهترین مشکل در حوزه ادبیات کودک کمبود کتاب است چرا که تیراژ کتاب بسیار پائین آمده است. من خاطرم هست که در سال 1375 تیراژ کتابها از50 تا 40 هزار نسخه شروع میشد اما حالا اگر ناشری 3هزار نسخه کتاب بفروشد، خیلی خوشحال میشود چرا که تیراژ کتابش زیر 2000نسخه است.
وی افزود: در کل باید بگویم چرخ اقتصاد ادبیات کودکان برای ناشران و نویسندگان نمیچرخد و به همین دلیل اوضاع ادبیات کودکان خراب است.
شاعر "صد دانه یاقوت" معتقد است: دولت در پی یک برنامهریزی کلان ملی در زمینه هنر کودکان و نوجوانان باشد زیرا از جمعیت 75 میلیونی ایران 35 میلیون کودک هستند پس برنامه ریزی برای آنها یعنی نگاه به نیمی از جمعیت کشور. البته خیلی معتقد نیستم که ارگانها بتوانند کاری انجام دهند؛ به نظرم در هر زمینه حرکت باید مردمی باشد. زیرا مردم باید برای پویایی اندیشه کودکان خود برنامهای مشخص داشته باشند. دولت نیز در این زمینه برنامهریزی کند تا به حرکت مردمی کمک کند.
یاسمن سینایی: فرهنگ عمومی را با آموزش هنر به کودکان بالا ببریم
یاسمن سینایی معتقد است؛ میتوان با رویکرد آموزشی از طریق هنر، فرهنگ عمومی را در جامعه گسترش داد و زمینه را برای بالابردن سلیقه عمومی مردم فراهم کرد.
او درباره آموزش هنر به کودکان گفت: آمورش هنر به کودکان یکی از مهمترین راهکارهایی است که به وسیله آن میتوان سطح آگاهی در جامعه را بالا برد.
وی افزود: متاسفانه در کشور ما در مدارس، کم اهمیتترین درس هنر است و به شکلهای مختلف به این رشته درسی که اهمیتی در حد و اندازه و حتی فراتر از ادبیات، ریاضی، علوم و تاریخ دارد بیتوجهی میشود. البته در برخی مدارس غیر انتفاعی به هنر توجه بیشتری میشود ولی در کل؛ آمورش هنر در آموزش و پرورش جایگاهی ندارد.
به گفته سینایی؛ بیاهمیتی به آموزش هنر در جامعه ما موجب شده است که سطح فرهنگ عمومی و سلیقه هنری در کشور ما پایین بیاید. در واقع هدف از آموزش هنر این نیست که همه کودکان امروز نقاش یا مجسمه ساز بشوند، نه. بلکه هدف آموزش هنر این است که سطح فرهنگ عمومی افزایش پیدا کند.
این مجسمهساز با اشاره به زشت شدن چهره شهرها و هرج و مرج در چیدمان خانهها که هیچ چیزی با چیز دیگر ربطی ندارد، گفت: وقتی کودکی آموزش هنری دیده باشد و هر روز تعداد این کودکان افزایش پیدا کند، در سطح وسیع دیگر در کشور با پدیده زشت شدن شهرها روبرو نخواهیم شد.
سینایی ادامه داد: وقتی ما شرایطی برای آموزش هنر در کودکان را فراهم میکنیم این اتفاق موجب میشود که در نگاه ابتدایی رفتار آن با پیرامونشان تغییر کند و این موضوع خیلی زود در نوع لباس پوشیدن و چیدمان خانهشان خودش را نشان دهد و به مرور هم در سطح شهر و ملی خودش را نشان میدهد. هنر زمینهای را فراهم میکند که ما نگاهمان به جهان تغییر کند و خوب زندگی کنیم و وقتی آموزش هنر در سطح ملی اهمیتدار می شود، به مرور فضای جامعه نیز تلطیف خواهد شد.
این هنرمند که سالها وقت خود را صرف آموزش هنر کرده است درباره زمان شروع آموزش هنر به کودکان گفت: با این که در برخی مهدکودکها آموزش هنر داده میشود، اما چون در این زمینه به صورت خودجوش و بدون اطلاعات کاربردی کار میکنند عملا راه به جایی نمیبرند و در این سنین نیز کودکان از نقاشی کشیدن لذت میبرند و به گونهای جنبه تجربهگرایی دارد.
وی افزود: متاسفانه بیشتر مربیهای مهدکودکها آموزش هنر ندیدهاند و باید برای تاثیرگذاری در این بخش ابتدا دورههایی برای خود مربیان آنها برگزار کنیم. من این گفته را براساس سند و مدرک میگویم چرا که در پنج سال اخیر بنا به شرایط آموزش هنر در مهدکودکها مشاورههای متعددی به همراه دستیارانم به مربیهای دادهایم و بخشی از وقتمان را صرف این کار کردهایم.
به گفته این هنرمند؛ مهمترین زمان برای آموزش هنر دوران ابتدایی است و باید در دوران راهنمایی و دبیرستان این آموزشها گسترش پیدا کند.
سینایی افزود: من براساس تجربیاتی که در این سالها در امر آموزش هنر در داخل و خارج از کشور کسب کردهام، به وضو ح دریافتهام کودکان و نوجوانان ایرانی هیچ شناختی از هنر ایرانی ندارند و حتی هنرمندان معاصر و پیشکسوت کشور خودشان را نمیشناسند و این اتفاق بسیار بدی است. اما در سایر کشورها عموم کودکان و نوجوانان درباره هنر و هنرمندان کشور خود اطلاعات دقیقی دارند.
وی درباره چگونگی شروع فعالیت اش در بخش آموزش هنر به کودکان گفت: من از سالهای بسیار جوانی به صورت خصوصی آموزش هنر را شروع کردم و این کلاسها با استقبال خوبی روبرو شد و پس از آن با توجه به تسلط کاملم به چند زبان زنده دنیا؛ به عنوان مربی هنر فعالیتام را در مدارس بینالملی آغاز کردم و در این مدارس با توجه به اهمیتی که به هنر میدهند برای هر کلاس هفتهای چهار ساعت کلاس هنر در برنامه درسی تنظیم کرده بودند و با توجه به امکاناتی که این مدارس برای آموزش هنر در اختیار دانش آموزان میگذاشتند و شیوه کار من در برآیند این کلاسها خیلی خوب بود و پس از چند سال آموزش مدام هنر در این مدارس به این نتیجه رسیدم که به جای این که فعالیتام را تنها معطوف به گروه خاص که همه جور امکانات را در اختیار دارند بکنم، این شیوه آموزش را عمومیتر کردم و کودکان بیشتری را با این شیوه با هنر آشنا کردم.
این هنرمند که بخشی از راهکار آموزش هنر به کودکان را معطوف به آموزش مادران آنها نیز کرده است گفت: تجربه برگزاری کارگاههای آموزش هنری که در فضاهای عمومی برگزار شدهاند، به من ثابت کرده است که پدران و مادران نیز وقتی در فضای هنر قرار میگیرند به شدت علاقمند هستند که آموزش ببینیند از این رو تصمیم گرفتیم که در کلاسها و کارگاهها نیز بخشی برای آموزش آنها ترتیب بدهیم و شاهد اتفاقات خوبی باشیم.
به گفته سینایی در چند دهه اخیر همه چیز به سمت کامپیوتری شدن سوق داده شده است و در چنین شرایطی یک کودک از صبح که بیدار میشود تا شب ها چشم بر هم بگذارد با انواع و اقسام مانیتورها روبرو میشود و همین موضوع موجب از بین رفتن خلاقیت و احساسات از این گروه که تعدادشان هم کم نیست میشود.
سینایی که عضو شورای سیاستگذاری جشنواره هنرهای تجسمی کودکان است همچنین یادآور شد: در سالهای اخیر آموزش هنر به کودکان مسیر خوبی را پیش گرفته و من به این روند امیدوارم؛ هر چند احساس میکنم توان کمی برای فعالیت در این عرصه داریم اما حمایتهای خود را دریع نکنیم تا خیلی زودتر به نتیجه برسیم و فرهنگ عمومی را با آموزش هنر به کودکان بالا ببریم.
مسعود نظر: وزارت ارشاد در زمینه گسترش هنر در میان کودکان تنهاست
مسعود نظر نیز معتقد است؛ در زمینه گسترش هنر و حمایت از تولیدات آثار هنری، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تنهاست و باید دیگر نهادها به حمایت از هنر کودکان بپردازد.
مسعود نظر، سرپرست گروه موسیقی کودکان ارف هم همچون سینایی به موضوع آموزش هنر به کودکان اشاره می کند. وی در این باره گفت: فعالیت در کنار کودکان بسیار شیرین است و اگر عاشق کار موسیقی با کودکان نباشید، نمیتوانید موفق شوید اما اگر عاشق شوید، از این فعالیت لذت میبرید.
وی ادامه داد: به نظر من مهم ترین معضل حوزه موسیقی کودک بیسوادی مربیان و اساتید این حوزه است، زیرا بیشتر این افراد سواد، تکنیک کافی در ارائه مطالب ندارند و نمیتوانند دروس آموزشی را به درستی ارائه دهند در نتیجه کودکان در حوزه موسیقی از مسیر اصلی دور میشوند.
نظر خاطرنشان کرد: جامعه ما روز به روز بزرگتر میشود و کودکان هر روز که میگذرد بیشتر به موسیقی علاقهمند میشوند اما به دلیل اینکه استاد مناسبی در این حوزه وجود ندارد کودکان بعد از یک دوره آموزش از موسیقی دلزده میشوند و این موضوع سبب میشود تا آینده درخشانی که در انتظار آنها است از بین رود.
سرپرست گروه موسیقی کودکان ارف تاکید کرد: متاسفانه آموزشگاههای موسیقی کودکان در سطح تهران و شهرستانها بسیار زیاد است ولی سطح آموزشی آنها بسیار پایین است و وظیفه والدین کودکان است که با دقت بیشتری آموزشگاه مورد نظر خود را انتخاب کنند، همچنین به نظر من بیشتر این آموزشگاهها صلاحیت آموزش ندارند و باید تدبیری برای این معضل اندیشید.
مسعود نظر افزود: آموزش موسیقی کودک موضوعی بسیار حساس است که تجربه و تخصص حرف اول را میزند در نتیجه مسئولین باید نظارت کافی در این زمینه داشته باشند. همچنین شورایی باید تشکیل شود تا صلاحیت اساتید موسیقی کودک را تایید یا رد کنند.
سرپرست گروه موسیقی کودکان ارف در ادامه گفت: به نظر من وزارت ارشاد دست تنها است و نهادهای دیگر باید در این زمینه به وزارت ارشاد کمک کنند تا مشکلات این حوزه برطرف شود. همچنین متخصصین این حوزه کمتر از انگشتان دست است و باید به افرادی در این زمینه آموزش داده شود.
نظر بیان کرد: همچنین موسیقی کودک نیاز به روش و سبک ایرانی دارد در نتیجه باید روشهایی برای آموزش موسیقی کودک در نظر گرفته شود زیرا این موضوع در آموزش بسیار با اهمیت است.
مسعود نظر در پایان گفت: موسیقی کودک نیازمند حمایت و پشتیبانی است، زیرا اگر نتوانیم به درستی به کودکان آموزش دهیم آنها از این هنر کنارهگیری میکنند در نتیجه باید آموزش موسیقی برای کودک لذتبخش باشد.