گروه مد و لباس هنرآنلاین؛ مقوله "پوشش" و "استتار بدن" به عنوان جزء جدایی ناپذیر حیات انسانی،امری کاملا مشهود و بی نیاز از تعدیل است. برای "پوشش" و "لباس" کارکردهایی در دو حوزه "فردی" و "اجتماعی" قابل تصور است:

الف) کارکردهای فردی؛ همچون پاسخگویی به نیاز فطری "خود استتاری" و تأمین امنیت در برابر گرما و سرما.

ب) کارکردهای اجتماعی؛ از جمله کارکردهای اجتماعی "پوشش" و "لباس" هویت بخشی آن است، چراکه نوع پوشش نشان دهنده سنت ها، ارزش ها و باورهای یک جامعه است.

اسلام در باب "حجاب" که از ضروریات آن است دستوراتی درباره الگوی پوشش و حدود آن صادر کرده؛ برای مثال، فرد مسلمان از پوشیدن لباس های شهرت و تفاخر نهی شده و در مقابل استفاده از مقنعه های بزرگ و روسری سفارش شده است.علاوه بر باورهای دینی عوامل دیگری همچون شرایط جغرافیایی و موقعیت اجتماعی اقتصادی افراد در نوع پوشش آنها مؤثر می باشد.

مقولهٔ پوشش و لباس از جملهٔ مسائلی است که همواره انسان در زندگی با آن درارتباط بوده و بعنوان یک نیاز ضروری و جزء جدائی ناپذیر حیات خود،به آن نگریسته است.این تعلق و نیاز به پوشش و استتار بدن،در طول تاریخ بشری و در میان ملل و اقوام مختلف وجود داشته و امری کاملاً مشهود و بی نیاز از تعریف است.

(۱) مسئلهٔ دیگر اینکه مقوله پوشش ولباس او ویژگیهای منحصر بفرد انسان است، لذا این امر در میان سایر موجودات و از جمله حیوانات وجود ندارد. لباس در زندگی امروزهٔ انسانها کارکردهای گسترده و متنوعی دارد.از جمله کارکردهای فردی این مقوله،پاسخگوئی به نیاز فطری خود استتاری است. براساس این نیاز،انسان در هر شرایطی حتی در محیطی که کسی نباشد، تمایل درونی به برخورداری از حداقل میزان پوشش دارد و از برهنگی می پرهیزد.

(۲) همچنین تأمین امنیت فردی از جهت محافظت بدن از گرما و سرما و شرایط متنوع جوی "آفتاب شدید، باد و باران"، گزند حشرات موذی و جلوگیری از تحریک هوسبازان برای هرگونه اقدام احتمالی،عامل مهمی برای رعایت پوشش در محیط خارج از خانه محسوب می شود. پوشش و بهره گیری از لباس به نیاز طبیعی خودآرائی و زیبائی دوستی انسان نیز پاسخ می دهد.

(۳) تنوع الگوهای پوششی در میان افراد و نیز زیبائیها و جذابیتهای بکار رفته در لباسها مؤید این مسئله،می باشد.افراد با توجه به سلایق،انگیزه ها و فرهنگ حاکم بر محیط،در انتخاب شکل،رنگ و جنس لباس مورد علاقه خود اعمال نظر می کنند و با جلوه گری از طریق آن به حس خودآرائی و زیبائی دوستی درونشان پاسخ می دهند. متأسفانه امروزه با زیاده روی در پرداختن به این امر،جنبه های منفی پوشش در قالب تجمل گرائی،مدپرستی و خودنمائی نمود بیشتری یافته است که می توان گفت علت اصلی آن غفلت از خودآرائی درونی و تهذیب نفس است.

(4) از سوی دیگر کارکردهای اجتماعی لباس را نمی توان نادیده گرفت. امروزه لباس هویت خاصی را به افراد و حتی جوامع بخشیده است.

(۵) الگوهای مختلف پوشش ضمن ایجاد شخصیت و منزلت فردی می توانند بیانگر سنتها، ارزش‌ها و نوع فرهنگ حاکم بر جوامع باشند.

(۶) مهمتر از همه، لباس امروزه نماد فرهنگی جوامع و جزئی از پیکرهٔ آن محسوب می شود. تا جای که با هنجارها و ارزشهای حاکم بر جوامع گره خورده و بعنوان یکی از ابزار مهم در جهت شناسائی فرهنگهای مختلف و حتی تحول در ساختار فرهنگی یک جامعه بکار گرفته می شود.از این رو بسیاری از قدرتهای استعماری، از این حربه برای نفوذ فرهنگی در ملتها و در نهایت سلطهٔ همه جانبه بر آنها استفاده می کنند. واقعهٔ کشف حجاب در دوران رضا خان پهلوی و تلاش اروپائیان برای ترویج فرهنگ ابتذال در ایران از طریق ارائه الگوهای ضداخلاقی پوشش غربی در پیش از انقلاب گواه بر این مدعاست.

پس از این توضیح باید گفت، تمام ادیان الهی بویژه دین مبین اسلام، به مسئلهٔ پوشش بعنوان یک نیاز طبیعی و ارزش، توجه خاصی نموده و ابعاد معنوی آن را نیز مطرح کرده اند که دیدگاه اسلام در این رابطه منحصر بفرد است.دین اسلام با توجه به امتیاز انسان نسبت به سایر موجودات در همهٔ احکام و تعالیم خود نیازهای مادی و معنوی و ویژگیهای متعالی او را در نظر گرفته است.

نوع لباس، نمادی از فرهنگ جامعه

لباس فراتر از یک نیاز طبیعی در زندگی انسان، امروزه بعنوان نمادی از فرهنگ جامعه محسوب می شود. که این نماد و شاخص فرهنگی در قالب خرده فرهنگها و سنتهای قومی و قبیله ای بیشتر تجلی می کند به گونه ای که برای بازشناسی و تمایز فرهنگهای مختلف از یکدیگر می توان از الگوی پوشش آنان بهره گرفت.

در گذشته و در میان قبائل، نوع لباس افراد، نشانگر تعلق آنها به قوم یا قبیلهٔ خاصی بوده است.لباس علاوه بر کارکردهای فردی، پیامدهای اجتماعی گسترده و عمیقی نیز به همراه دارد.لباس در میان افراد جامعه نوعی منزلت و شخصیت اجتماعی را بوجود می آورد و در ابعاد منفی ایجاد تفاخر و چشم هم چشمی می کند.

لباس و مقوله وابستگی اقتصادی

اثرات لباس در مقوله های اقتصادی نیز قابل توجه است. ارتباط تنگاتنگ لباس با فرهنگ جامعه و وابستگی اقتصادی آن بر صاحبان قدرت و سرمایه، متأسفانه لطمات بسیاری به الگوی مناسب و مطلوب پوشش در جامعه وارد نموده است.

بسیاری از سرمایه داران ضمن ناآشنائی نسبت به معیارهای اسلامی و عدم پایبندی به آنها، تنها هدف خود را کسب سود و منفعت قرار داده اند و لذا برای دستیابی به آن از هیچ تلاشی فروگذار نیستند.از این رو مشاهده می شود ارزشهای والای دینی و فرهنگی جامعه قربانی مطامع اقتصادی سرمایه داران می گردد.

مسئله دیگر در مقولهٔ لباس پدیدهٔ مدگرائی است. این پدیده که ساخته و پرداختهٔ فرهنگ غربی است، موجب تجمل گرائی، مصرف گرائی مفرط، تفاخر و چشم هم چشمی، تزلزل شخصیت و اشتغالات نامطلوب ذهنی در فرد می شود و الگوهای کاذب و ضدارزشی را ترویج می دهد.

بسیاری از سرمایه داران در عرصه پوشاک برای نیل به اهداف اقتصادی خود از پدیدهٔ مد بعنوان یک اهرم مناسب برای جلب مشتری و فروش بیشتر استفاده می کنند.ارائه الگوهای جدید و جذاب در مقاطع زمانی معین که عموماً بصورت تقلیدی و در قالبهای ضدارزشی و غربی ارائه می شوند، نظر خریداران را به خود جلب می کند.

برای معرفی یک الگوی جدید بعنوان مد در جامعه و جلب نظر افراد برای استفاده از آن، تبلیغات بعنوان یک ابزار مؤثر و کارآمد بکارگرفته می شود.

پی نوشت: ۱ - حداد عادل، غلامعلی، فرهنگ برهنگی و رهنگی فرهنگی، ص ۶۴ ۲ –-مجموعه مقالات پوشش زن و عفاف، سازمان تبلیغات اسلامی ۳ -ماهنامه صنعت نساجی، ص ۱۲۲ ۴ –-سوره نور، آیه ۲۶ ۵ –-کمپ، استورات، روانشاسی اجتماعی، سال ۱۳۶۹ ۶-– مجموعه مقالات پوشش و عفاف، سازمان تبلیغات اسلامی ۷-– مطهری، مرتضی، مسئله حجاب، ص ۶۳

انتهای پیام/62