سرویس نمایش هنرآنلاین/محمود فرهنگ
قصه جنگ است، رفتن، دفاع، مقاومت، شهادت و نام بر کوچه عشق ماندن. امروز نسل ما بناست با فرهنگ مردان جنگی آشنا شوند و در عصر سرعت راز رفتن ها را بدانند. ضرورت پرداخت به موضوع جنگ را دریابند و بدانند چرا به ادبیات دفاع مقدس و مردان رفته به دفاع پرداختنش اهمیت دارد.
دفاع از ایمان و اعتقاد و سرزمین همیشه مورد توجه هنرمندان بوده خصوصاً هنرمندانی که به تجاوز دشمن نزدیک تر بوده اند و خاطره تلخ آن را همیشه همراه دارند.
فرزندی برای دفاع رفته و حالا نامعلوم است که شهید شده یا اسیر یا اینکه جاوید اثر.
همسرش و فرزند پسر و مادرش و برادر چشم بر در دارند که او بیاید. تنهایی زن و مادر و بی پدری پسر، خلعی بزرگ در زندگی آنان ایجاد کرده است مادربزرگ زن را به عقد پسر دومش در آورده تا بتواند بی پدری نوه را پوشانده و زندگی را سامان دهد که نمی شود، چون بلوغ ذهنی پسر دوم و عدم علاقه نوه به عمویش کار را سخت تر میکند.
نوع نگاه مادر به زندگی و تربیت فرزندانش باعث می شود که پسر دوم سرکشی کند و به جنگ برود شاید مرد شود و مورد توجه خانواده، میرود اما در بازگشت همسرش از خانه رفته و مادرش را پیر و فرتوت و پسر برادرش را بی کس می یابد به نظر می رسد پس از آمدن پسر دوم از جنگ قصه تمام است و تماشاچی تا اینجا توانسته است بار رنج و اندوه و رنج آدمهای نمایش را تحمل کند. ولی نویسنده همیشه پس از پایان قصه باید یکی دو شخصیت مانده در قصه را آواره کند یا بکشدو در اینجا زن از خانه رفته است بدون دلیل چون در سراسر نمایش شما لحظه ای احساس نمی کنید که این زن قصد داشته باشد انسان عاصی باشد چون می گوید تمام دل خوشی او فرزندش میباشد اما بطور ناگهانی او رفته است چون در قصه زمینه سازی نشده و در پرداخت شخصیت زن هم دیده نمی شود رفتن او باور پذیر نیست.
اگر چه نویسنده وقتی شوهر دوم زن بدنبال نامعلوم جایی میرود تلاش می کند سرگردانی و آوارگی مردان دفاع را القا نماید. و این مهم به نظر می رسد در ساختار نمایشنامه از ابتداء باور پذیر نیست، مگر عصیانی غیر قابل پذیرش از طرف شخص بازی.
نویسنده تلاش نکرده و شاید مجالی در این اثر بوجود نیامده که به لایه های زیرین آدمهای نمایش بپردازد و تنها توانسته است به لایه های اولیه آدمها بپردازد یعنی ساده زیستن انسانها، و در خواستهای کوچک آدمها در زندگی است. نویسنده پرداختی عمیق از جهان بینی درست از جایی که زندگی می کنند از دینی که دارند و مذهبی که به آن اعتقاد دارند و از پیشوایانی که برایشان الگوست بهره برداری مهم و جدی نکرده است و همین گذر از موضوع مهم باعث می شود که آدمهای نمایش خالی از جهان بینی قوی باشند و تنها به دانسته های خود و داشته های ناقص خود زندگی و جهان و دفاع را ارزیابی کنند. این تصویری ناقص از آدمهای دوران دفاع مقدس است که خلق شده ذهن نویسنده محترم است.
مخاطب در پایان نمی تواند با ژرفنای این آدمها آشنا شود و تنها به پوسته بیرونی و رفتار فیزیکی و حرفها بسنده می کندو نمی تواند در زیر فضای سنگین و غم بار نمایش به جستجوی مهم ترین چیزی که انسان معاصر امروز را وادر به دفاع از ارزشها می کند و او را هدایت به سمت خداوند به عنوان بهترین پناه راهنمایی می نماید، آن مهم را بیابد.
اگر از بخش نمایشنامه نویسی بتوانیم بگذریم می توان به بازیها اشاره کرد و بدون پرده گفت که سیروس همتی یک نوع آهنگ گفتاری و یا شاید بهتر است بگوییم جنس گفتاری که بسیار ادبی است دارد که اگر کارگردان در فضا و نقش و موقعیتهای نمایش از آن به راحتی عبور کند دچار مشکل می شود که این روستا زاده که عشق او کفتر بازی است چگونه چون شخصیت های شکسپیری حرف می زند و راحت نیست، روستایی نیست، عمو نیست و اگر عمو هست یک عموی نمایشنامه های کلاسیک است ولی تلاش سیروس همتی ستودنی است اما تلاش برای خارج شدن از آنچه از نقش هایش در اوست کمی کم رنگ است ولی در نقش راحت است و نقش را در چنگ دارد.
به نظر می رسد پستچی یک نقش روان و باورپذیری را ارائه کرد. خانم مقتدی لحظه های نرم و زیبایی از یک زن روستایی بدون در خواست، که تنها زندگی را دوست دارد، را به نمایش گذاشت اگر چه نقش طراحی لباس را در ایجاد فضا برای او نباید فراموش کرد ولی باید اذهان کرد که رگه هایی از نقش را یافته و باید قوام داده و پرداخت نماید.
خانم افشار تلاش ایشان قابل دیدن در این نقش است اما لحن ایشان، نوع نگاهها، انتخاب حس لازم در پرورش نقش و وزن جملات و حس آنها تقریبا آشنا بود. چون ایشان نقش مادر روستایی را بازی کرده بود که نوع بازیش بسیار آشنا بود. اگر چه ایشان تلاش کرده بود که در این نقش تنها جسم مادر را خمیده نشان دهد و کلام را بر اساس رفتار و نوع پیری جسمی مادر را انتخاب نماید. ولی به نظر میرسد نوع بازیهای ایشان در این گونه نقش ها هنوز به نوعی ارائه بازیهایی که شما کمتر دیده باشید نرسیده، اگر چه در این نقش ایشان تلاش کرده بودند که نقش مادر را باور پذیر نماید.
چه در رفتار چه در سخن و چه در گویش و نوع حس های نقش در لحظه های حساس، اما در ریتم کلی نقش و یک دست ماندن و روبه رشد پیری موفق بودند. بهر حال نقش مادربزرگ همیشه در آثار آقای کرمی برای ایشان نوشته می شود. و او موفق است.
از دکور نباید بگذریم چون توانسته بود فضاهای مورد نظر نمایش را باور پذیر کند و نور پردازی خوب توانسته بود لحظه های مختلف نمایش را با بازیها به نقطه خوبی هدایت کند. آقای شجاع در کارش موفق است.
موسیقی اما بر نمایش مسلط بود و بسیار بالاتر تر از نمایش حرکت می کرد خصوصا در مواقع تاریکی کاملاً بسیار قوی تر از نمایش حرکت می کرد و فضاهای ذهنی مخاطب را بزرگتر و عمیق تری را بوجود می آورد.
موسیقی در خدمت نمایش بود و نبود چون در جاهایی از نمایش بیرون می زد. دکور فضایی انتزاعی داشت که می توانست به همراه لباسها که خیلی فضای مشخصی را به جد مطرح نمی کرد تماشاچی را هدایت کند به یک روستا و خانواده ای را مشاهده می شود، اما موسیقی یک راه جدا می رفت و تلاش می کرد که فضای کردستان را به جد مطرح نماید و موضوع و فضا را به یک جای خاص اختصاص دهد.
به نظر می رسد در مجموع نمایش روان و یک دست با فضای سنگین از غم جنگ و درخواست زندگی کردن در آرامش و درخواستهای زنده ماندن و زندگی کردن را در یک روستا را القا کرد. در مجموع تمامی عوامل نمایش کمک به اجرایی مناسب برای ارتباط مخاطب با اثر را داشتند.
امید است که نویسنده- کارگردان، دفاع، جنگ، و مردان دفاع را برای نسل امروز و دریافت آنچه امروز ما در جهان نیاز داریم، که نباید مثل دیگر همسایه ها به ورطه ای نیفتیم که همه چیز خود را از دست داده اند بپردازد، که آن مهم همان راز نهان شهداء، مردان مرد و دلاوران دفاع مقدس و شهدایی است که راضی نشدند نامشان فاش شود اما به ما آرامش، امنیت و زندگی، آزادی بخشیدند.
انتهای پیام/54/53