محمد علی لطفی مقدم در گفت و گو با خبرنگار هنرآنلاین؛ در مورد آئین های نمایشی استان خراسان رضوی بیان کرد: "تعزیه" یا "نمایش های مذهبی ایرانی" که در دنیا به نام تراژدی مذهبی ایران شناخته می شوند؛ و صد و چند نسخه از آن در واتیکان وجود دارد و از آنها نگهداری می شود بر مبنای مسائل و مصائبی است که در سال 61 هجری بر حضرت امام حسین (ع) و یاران او در کربلا گذشت. مبنای اصلی شکل گرفتن تئاتر مذهبی که در جهان معروف است عاشورا بوده است. البته این آئین در پروسه گذشت زمان، چند شکل مختلف پیدا کرده است که تنها مربوط به کربلا نیست؛ در وجهی از آن؛ به خاندان حضرت رسول می پردازد مانند تعزیه حمزه عموی حضرت رسول (ص)، اما به دلیل آنکه حضرت حمزه در خاندان رسول می گنجد برای ایشان نوشته شده است و یا نوشته هایی که زائیده تخیل یک نویسنده بوده است مانند آمدن شاه چراغ به خراسان؛ و یا حتی در نوشتن تعزیه پا را از آن فراتر گذاشتنه اند و تعزیه های شادی آور نوشته اند مانند تعزیه عروسی حضرت زهرا(س) که در آن غم و اندوه نیست؛ اما به صورت تعزیه اجرا می شود.
وی با تاکید بر اینکه محور تشکیل تعزیه از محرم سال 61 نشات گرفته است ادامه داد: سایر مسائل و دیدگاه ها بعدا به این آئین اضافه شده است هر منطقه، شهر و استانی بسته به نویسندگانی که، عرق مذهبی داشتند و این کار را صرفا برای ثواب انجام می دانند نوشته ها و اجراهایی دارد؛ ماجرایی مانند "ظهرعاشورا" را در نظر بگیرید نویسنده ای در کاشمر این مسئله را با یک دیدگاه و فرد دیگری در سبزوار که یکی از مراکز بزرگ تعزیه است با دیدگاه دیگری تنظیم کرده است. مسائل با دیدگاه نویسنده بیان می شود. موضوع محلی نشده است نحوه دیدگاه تفاوت دارد و این تنوع دیدگاه باعث اجرای متفاوت می شود.
دکتر لطفی در مورد اینکه آئین های دیگری در خراسان رضوی وجود دارد که جنبه نمایشی داشته باشد تصریح کرد: مسلما آئین هایی وجود دارد مانند آئینی که در آن یک نفر به عنوان حاکم پذیرفته می شد و دستوراتی را صادر می کرد و این دستورات جنبه کمیک و خنده آورداشته است. مسئله قابل توجه در این بحث ارزش دراماتیک است. در خراسان ژانر خاصی که ارزش دراماتیک داشته باشد نیست و من چیزی در مورد آن نمی دانم.
وی درمورد تغییرات ایجاد شده در تعزیه تشریح کرد: مسلما تغییراتی به وجود آمده است. همان طور که قبلا گفتم هر نویسنده ای بسته به ذوق و دیدگاه خود به بیان این موضوع پرداخته است. در مورد نویسندگان متاخر این را دیده ام که اصطلاحاتی را در محاوره بازیگران گنجانده اند که نیشابوری، سبزواری یا کاشمری است ولی از قول امام حسین (ع) گفته می شود. که مشخص است رنگ محلی گرفته است.
وی افزود: خوب یا بد بودن این مسئله بستگی به این دارد که چقدر با هم هماهنگی دارند؛ مثلا در نمایشی که به مناسبت شهادت علی اکبر (ع) اجرا می شود و تراژدی است به کار بردن یک جمله بی قواره و بی محتوا درست نیست زیرا آن حالت تاثر را از بین می برد. اما جملاتی پذیرفته شده است و می توان در صحنه استفاده کرد و این بسته به دید دراماتیک افرادی که از آن استفاده می کنند دارد. حالت دراماتیک نمایش بایستی حفظ بشود. در اصل اینکه چقدر اصول درام نویسی و تئاتر رسمی در تعزیه به کار برود بستگی به توانایی کارگردان و بازیگران دارد.
دکتر لطفی اقدامات صورت گرفته درباره حفظ و بیان آئین های نمایشی را عمیق ندانست و بیان کرد: در این رابطه دو نکته را می توان در نظر گرفت؛ زمانی به موزه می رویم و به یک شی عتیقه نگاه می کنیم که در گذشته چه کاربردی داشته و چگونه استفاده شده است؛ اگر به آثار نمایشی و آئینی به صورت یک شی عتیقه نگاه کنیم که در گذشته به چه صورت بوده و چگونه استفاده می شده است و عینا اجرا کنیم صحیح نیست و همان نگاه موزه ای است؛ نکته دیگر آنکه از توانایی ها و امکاناتی که این آثار ایجاد می کند استفاده بکنیم؛ فکر و اندیشه تازه که هماهنگ با نیاز امروز جامعه باشد ارزشمند است. گاهی جشنواره هایی برگزار می شود که گروه های آماتور به آن دعوت می شوند و مانند یه شی عتیقه نمایشگاهی از آن استفاده می کنند. از دید هنر دراماتیک، باید ببینیم با امکانات نمایشی که تعزیه در اختیار ما قرار می دهد چگونه می توانیم اندیشه مورد نظر را به تماشاگر امروز منتقل کرد که بپذیرد و برایش قابل قبول باشد.
انتهای پیام/