گروه استان ها هنرآنلاین//

تردیدی نیست که موسیقی نواحی ایران با پشتوانه و سابقه دیرین، همچنین به دلیل دارا بودن ابعاد و شاخص های متعدد در هویت فرهنگی کشور لازم است حمایت های بیشتری را به خود اختصاص دهد. اما این حمایت ها از چه طریق و بر اساس چه سرفصل هایی به نتیجه مطلوب خواهد رسید.

مرحوم روح الله خالقی، دراین باره چنین می گوید: "یکی از منابع ذی قیمت موسیقی هر کشور آهنگها و ترانه هایی است که در نقاط مختلف آن مملکت خاصه در دهات و قصبات دور از شهر به وسیلۀ مردم بومی و روستایی خوانده می شود و چون این نوع موسیقی کمتر تحت تأثیر افکار مردم شهرنشین واقع شده، طبیعی تر و به موسیقی حقیقی ، اصیل و قدیمی آن کشور نزدیکتر است، جمع آوری آنها علاوه بر اینکه باعث حفظ و نگهداری آنهاست کمکی هم به تحقیق دربارۀ مختصات آن مملکت می کند، و چگونگی و کیفیت آن را معلوم می نماید.

حمایت از هنرمندان موسیقی نواحی

بدون تردید موسیقی مقامی ما بدون پیشکسوتان این حوزه معنای کاملی ندارد. در واقع ما باید فضا و امکاناتی را فراهم کنیم که در درجه اول پیشکسوتان این موسیقی دیده شوند و این قابل تعمیم به عرصه‌های دیگر موسیقی نیز هست.

پیشکسوتان به‌عنوان اشخاص و چهره‌هایی که بخش عمده این نوع موسیقی با آن‌ها شناخته می‌شود و می‌توان آن‌ها را تنها پل ارتباطی آشنایی نسل جوان با موسیقی مقامی دانست، باید از حمایت و تسهیلات ویژه‌ای برخوردار باشند. این قشر از جامعه موسیقی را به راستی باید گنجینه‌ای خواند که ما را با بخشی از تاریخ اقوام و آداب و سنت‌های آن‌ها مرتبط می‌کند.

راهکارهای حفظ موسیقی نواحی ایران

اگر می‌خواهیم روند موسیقی‌ اصیل ایرانی که با هنجار‌های اجتماعی سازگاری بیشتری دارد در جامعه گسترش یابد، چهره‌های موسیقی استان‌ها بایستی حرکت تازه‌ای در زمینه تولیدآثار موسیقی آغاز کنند.

اگر چه گذر زمان و وقفه‌ای که طی سال‌های گذشته در فعالیت‌های دبیرخانه موسیقی نواحی ایران رخ داد، آسیب‌های جدی به این حوزه وارد کرد، اما آغاز به کار مجدد این مجموعه را باید به فال نیک گرفت.

برای حفظ و نگهداری میراث با ارزش موسیقی نواحی و مقامی ایرانی، طرح تاسیس پژوهشکده تخصصی موسیقی در استان‌های فعال در این بخش، در دستور کار دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار گرفته و طبق اعلام این مرکز مطالعات این پروژه آغاز شده است و طبق اعلام این مرکز تا پایان امسال حداقل یک پژوهشکده موسیقی اقوام در کشور آغاز به کار خواهد کرد.

پرهیز از رویکرد جشنواره‌ای

بدیهی است که توجه به موسیقی نواحی نمی تواند فقط در قالب جشنواره محدود شود، بلکه اعزام گروه‌های نواحی به خارج از کشور، تجلیل از پیشکسوتان موسیقی نواحی و ثبت این نوع از موسیقی از اقداماتی است که می تواند در این زمینه مثمر ثمر باشد.

موسیقی نواحی ایران منحصر به فرد است و بر این اساس یکی از اقدامات مهمی که دفتر موسیقی ارشاد در دست دارد ارائه طرحی برای حفظ این گونه از موسیقی است.

ضرورت تبیین ظرفیت های موسیقی مقامی

اکنون موسیقی دانان به این نتیجه رسیده‌اند که ظرفیت‌های موسیقی محلی گنجی بزرگ برای موسیقی علمی است و بهره‌گیری از این ظرفیت ها نیز در حال گسترش است و این در حالی است که موسیقی مقامی و نواحی ایران می تواند سرشار از خلاقیت باشد اما همزمان نیز می توان اصالت موسیقایی نواحی را حفظ کرد.

این نکته نیز حائز اهمیت است که علاوه بر این ها موسیقی نواحی و مقامی ایران توان تدوین و تنظیم ارکسترال و ارکستر سمفونی را دارد و باید از این بعد مهم موسیقی نواحی ایران نیز بهره گرفت. در موسیقی نواحی ایران همچنین ایده های فراوانی برای بروز به صورت سمفونی با در آمیختن با شکل های سنتی وجود دارد. در حقیقت گوشه ها و مقام های موسیقایی نواحی ایران به مانند معدن طلا در کوه است که باید آن را استخراج و استفاده کرد.

موسیقی نواحی به مثابه پیوند دهنده هنر و ادبیات

موسیقی در کنار زبان یکی از بخش های هویت فرهنگی به شمار می رود. در فرهنگ های سنتی موسیقی نه تنها با شئون مختلف زندگی مردم ارتباط دارد، بلکه با تمام هنرها نیز مرتبط است؛ هنرهایی چون ادبیات شفاهی و کتبی، نگارگری، هنرهای نمایشی و آیین های بومی.

موسیقی محلی، با تغییرات و فراز و نشیب های زندگی مردم، ارتباط مستقیم دارد و در بخش های مختلف زندگی آنها، نقش ایفا می کند. مثلاً در مراسم عروسی، مرگ و آیین های گوناگون بومی، این نوع موسیقی نقش خاصی را بر عهده دارد.

موسیقی و ترانه های محلی و فولکلوریک، یکی از وسایل عمده انتقال فرهنگ نسل های گذشته به نسل جدید است. این هنر با کارکردهای ویژه خود، می تواند به انسجام بیشتر جامعه امروز کمک کند.

برخی از فرهنگ ها از جمله فرهنگ ایران زمین، علاوه بر موسیقی مردم پسند و موسیقی عامیانه، موسیقی اصیل و پیچیده ای دارند که اجرای آن به نوازندگانی بسیار آموزش دیده نیاز دارد.

سرزمینی چون ایران که از شرق به غرب و از شمال تا جنوبش پر است از گوناگونی اقوام و گویشها، آداب و رسوم و آب و هوا، موسیقی بسیار غنی دارد که از اصالتی بی شبهه برخوردار است. از نگاه محققان موسیقی سرزمین ایران که از گوشه و کنارش مظاهر تمدنی بس درخشان همواره نمایان است؛ دارای موسیقی است که در ذات ، روحانی و عرفانی است؛ به ویژه موسیقی فولکلور ایران که در دامنه ی کوه ها و دشتها و کناره های دریا یا نقاط خشک کویری پدید آمده است.

روزگار موسیقی نواحی به سرآمده؟

خیلی ها معتقدند که روزگار موسیقی نواحی و محلی به پایان رسیده زیرا مناسبات زندگی امروز تغییر کرده است. رادیو و تلویزیون و ماهواره و اینترنت، جایگزین نقل و نقالی شده‌اند.رستم، مدت‌هاست از شاهنامه رخت بربسته و حماسه خوانی، معنا و مفهومی ندارد اما نغمه های محلی در میان اقوام مختلف باید حفظ شود و باید قبل از اینکه اساتید این حوزه ما را ترک کنند این موسیقی را که به دست فراموشی سپرده شده است را دوباره احیا کنیم.

مهم ترین اقدامی که بر سر زبانها برای زنده نگه داشتن این نوع موسیقی افتاده تاسیس مکتب خانه های موسیقی است، جایی که می توانیم یک اندیشه را در یک خلوت خانه با نام مکتب خانه به مریدان انتقال دهیم.

بسیاری از هنرمندان تاسیس این مکتب خانه ها را لازم و ضروری می دانند و معتقد هستند باید در نخستین فرصت این اقدام انجام گیرد زیرا هر قدم مثبتی در جهت ترویج موسیقی ارزشمند است در حالیکه بعضی دیگر بر این باور هستند که تاسیس مکتب خانه‌های موسیقی کار عاقلانه‌ای نیست و دردی را دوا نمی‌کند در نتیجه بهتر است این هزینه و وقت را صرف خلاقیت در حوزه موسیقی کنیم زیرا خلاقیت در موسیقی ایرانی مرده است و باید چاره‌ای بیندیشیم تا موسیقی را دوباره زنده کنیم.

تاسیس مکتب‌خانه‌ها راه نجات موسیقی نواحی است

مهم ترین اقدامی که بر سر زبانها برای زنده نگه داشتن این نوع موسیقی افتاده تاسیس مکتب خانه های موسیقی است، جایی که می توانیم یک اندیشه را در یک خلوت خانه با نام مکتب خانه به مریدان انتقال دهیم.

بسیاری از هنرمندان تاسیس این مکتب خانه ها را لازم و ضروری می دانند و معتقد هستند باید در نخستین فرصت این اقدام انجام گیرد زیرا هر قدم مثبتی در جهت ترویج موسیقی ارزشمند است در حالیکه بعضی دیگر بر این باور هستند که تاسیس مکتب خانه‌های موسیقی کار عاقلانه‌ای نیست و دردی را دوا نمی‌کند در نتیجه بهتر است این هزینه و وقت را صرف خلاقیت در حوزه موسیقی کنیم زیرا خلاقیت در موسیقی ایرانی مرده است و باید چاره‌ای بیندیشیم تا موسیقی را دوباره زنده کنیم.

با همه این ها آنچه بهنوز ضرورتی غیرقابل انکار است این که نغمه های زیبای محلی باید ماندگار شود زیرا این نغمه ها هویت

دیرینه ای به ایران بخشیده است در نتیجه باید از خاموشی موسیقی نواحی و محلی جلوگیری کنیم تا در آینده افسوس نخوریم.

این در شرایطی است که در حال حاضر استادان این حوزه کمتر از انگشتان دست هستند و باید قبل از آنکه دیر شود برای حفظ و احیای موسیقی نواحی از حضور این استادان برجسته بهره ببریم.

پایان پیام/