گروه تئاتر هنرآنلاین: "رابینسون کروزوئه" رمانی است نوشته دانیل دفو که در اوایل قرن نوزدهم نوشته شده است . همه ما کم یا بیش از شرح ماجراهای این رمان معروف آگاهی داریم. این رمان ماجرای گرفتار شدن دریانوردی به نام رابینسون کروزوئه ، در یک جزیره متروک است که برای ادامه حیات با در خدمت گرفتن نیروهای طبیعت موفق می شود که چندین سال را در این جزیره به تنهایی دوام آورد.
اما نمایشنامه "رابینسون کروزوئه" نوشته حمیدرضا نعیمی همانطور که از عنوان آن پیداست اقتباسی است از این رمان تاریخی بورژوایی که این روزها در تاتر شهر بر روی صحنه است. این نمایشنامه یک پارودی است بر اصل رمان "رابینسون کروزوئه" که نویسنده با تمرکز بر درونمایه رمان توانسته به خوبی این عناصر را در نمایشنامه خود به هجو بکشاند.
در رمان دفو ، جزیره متروک همچون دنیای ما است که رابینسون به عنوان نخستین انسان پای در آن می نهد و با به خدمت در آوردن طبیعت و عناصر وابسته به آن ، سعی دارد که عناصر مرتبط با تمدن بشری را در این جزیره بی نام و نشان باز سازی کند و به نوعی رابینسون ، طبیعت را که به انسان امکان معاش می دهد را همچون کالایی در خدمت اهداف خود در می آورد.
این نمایشنامه نگاهی هجو آمیز و انتقادی دارد به شرایط زندگی انسان معاصر که آکنده از اوضاع نابسامان اجتماعی است. رقابت های اقتصادی و فردی ، تهمت و افترا ، حرص و ولع ، جنگ و خونریزی ، استعمار انسان ها ، جملگی از مضامینی است که در ایننمایشنامه بیانی طنز آمیز به خود می گیرند. اگر ما نگاهی به زندگی واقعی دانیل دفو بیاندازیم ، می بینیم کهنویسنده در طول حیات خود به نوعی با مضامینی که در بالا ذکرشد ، درگیر بوده است و بارها به دلایل مختلف از سوی نظام حکومتی انگلیس به زندان افتاده است و در جایی چنان با سیل اتهام مواجه می شود که او را در شهر می چرخانند و مورد تمسخر و خنده مردم قرار می گیرد و تا پای دار اعدام او را می کشانند.
چندان بیراه نیست که نویسنده نمایشنامه "رابینسون کروزوئه" از زندگی واقعی نویسنده رمان الهام گرفته باشد و شخصیت آن را ترکیبی ساخته باشد از رابینسون رمان و دفو نویسنده . تغییر جهت درونمایه نمایشنامه که در آن رابینسون قید رهایی از جزیره را می زند و از ترک جزیره امتناع می ورزد ، می تواند دلیلی بر این مدعا باشد. زیرا رابینسون می فهمد که گرچه او برای خوشبختی پای به دریا نهاده است و در جزیره متروک اسیر گشته اما همچنان نیروهایی در دنیای متمدن بدنبال اویند که او را بخاطر اتهامات فراوان محاکمه کنند. پس او زندگی در تنهایی و عزلت را به بازگشت به دنیای متمدن که در آن سرنوشتی نامشخص در انتظار اوست ، ترجیع می دهد.
اما نمی توان از کار زیبای کارگردان و بازیگران ، در جان بخشیدن به شخصیت رابینسون چشم پوشی کرد. وجود چندین بازیگر که در موقعیت های متعدد نقش های مختلف را بر عهده می گیرند ؛ سبب پویایی و ایجاد ریتمی مناسب در اجرای میزانسن ها می گردید. چیزی که در اینجا حائز اهمیت است آن است که در پیش گرفتن چنین رویکردی با کلیت نمایشنامه که یک پارودی است و نگاهی طنزآمیز به وقایع نمایشنامه دارد ؛ کاملا منطبق است.
سعدی در کتاب گلستانش حکایتی دارد که روزی فردی در راه فلسطین اسیر فرنگیان می شود.دوستی او را از بند می رهاند و سپس او را به عقد دختر بدزبان و خودسرش در می آورد ؛ روزگار چنان بر آن فرد تنگ می شودکه آرزو می کند ای کاش در بند فرنگیان مانده بودم ، اما تن به زندگی با این زن نداده بودم. این حکایت سعدی چندان هم بی شباهت به ماجرای رابینسون نمایشنامه نیست ، گویی که او از عاقبت ترک جزیره تنهایی آگاه است که ممکن است در چاهی عمیق تر از آنچه که در آن بسر می برد گرفتار شود. پس زندگی در تنهایی را بر می گزیند. آیا رابینسون گلستان سعدی را خوانده است که چنین دم به تله نمی دهد؟ ممکن است که او واقعا گلستان سعدی را خوانده باشد؛ کسی چه می داند .احتمالا رابینسون در سالهای باقیمانده ای که پیش روی دارد بر ساحل جزیره تنهایی می نشیند و باقی حکایت های پند آمیز گلستان را می خواند.
نمایش "رابینسون کروزوئه" به کارگردانی میلاد نیک آبادی، هر روز ساعت 19:30 در تالار قشقایی مجموعه تئاتر شهر به صحنه می رود.
وحید یگانه
پایان پیام/