به گزارش سرویس بین الملل هنرآنلاین، دویست سال پیش در چنین روزی، ۲۲ ماه می (1 خردادماه) ریچارد واگنر، موسیقیدان، کارگردان تئاتر، مقاله‌نویس و یکی از بحث‌انگیزترین آهنگسازان سبک رومانتیسم در شهر لایپزیگ آلمان متولد شد. به همین مناسبت امسال در آلمان برنامه‌های گوناگون‌ درباره این موسیقیدان و افکارش برپا ‌شد و آثار او در بزرگ‌ترین سالن‌های اُپرا و موسیقی آلمان به نمایش درآمده و می‌آیند.

در میان این برنامه‌ها، اجرای اُپرای "تانهویزر" اثر واگنر و ارتباط این اثر با جنایات نازی‌ها در اوائل ماه می امسال که باعث بیهوش شدن چند‌ تماشاگر در تالار شهر دوسلدرف و انتقال آنها به بیمارستان شد، بسیار خبرسازتر شد.

همچنین انتشار مجموعه آثار ریچارد واگنر افزون بر ۱۱۳ اثر موسیقی در زمینه‌های گوناگون اُپرا، ترانه‌های چندآوایی، سونات و سمفونی در کنار چاپ و نشر ۱۶ جلد کتاب در زمینه‌های تئوری موسیقی، ادبیات و سیاست از جمله کارهای صورت گرفته در سال جاری میلادی است.

واگنرِ موسیقیدان از نگاه موافقان و مخالفان

درباره تاثیر آثار و کارهای ریچارد واگنر در زمینه موسیقی، به گفته‌ موافقان و مخالفان او، بی‌تردید واگنر موسیقی بیانگر سده‌ نوزدهم میلادی را به اوج رساند و کلام و موسیقی را به بهترین وجه درهم آمیخت.

همچنین اگر تا پیش از واگنر ملودی، پایه‌ اصلی موسیقی کلاسیک به شمار می‌آمد، با او و پس از وی هارمونی نیز از پایه‌های اصلی بیان آهنگین به حساب می‌آ‌ید تا جایی‌که بحث درباره آکورد تریستان یعنی موسیقی چندآوایی‌ که واگنر برای اپرای "تریستان و ایزولده" خود آفرید، هنوز به پایان نرسیده است.

کوزیما، دختر آهنگساز مشهور آن زمان، فرانتس لیست، که همسر دوم واگنر بود، پیانیست چیره‌دستی بود که در خاطراتش نوشته: "واگنر برای آفرینش یک قطعه، همواره نیازمند تجسم تصویر مشخص یک صحنه بوده و هرگز نمی‌توانسته موسیقی مجرد یا هنر برای هنر بیافریند."

از لایپزگ تا بایرویت با ریچارد واگنر

سال تولد ریچارد واگنر، سال جنگ و شکست ناپلئون بناپارت در مقابل آلمان و روسیه بود. او در شش ماهگی پدر و در ۷ سالگی ناپدری‌اش (لودویگ گایر) را از دست داد و از آن پس کشیش هنردوستی به نام وتسل، چند سالی تربیت او را به عهده گرفت و بدین ترتیب واگنر هنر را از خانواده به ارث نبرد. شاید همین دلیل برجستگی کار او در اُپرا و موسیقی دراماتیک یا حتی موسیقی تئاترال باشد در حالیکه او ترانه‌ها، مارش‌ها و قطعاتی برای پیانو نیز ساخته است.

واگنر از تربیت موسیقایی در کودکی و آموزش بلندمدت آکادمیک این فن در دانشگاه محروم بود. شاید به همین دلیل با ساختن آثار پرطمطراق همواره در پی جبران این کمبود می‌گشت. او نخست خود سروده‌های اپراهایش را می‌ساخت و سپس برای صحنه‌های مشخص، آهنگ‌هایی می‌نوشت.

هنگامی‌که ریچارد واگنر در ۱۸ سالگی به مدرسه عالی موسیقی لایپزیگ راه یافت، هنگامه شورش‌ها و انقلاب‌های شهروندان آلمان علیه فئودال‌ها و نظم پیشین در اوج خود بود. تأثیر جنبش دموکراتیک وحدت‌خواهان آلمان که در سال ۱۸۴۸ میلادی به اوج خود رسید، بر واگنر و کارهایش آنچنان ژرف بود که شاید بتوان شهرت و اعتبار او را مدیون این جنبش دانست.

تأثیر این جنبش در آثار و کارهای واگنر تنها در اُپرای بلند "حلقه‌ نیبلونگن" که به موضوع افول نظام اشرافی در سده‌های میانه و غروب و نابودی خدایان پرداخته محدود نمی‌شود. این تاثیر حتی در ساختمان تئاتر خصوصی که او در شهر بایرویت در جنوب آلمان برای اجرای سالانه‌ کارهای خود با عنوان "فستیوال بایرویت" برپا ساخت نیز آشکار است. هدف واگنر این بود که در ساختمان این تئاتر خبری از لوژهای ویژه و صندلی‌های ردیف اول و دوم نباشد بلکه همه دایره وار در یک سطح بنشینند.

آثار واگنر آنچنان در جامعه‌ آلمان جاافتاده که آلمانی‌ها بعضی وقت‌ها بجای "ای خدا" به نشان شگفتی، با الهام از اُپرای "لوهنگرین" او می‌گویند: "mein lieber Schwan" یعنی "ای قوی عزیز".

واگنر نخستین آثار موسیقی‌اش که قطعه‌هایی برای پیانو و کم و بیش تقلیدهایی از فرانتس شوبرت و بتهوون بودند را در ۱۹ سالگی و زیر سرپرستی نخستین استادش تئودور واینلیش نوشت و اجرا کرد، اما بذر برخی از آثار مستقل بعدی او مانند "پیش‌درآمد لهستانی" که تحت تاثیر جنگ‌های لهستان علیه روسیه و آشنایی با یک اشراف‌زاده‌ لهستانی ساخته شدند، در همین زمان پاشیده شد. به نوشته دویچه‌وله، آفرینش تنها سمفونی‌اش "سمفونی در دو ماژور" را نیز در همین سال‌ها یعنی از 19 سالگی آغاز کرد که آن هم تقلیدی از بتهوون و هایدن بود. در آستانه‌ بیست سالگی بود که بازیگری برادرش در تئاتری در لایپزیگ او را به فکر ساختن اُپرا و آفرینش نخستین درام موسیقایی‌اش "di feen" یا "پریان" انداخت.

در سال ۱۸۴۷ میلادی واگنر برای نخستین بار، مقاله‌ای درباره‌ رهبری ارکستر نوشت و سبک جدیدی در این زمینه بنا نهاد که در آن رهبر افزون بر عصای خود با حرکات و سکنات چهره، ارکستر را هدایت می‌کند.

"لوهنگرین" شناخته‌ترین اُپرای واگنر است و آنچنان در جامعه‌ فرهنگی آلمان جا افتاده که آلمانی‌ها گاه امروز هم به ‌جای "ای خدا" به نشان شگفتی، با الهام از اپرای "لوهنگرین" می‌گویند: "mein lieber Schwan" یعنی "ای قوی عزیز".

واگنر در سال ۱۸۵۰ میلادی از فرانس لیست، آهنگساز و نوازنده برجسته پیانو خواست تا اُپرای "لوهنگرین" او را به روی صحنه بیاورد و او نیز با آماده‌سازی و اجرای این اُپرا در شهر وایمار با حضور سرشناسان هنر و سیاست، واگنر را در جهان هنر آن روزگار مطرح ساخت.

واگنر در ۶۳ سالگی با کمک پادشاه لودویگ ملکی در شهر بایرویت خرید و از آن پس "فیستوال بایرویت" که در اصل اجرای سالانه آثار خودش بود را در تالار تئاتر آن ملک برگزار کرد.

سرانجام ریچارد واگنر در روز ۱۳ ماه فوریه سال ۱۸۸۳ میلادی، هنگامی‌که مشغول نوشتن مقاله "زنانگی در آدمی" بود، در بایرویت درگذشت اما بحث و مجادله درباره‌ زندگی و آثار او هنوز همانند زمان خودش ادامه دارد.

انتهای پیام/32/