به گزارش خبرنگار هنرآنلاین، مهرشاد کارخانی این روزها منتظر اکران "اکباتان" و ساخت فیلم جدیدش است.پس از اعتراض او به نحوه مدریت سیما فیلم به بهانه اتفاقاتی که برای فیلم "یک خانواده محترم" افتاد، تصمیم گرفتیم تا حرفهای کارخانی را در مورد این فیلم، سینمای ایران و آینده آن و برنامه کاریش بدانیم.
مسئله اعتراض شما نسبت به توقیف سه ساله فیلم " کوچه ملی " که آن را حاکی از سوء مدیریت سیما فیلم دانسته بودید، با توجه به حواشی فیلم "یک خانواده محترم" و ارتباط آن با سیما فیلم چه بوده ؟
در ابتدا باید عرض کنم که داستان فیلم " کوچه ملی " و " یک خانواده محترم " هیچ تشابهی با هم ندارند و فقط در یک مورد با هم اشتراک دارند آنهم نحوه مواجهه مدیریت سیما فیلم است که سعی می کنم به اختصار شرح دهم: خلاصه فیلمنامه 15 صفحه ای نوشته آقای آرش برهانی در سیما فیلم تصویب شده بود که آقای سعید هاشمی جهت تهیه آن در سیما فیلم به توافق رسیده بود، همزمان بنده که در حال تدارک ساخت سومین فیلم بلند سینمایی ام بنام " سینما سوخته " که در رابطه با تعطیلی و از دست رفتن سینماها به خصوص سینماهای لاله زار و کوچه ملی است؛ بودم، آقای سعید هاشمی طرح "سینما سوخته" را جایگزین خلاصه فیلمنامه آقای برهانی که یک فیلم تلویزیونی بود، کردند که از چگونگی آن بنده اطلاعی ندارم، به اتفاق آقای آرش برهانی طی مدت 4 ماه فیلمنامه " سینما سوخته " نوشته شد ، با بودجه اندک سیما فیلم که مختص فیلمهای تلویزیونی ( تله فیلم ) است و با حضور عوامل حرفه ای سینما شروع به ساخت " سینما سوخته " کرددیم ، از آنجایی که هیچ علاقه ای به ساخت تله فیلم ندارم در قراردادم با آقای هاشمی قید نمودم که شرط اصلی من برای ساخت پروژه ، منوط به دریافت پروانه ساخت سینمایی ( 35 ملی متری ) است ، چون که فیلمنامه ، نگاه و ساختاری سینما یی دارد نه تلویزیونی ، بعد از فیلمبرداری 15 درصد از کار و بازبینی راش ها توسط مدیران سیما فیلم به تهیه کننده اعلام کردند که فیلم قابل پخش از تلویزیون نیست و انطباقی با معیارهای رایج در تلویزیون را ندارد ، در حالی که قبل از شروع فیلمبرداری فیلمنامه را مطالعه کرده بودند ، سعید هاشمی به تنهایی و در حالی که سیما فیلم حمایت مالی اش را قطع کرده بود ، کار را ادامه داد تا این که در نیمه های فیلم بودجه پروژه ته کشید و به مدت 20 روز فیلمبرداری متوقف گردید ، بنده به سراغ دوست قدیمی و تهیه کننده سینما آقای امیر سماواتی رفتم و داستان فیلم و ماجرا را برای ایشان شرح دادم ، آقای سماواتی با دیدن راش ها و خواندن فیلمنامه با آقای هاشمی به توافق رسیدند که به صورت مشترک فیلم را تهیه و فیلمبرداری ادامه یابد . آقای سماواتی موفق شدند با اسم " کوچه ملی " از شورای نظارت و ارزشیابی معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پروانه ساخت بگیرند .
فیلم ساخته شد ولی به ناگاه مدیران سیما فیلم به خاطر تامین 50 درصدی بودجه پروژه با ارسال نامه ای به وزارت ارشاد ادعای مالکیت کردند ، وزارت ارشاد نیز بدین خاطر از دادن پروانه نمایش خودداری می کند و سه سال است فیلم کماکان در توقیف به سر می برد.
مگر خود مدیران سیما فیلم اعلام نکردند این فیلم با معیارهای ما منطبق نیست ؟
دقیقا مسئله اینجاست! مگر اول فیلمنامه را نخواندید؟ پس چرا وسط کار از زیر بار مسولیت شانه خالی کردید؟ اگر فیلم را قبول ندارید چرا ادعای مالکیت می کنید ؟ اگر ادعای مالکیت دارید چرا آن را پخش نمی کنید؟ مدیران محترم سیما فیلم نگران سرمایه هایی که هزینه شده نیستند! بنا بر گفته خودشان فیلمهای زیادی در تلویزیون وجود دارد که با وجود هزینه هنگفتی که صرف ساخت آنها گردیده در آرشیوی صدا و سیما خاک می خورند؟!
رفتار این مدیران محترم دغدغه مند و فرهنگی نیست، بلکه نشانگر ممیزی و کنترل سلیقه ای است و در نگاه اینان فقط فیلمهایی قابل دفاع و پخش هستند که خنثی بوده و از هر گونه حرف نو ، اثر گذاری ، روشنگری و خمیرمایه عمیق فرهنگی عاری باشند و ترس از دست دادن میز و پاسخگویی به مدیران بالاتر در اثر فیلمهای کنش مند در وجود آنها ریشه دوانده است.
خب این وسط تکلیف این همه ضرر و زیان چه می شود ؟
گذشته از بلاتکلیفی سرمایه ملی ، ضرر اصلی متوجه مردم و قشر هنرمندان است ، در واقع این مدیران سالهاست به علت عدم درک صحیح مدیریتی و شناخت کافی و وافی از مقوله فرهنگ و هنر با سردواندن و اسیر کردن فیلمسازان در راهروها و پشت درب اتاق مدیران ، وقت و انرژی آنها که بایستی صرف فیلمسازی و خدمت باشد را به بطالت گذرانده اند، آیا فیلمسازی که در کارش تبحر دارد چند بهار عمر مفید کاری اوست که در نتیجه سوء مدیریت و ممیزی سلیقه ای مدیران هدر رود ؟
برگردیم به خود فیلم ، مگر فیلم " کوچه ملی " چه خط یا خطوط قرمزی را زیر پا گذاشته که بایستی سه سال توقیف باشد؟ کارخانی: بنده هرگز دنبال حاشیه یا خطوط قرمز (که بسیاری از آنها سلیقه ای و فاقد منطق هستند) نبوده ام، سوال من از مدیران محترم سینمایی و فرهنگی این است سینما از کدام خیابان شروع شد ؟ و اکنون از کدام خیابان شروع می شود ؟ چرا می خواهید واقعیت را انکار کنید ؟ لطفا تاریخ را با نوستالژی قاطی نکنید ، اگر هنوز عده ای درگیر نوستالژی سینمای گذشته هستند ؟! بدین خاطر است که در این 30 سال گذشته شما نتوانستید چیز تازه ای عرضه کنید که کسی به گذشته نیندیشد، لاله زار فقط یک جغرافیا نیست ، من دوران نوجوانی فقط دوبار به همراه برادرم در لاله زار به سینما رفتم ولی هنوز طراوت ، سرزندگی و نشاط مردمان آن روزگار را که برای فیلمها صف می بستند به خاطر دارم ، آن همه سرزندگی و طراوت الان تبدیل شده به بازار الکتریکی و آن سینماها که بوی زندگی و عشق می دادند الان انبار وسایل الکترکی شده اند، تضاد فضای آن روزها و فضای غمبار کنونی لاله زار و کوچه ملی همیشه برای من سوال بوده است.از آن 250 سینمایی که در تهران وجود داشت 60 تای آنها باقیمانده که بیشتر آنان فاقد استانداردهای لازم هستند در شهرستان ها که وضعیت اسفبار تر است، پیامد تعطیلی سینماها نیز به وضوح دیده می شود.
" کوچه ملی" می خواهد بگوید راه نمایش فیلمهای خوب را بر پرده سینما نبندیم ، کمی به گذشته نگاه کنیم ، چرا دیگر خبری از آثار ناب سینمایی که از هرگونه شعارزدگی آبکی به دور بودند ، نیست ؟! آثاری مانند کارهای زنده یاد سهراب شهید ثالث - بهرام بیضایی - بهمن فرمان آرا - پرویز کیمیاوی - مسعود کیمیایی - ناصر تقوایی - داریوش مهرجویی - زنده یاد جلال مقدم ... که برایمان دیگر خاطره و نوستالژی شده اند.
پیامدهای منفی آن بیشتر متوجه مردم است؟
مسلما" ، مردم به دنبال محصول فرهنگی هستند ، وقتی سالن سینمایی بسته می شود ، مردم از کانال های دیگری که به یُمن تکنولوژی این روزها فراوانند ، مثل ماهواره و اینترنت ... محصول خود را پیدا می کنند، نتیجه تزریق فرهنگ مسموم و مضر بیگانه ، سریال های آبکی و فیلمهایی که سخیت چندانی با فرهنگ و آداب ما ندارند ، همین کارهاست که سریال جعلی "حریم سلطان" ورد زبان مردم می شود و "خرم سلطان " بت نوجوانان و جوانان ، چند درصد مردم می دانند همین سلطان سلیمانی که در این سریال اینقدر خوب شایسته نشان داده می شود دستش به خون ایرانیان آغشته بوده است ؟!
چرا ما قهرمان سازی و قهرمان پروری نکنیم ؟ مگر تاریخ کهن یا معاصر خودمان کم الگو دارد ؟
منصفانه و به دور از هر گونه حب یا بغض و فارغ از هرگونه بحث سیاسی که به شدت از آن متنفرم بایستی عرض کنم ، طی این سالها کدام تصنیف خوانده شده که آنقدر ماندگار باشد که ورد زبان مردم گردد ، کدام رُمان نقل محافل خصوصی و عمومی گشته ؟ دیالوگ ، صحنه و قهرمان کدام فیلم ، توانسته با مردم آنقدر همذات پنداری کند که تا سالها ماندگار باشد ، منم قبول دارم تاریخ کهن و معاصرمان مملو از قهرمانان و اسطوره هایی است که هر کدام می توانند در صورت معرفی صحیح و زیبا ورد زبان مردم گردند. اینها زمانی میسر می شود که مدیران سینمایی و فرهنگی ما دایره جهان بینی خود را وسعت ببخشند ، با سعه صدر و حُسن نیت با هنرمندان برخورد کنند و به آنها اطمینان و ایمان داشته باشند و از ممیزی های سلیقه ای دست بردارند و در یک کلام با ایجاد بستر مناسب و اطمینان بخش فضای مانور را برای آنان فراختر کنند. چرا سینما و ادبیات در کشورما اینقدر با هم بیگانه هستند ، وقتی نگاهی به سینمای جهان می اندازیم این ارتباط بسیار تگاتنگ است ، حتی سینما و تلویزیون کشورهای عربی که اصلا" قابل قیاس با سینما و سینماگران ما نیستند نگاه می کنیم و حتی به تاریخ و فرهنگ ما نیز دست درازی می کنند ؟!
بازم بر می گردد به مدیریت فرهنگی حاکم ، فیلمنامه هایی به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی جهت پروانه ساخت ارائه می شود و چون مضمون اجتماعی رئالیستی دارند متهم به تلخ اندیشی می شوند ! آیا تلختر این نیست بنیاد سینمایی فارابی سرمایه ملی کشور را میلیاردی هزینه فیلمی می کند که تنها صد میلیون می فروشد ؟! اما اقتباس ، هر اثر ادبی که قابلیت تصویری داشته باشد در صورت اعمال نکردن ممیزی سلیقه ای می توان آثار درخشان تاریخی، فرهنگی تولید کرد ، نگاهی به اقتباس های ماندگار سینما مانند دکتر ژیواگو، بربادرفته و امبرسون های باشکوه بیندازید متوجه می شوید در صورت حمایت مادی و معنوی و پرهیز از سانسور سلیقه ای مدیران می توان سینما و ادبیات را آشتی داد، سینماگران از اقتباس دوری یا بهتر است بگویم واهمه دارند چرا که سانسور بلایی بر سر شما می آورد که محصول تولید نه ربطی به کتاب دارد و نه فیلم قابل توجهی می شود ؟!
مسئله دیگر کتاب نخواندن و کوتاهی رسانه ملی در معرفی نویسندگان شاخص کشورمان است ! مردم ما یا نسل جوان تا کنون چندبار نویسندگان معاصر ما را در تلویزیون دیده اند ! ولی تا دلت بخواهد تصویر چخوف ، تولستوی و شکسپیر ... را بارها و بارها دیده اند ؟!
وقتی تیراژ رُمان بهترین نویسندگان کشورمان به زحمت به 3000 تا می رسد یعنی فاجعه ! یعنی ما با جامعه ای روبرو هستیم که کتاب نمی خواند و کتاب در سبد خرید خانوار جایگاهی ندارد و نتیجه این می شود هیچ شناختی از رُمان و رُمان نویسان شهیر کشورمان ندارند . فیلم " گاوخونی " بر اساس رُمانی از " جعفر مدرس صادقی " ساخته شد ، چند نفر فیلم را دیدند ؟ اصلا" چند نفر جعفر مدرس صادقی را می شناسند؟
مگر در تاریخ صد ساله سینمای کشورمان به جز آثار انگشت شماری مثل گاو ، داش آکل و تنگسیر ،چند اثر موفق اقتباسی داشته ایم ؟
شما جزء آن دسته از فیلمسازانی هستید که فیلمهایتان در جشنواره های مختلفی در آنسوی مرزها به نمایش درآمده اند ، می خواستم نظرتان در رابطه با تحریم بالاترین جشنواره سینمایی جهان- اسکار ( به خاطر نفوذ و کیفیت بالای فیلمهای امریکایی و تبلیغات فراوانی که حول و حوش آن می چرخد ) چیست ؟
ابتدا خدمت شما عرض کنم با چنین شیوه انتخاب و معرفی فیلم به اسکار مخالفم ، کسانی بایستی در این زمینه تصمیم گیری نمایند که هیچ وابستگی دولتی یا سیاسی نداشته باشند، طیفی از نخبگان و صاحب نظران سینمایی بایستی این کار را انجام دهند و دولت نبایستی کوچکترین دخالتی داشته باشد.
مسئله بعدی مدیران ما همیشه به جای حل کردن مسئله، صورت آن را پاک می کنند، تحریم اسکار منطقی نبود ، هر چند به عقیده من انتهای اسکار به سیاست ختم می شود. با توجه به این همه حواشی ، توقیف فیلمها در مرحله فیلمبرداری ، عدم صدور پروانه نمایش برای بعضی از آثار ، فیلم نساختن تعدادی از سینماگران شاخص، جنگ حوزه هنری و زارت ارشاد در رابطه با اکران فیلمها ، به حاشیه رفتن وزارت ارشاد به عنوان متولی و حامی سینماگران ، تعطیلی خانه سینما ، وضعیت گنگ و غیرشفاف بودجه فیلمهای به اصطلاح فاخر، ریزش شدید مخاطب ، کمرنگ شدن بخش خصوصی ... آینده سینمای ایران را چگونه ارزیابی می کنید ؟
با این روند در آینده ای نه چندان دور شاهد تعطیلی کامل سالن های سینما و بیکاری فزاینده سینماگران و مرگ سینما خواهیم بود.
برنامه آینده کاری شما در این برهه چیست؟
منتظر اکران آخرین فیلمم اکباتان در اواخر آذرماه هستم و در تدارک ساخت فیلم بعدی هستم.
آیا فیلم جدید در ادامه فیلم های قبلی تان هست؟
هر فیلمسازی برای خود یک جهان بینی دارد ، منتها این جهان بینی ضمن حفظ چارچوب بایستی مرتب با مقتضیات زمانه به روز شود ، قهرمان خسته و تنها، جامعه ای که خود نقش و جایگاه ضدقهرمان پیدا می کند که او را به مرز عصیان و انتخابی شرافتمندانه می کشاند، در بستری اجتماعی و رئالیستی از دغدغه های همیشگی من بوده که در آن به واکاوی و کنش های رفتاری انسان ها می پردازم.
پایان پیام/