گروه فرهنگ و ادب هنرآنلاین: بازیهای سنتی، شباهتها و تفاوتهایی با یکدیگر دارند و تا زمانی که طبقهبندی نشوند، نمیتوان تعداد دقیقی از آنها گزارش کرد. تاکنون، تنها کتاب مرجع در ارتباط با این بازیها، "راهنمای بازیهای ایران" از ثریا قزل ایاغ با همکاری شهلا افتخاری است؛ از اینرو چند سال پیش، پژوهشکده مردمشناسی سازمان میراث فرهنگی برآن شد تا به گردآوری و شناسایی این بازیها بپردازد و ناهید سخاییان، کارشناس ارشد سازمان میراث فرهنگی و همکارانش توانستند، اطلاعات مربوط به 5 هزار بازی را جمعآوری کنند. این اطلاعات از آن زمان تاکنون، دستنخورده باقی مانده؛ ظاهرا متولیان فرهنگی از جمله وزارت ارشاد و سازمان میراث فرهنگی و نهادهای مرتبط، ضرورت انتشار اطلس بازیهای سنتی را درک نکردهاند. سخاییان با اشاره به ضرورت انتشار اطلس بازیهای ایران میگوید: پژوهشکده مردمشناسی در زمان ریاست محمد میرشکرایی، اعتباری را در اختیار جمعی از پژوهشگران گذاشت تا به شناسایی و گردآوری بازیهای سنتی در نقاط مختلف ایران بپردازند و شباهتها و تفاوتهای بازیها را دریابند و مشخص کنند هر بازی در کدام منطقه اجرا میشود. همچنین قرار بود مجموعهای ترکیبی از بازیهای ایران و جهان منتشر شود و در اختیار علاقهمندان و پژوهشگران قرار گیرد اما مدیران ما، سلیقهای عمل میکنند و مدیران تازه، رویه و رفتار همکاران پیشین خود را درپیش نمیگیرند. حتی من با رییس جدید پژوهشکده مردمشناسی تماس گرفته و گفتهام که هرزمان پژوهشکده اعتبار لازم برای گردآوری و انتشار بازیها را داشته باشد با وجود بازنشستگی، حاضر به همکاری هستم.
"راهنمای بازیهای ایران" از ثریا قزل ایاغ با همکاری شهلا افتخاری، تنها کتاب مرجعی است که درباره بازیهای سنتی منتشر شده؛ کتابی که به گفته ناهید سخاییان بر مبنای پژوهش کتابخانهای استوار است، در حالی که پژوهشکده مردمشناسی با تکیه بر تحقیق میدانی به پژوهش و گردآوری بازیها پرداخته و جداول آن را تهیه کرده تا بعد از طبقهبندی، "طلس بازیهای ایران" را آماده کند، برای نمونه بازی "هفت سنگ" را میتوان با تفاوتها و تشابهات و گویشهای متفاوت در نقاط مختلف ایران مشاهده کرد. انتشار کتاب درباره بازیهای سنتی گرچه ارزشمند است و به مستندشدن بازیها میانجامد اما تا مادران و فرزندانشان، روش بازیکردن را ندانند نمیتوان به زنده شدن بازیهای سنتی کمک کرد. بازیهایی که سه نسل را بههم نزدیک میکنند و با کمترین امکانات، قابل اجرا هستند. سخاییان، آموزش بازیهای سنتی به مربیان و پدر و مادرها را ضروری میداند و میگوید: بچهها، توانایی بسیار برای یادگیری بازیهای سنتی دارند و پژوهشهای انجام شده و پژوهشگرانی که در این حوزه تخصص دارند میتوانند آموزش و پرورش را در این امر یاری دهند؛ در روزگاری که بازی به یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین ابزارهای آموزشی تبدیل شده و بازیهای سنتی علاوه بر رشد خصلتهای فردی دستاوردهای حرکتی، ادراکی و هماهنگی اعضای بدن و تعادل را بهدنبال دارد، سیستم آموزشی و معلمان ما باید به این همه توانایی و تنوع بازی در امر آموزش و پرورش توجه بیشتری داشته باشند.
سخاییان معتقد است: بازی به بچه ها یاد می دهد با بزرگتر از خود، چگونه رفتار کنند و برخوردشان با کوچکترها چگونه باشد و همه این ویژگی ها در بازی های سنتی ایران نهفته است. آنچه امروز با ورود رایانه و بازی های رایانه ای رنگ باخته و فراموش شده اند وگردآوری و مستد کردن آنها در شرایط کنونی ضروری است چراکه امروز، همه چیز تغییر کرده و پدر و مادرها دیگر حوصله قصه گفتن برای کودکانشان را ندارند؛ دیگر کمتر پدر و مادری است که دست بچه اش را به قصد بازی در دست بگیرد و به این خاطر است که با کارتون های جورواجور و بازی های رایانه ای ،او را سرگرم می کنند،بی خبر از این که این نوع بازی ها جز خشونت و انزوا،چیز دیگری به بچه هایشان نمی آموزد. سخاییان براین باور است که مادر به عنوان نخستین هم بازی کودک باید خود، در درجه اول باید با بازی های سنتی آشنا باشد وگرنه نمی تواند بازی های سنتی را به فرزندش آموزش دهد و این جاست که اهمیت و نقش سازمان هایی چون صداوسیما، آموزش و پرورش و دیگر نهادهای مرتبط آشکارتر می شود؛ زیرا در هر مکان و زمانی می توان به بازی های سنتی پرداخت و این که بعضی می پندارند، آپارتمان های 40 متری، فضای مناسبی برای این بازی ها نیستند، بهانه ای بیش نیست؛ چطور پدران و مادران ما در شب های زمستان، دور کرسی می نشستند و بازی می کردند اما حالا ما در آپارتمان های مسکونی خود، نمی توانیم چنین کنیم؟!