سرویس فرهنگ و ادب هنرآنلاین، بی شک نام سهراب سپهری برای بسیاری ازدوستدارانش با شعرونقاشی پیوند خورده است و هرکس از زوایه نگاه خود با شعر ون قاشی او ارتباط برقرار کرده اند و پس ازسه دهه ازدرگذشت او نمی توان منکر جایگاه، نقش و تاثیرگذاری او بر شعر و نقاشی معاصر ایران بود.

تجدید چاپ های متعدد کتاب هایش وانتشار گزیده های متعدد از آثارش و کتاب هایی که درباره شعر و نقاشی او نوشته شده است همه گویای این موضوع است که شعر او برشعر و زندگی نسل های پس از او تاثیر گذاشته است.

شعر و نقاشی سهراب سپهری همواره مورد توجه نسل های جوان قرار گرفته و روانی، صمیمیت و ساختار شعر او زمینه ای را فراهم کرده است که همواره مورد تقلید نسل جوان قرارگیرد و حتی همچون دریچه ای برای ورود به دنیای شعروشاعری باشد.

بی شک برای ورود به دنیای نقاشی و شعرسهراب سپهری هرکس ازدری مستقل و منحصربه فرد وارد شده است. من که این روزها سال های ابتدایی دهه سوم زندگی ام را پشت سرمی گذارم و حضورفیزیکی سهراب سپهری را درزندگی ام درک نکرده ام؛ او را به واسطه موسیقی می شناسم شاید برایتان بسیارعجیب باشد اما فکرمی کنم تعداد کسانی هم که با من دراین تجربه سهیم هستند، کم نباشد. سهراب سپهری دربخش عمده ای ازتجربیات زندگی ام با من سهیم بوده استَ؛ هرچند که درعرصه شعر، شعرمن ازاو تاثیر نپذیرفته است اما نمی توانم منکرحضور او درحیات فرهنگی ام باشم.

اواخر دهه 60 و با انتشار آلبوم "درگلستانه" که با آهنگسازی هوشنگ کامکار و آواز شهرام ناظری؛ زمینه ای فراهم شد که شاعری به نام سهراب سپهری را بشناسم و در کنارش خواننده با احساسی به نام شهرام ناظری که اولین گام را برای اجرای شعر شاعران نوپرداز و مولانا برداشت.

شهرام ناظری در این خصوص می گوید:" من اولین کسی بودم که 21 سال پیش سهراب سپهری را اجرا کردم و خیلی ها هم به واسطه اجرای من نسبت به شعرسهراب سپهری علاقمند شدند و یا من برای نخستین بار شعراخوان ثالث را 30 سال پیش اجرا کردم. شعر نو به سختی با موسیقی ما چفت می شود و درک این گونه شعری هم برای بسیاری دشواراست."

درسال های بعد انتشارآلبوم "حجم سبز" با دکلمه زیبای خسرو شکیبایی من را بیشتر ترغیب کرد که به خواندن شعرهای سهراب سپهری ترغیب شوم و دوران جوانی ام هم همزمان شد با تب بالای "هشت کتاب" که درمیان کتابخوان ها وهم نسل های من دست به دست می شد و گاهی درکتابخانه مدرسه و یا محله باید هفته ها انتظار می کشیدی که نوبت "هشت کتاب" به تو برسد.

یادم می آید بخش عمده شعرهای سهراب سپهری را به همراه خواهرکوچکم در مسیرخانه مادربزرگم و پنج شنبه طولانی و مسیر خشک و صنعتی میدان آذری تا خیابان تیموری حفظ کردم و بعدها شعراودریچه ای شد برای شناختن شعرهای سایرشاعران نوپرداز از جمله شاملو، نیما و بعدها جوان ترها.

و لین تجربه سفر دانشجویم هم با سفربه کاشان و رفتن بر س رمزار او همراه شد سفری با طعم شعرهای سهراب سپهری و سنگ قبری که با عبوریک کامیون ترک خورده بود و هیچ کس هم پیگیراین ماجرا نبود تا سنگی درشان این شاعربرروی قبراونصب کند.

سال ها این موضوع همین گونه مسکوت ماند و یک بارکه با غلامحسین امیرخانی مشغول گفت وگو بودم او خبرداد که خطاطی سنگ قبر سهراب به او پیشنهاد شده و او سال هاست که این سنگ را خطاطی کرده؛ اما دیگرکسی پیگیر این نشده که سنگ را ب رروی قبر او نصب کند. اواسط دهه 80 سنگ قبر سهراب تعویض شد و سنگ طوسی ترک برداشته جایش را به یک سنگ سیاه داد اما هیچ به خاطر ندارم این همان سنگ است و یا خطاط دیگری روی آن خط نوشته است.

سهراب سپهری درعرصه تجسمی نیز یکی ازهنرمندانی است که آثارش همواره با اقبال روبرو می شود به طوری که با وجود هنرمندان متعدد و برجسته و صاحب سبک ایرانی که ازوجه جهانی هم برخوردارهستند درحراجی های تجسمی که در منطقه برگزارمی شود همواره آثارش با بالاترین قیمت چکش می خورد و طرفداران بسیاری هم دارد.

به دلیل این که امضا سهراب سپهری پشت بسیاری از نقاشی هایش نقش نبسته است؛ زمینه ای فراهم شده که برخی افراد ازجمله پروانه سپهری، خواهرکوچک سهراب مدعی شوند که آثاری که به او نسبت داده می شود تقلبی هستند و این موضوع به خوبی در دوازدهمین حراج کریستیزن مود پیدا کرد و تابلوی کوچک سهراب سپهری که در این حراج به فروش رفت از سوی خواهرش تقلبی اعلام شد.

اما به گفته بسیاری از کارشناسان هنری چنین اتفاقی با وجود 12 کارشناس زبده و برجسته که آثارراه یافته به حراجی را از فیلترهای مختلف می گذارند، امکان پذیر نیست. البته درسال های گذشته خواهرسهراب سپهری چندین بار موضوع کپی کاری آثارسهراب سپهری را مطرح کرده است وهربارنیز جنجال هایی را به همراه داشته است.

بسیاری از نقاشان و کارشناسان هنرتجسمی کپی کاری آثار سهراب سپهری را انکار می کنند از جمله لیلی گلستان و برخی نیزهمچون پرویز کلانتری چنین ادعایی دارند. درمیان هنرمندان تجسمی همواره وقتی آثاررضا مافی، پیل آرام و سهراب سپهری که هرسه درگذشته اند حرفی به میان می آید خیلی زود این تردید بوجود می آید احتمال تقلبی بودن آثارآنها وجود دارد.

پروانه سپهری در این زمینه می گوید:« برخی هستند که از نام سهراب سواستفاده می کنند و قصد دارند جیبش شان را پرکنند و به دنبال این نیستند که جلوی کپی کاری آثار او را بگیرند به نظرم در چنین شرایطی باید خودم دست به کار شوم شاید اگر زمانی که تابلویی تغلبی و به نام سهراب سپهری در موزه هنرهای معاصرروی دیوار رفت آن را جلوی چشم همه آتش زده بودم دیگر کسی جرات نمی کرد که چنین اتفاقی بیفتد."

مجابی درباره کپی آثار سپهری می گوید:" با این که برخی سپهری را نقاش متوسطی می دانند اما به نظر من او از همان آغازنقاشی هایش با اقبال روبرو می شد و آثارش دردهه 40 و 50 وقتی تابلو دوهزار تومانی هم به فروش می رفت به قیمت 100 هزار تومان و بالاترازآن به فروش می رفت وقتی نقاشی آثارش این قدر مورد توجه قرار می گیرد شکی نیست که برخی کپی کارهم دست به کار شوند و آثارش را جعل کنند.

اما من سهراب نقاش را خیلی دیرتر از سهراب شاعرشناختم؛ درتمام این سال ها تنها طرح ها و نقاشی های پراکنده از آثار او را در گالری ها دیده بودم، اما درسال 1388 برپایی نمایشگاه بزرگی از آثار او در موزه هنرهای معاصر زمینه ای را فراهم کرد که طرح ها و نقاشی های دوره های مختلف کاری او را ازنزدیک ببینم وبیش ازگذشته دلبسته ماهی ها و تنه های درخت های او بشوم.

بی شک نمی توان میان نقاشی و شعر او فاصله ای درنظرگرفت چرا که نقاشی های او همچون شعر و شعرهایش همچون نقاشی هایش زیبا بصری و تصویری هستند.

جواد مجابی می گوید:"سهراب سپهری شاعر و نقاشی است که من میان نقاشی و شعر او نمی توانم فاصله ای فرض کنم و همان گونه که شعر او را دوست می دارم وبیشتر نقاشی هایش را ازپس ازاین که سهراب از سفر ژاپن بازگشت و آثارش را دربانک صادرات به نمایش گذاشت از نزدیک دیده ام؛ اما به نظرمن ازمیان نقاشی هایش درختان اوازهمه زیباترهستند هرچند که پیش ازاونقاشانی چون محجوبی نیزدرخت کشیده اند و پس از او نیزبسیاری از درخت طرح زده اند و یا در قالب نقاشی و عکس به تصویر کشیده اند اما درخت های سهراب سپهری درمیان آنها بی نظیر است.

درخت های سهراب درمرز میان واقیعت و خیال در نوسان است وهمین موضوع موجب زیبایی درختان او می شود.»

البته تقلید و کپی آثار سپهری به خوبی ما را به این سمت رهنمون می کند که او شاعر و نقاش بااقبالی بوده است که هرکس به نوعی می خواهد ازقبل نام او بهره ببرند نمی دانم شاید سال ها و یا قرن ها بعد ادیبی از راه رسید و تاریخ ادبیات ایران را از نونوشت و قرنی یا دهه ای و یا مکتبی را "سهرابیسم" نامید.

مریم آموسا