سرویس سینما و تلویزیون هنرآنلاین // محسن محسنی نسب، جزو فیلم سازان نسل دوم بعد از انقلاب است که با فیلم اجتماعی - دفاع مقدسی "باز باران" کارش را در سینما آغاز کرد و با ساخت فیلم "آخرین مرحله " یکی از واقعی ترین فیلم های سینمای دفاع مقدس را به مخاطبان ارائه کرد .این فیلم در ششمین دوره جشنواره فیلم دفاع مقدس جایزه ویژه بهترین فیلم و فیلم نامه را به دست آورد. با محسن محسنی نسب گفت وگویی در باره سینمای دفاع مقدس انجام داده ایم .
به نظر شما دوران شکوفایی سینمای دفاع مقدس در چه سال هایی بود ؟ با اضافه شدن تجربیات فیلم سازان دفاع مقدس بعد از سالها کار در اوایل دهه هفتاد فیلم هایی در سینمای دفاع مقدس ساخته شد که جزو بهترین های تاریخ سینمای ایران شدند . مهاجر، مزرعه پدری و... از جمله این فیلمها هستند و من هم فیلمهایی مثل آخرین مرحله و یاس های وحشی را در این سالها ساختم . اغلب این فیلمها با توجه به ساختار خوبشان فروش خوبی هم داشتند وفکر می کنم در آن دوران فیلم سازان جنگ با سوژه های نو و ساختار مناسب می توانستند با مخاطبان ارتباط برقرار کنند.
به چه دلیل سینمای دفاع مقدس به یکباره انقدر از ایده آل ها دور شد؟ فیلم سازان دفاع مقدسی از سوی مسئولین مورد بی مهری قرار گرفتند و همکاری و تعامل خوبی برای تولیدات دفاع مقدس انجام نمی شد و موقعی که می خواستید یک فیلم دفاع مقدسی بسازید با انواع و اقسام کارشکنی ها مواجه می شدید و فیلم جنگی ساختن آنقدر کار دشواری است که به خودی خود توان و ذهن فیلم ساز را به خودش معطوف می کند و دیگر جایی برای مواجه فیلم سازان با سایر مشکلات جانبی نمی گذارد . یادم می آید برای ساخت فیلمهای یاس های وحشی خیلی صدمه دیدیم و باصرف کلی و انرژی حداقل امکانات را می دادند . در فیلم نامه "یاس های وحشی" در یکی از سکانس هایش احتیاج به 100 تانک داشتیم وبا این تعداد موافقت شد . در ادامه چند روز قبل از شروع فیلم برداری به ما گفتند که سی تانک بیشتر نمی دهند . قبول کردم . در روز فیلمبرداری مسئول مربوطه 5 تانک در اختیار گروه قرار داد و در مقابل اعتراض من گفت همین تعداد را با سختی جور کرده است ! و با شروع فیلمبرداری متوجه شدیم بیش از سه عدد از این تانکها کار نمی کند ! و آن وقت برخی از دوستان کار فیلم سازان جنگی را نقد می کند که چرا صحنه های جنگی قابل باور نیست آیا با 3 عدد تانک می توانید صحنه بزرگ و قابل باور جنگ فیملبرداری کنید ؟ . از آن طرف اگر می خواستید بروید به سراغ سوژه های متفاوت بعد از جنگ مثل خانوده ها شهدا و زندگی رزمندگان در شهر با کلی ممیزی و خط قرمزی روبه رو می شدید . بنابراین با این وضعیت نه می شد فیلم در باره خود جنگ و عملیات ها ساخت و نه اینکه فیلم در باره تبعات جنگ ساخت . بنابراین شاهد ساخت فیلم های دفاع مقدسی خنثی شدیم که فقط تولید می شدند و رنگ اکران را نمی دید و اگر هم اکران می شدن کسی به دیدنشان نمی رفت.
به نظر شما سینمای دفاع مقدس چقدر توانسته حق مطلب در مورد جنگ ادا کرده است ؟ همیشه دراین عرصه و با توجه به مسائل موجود دست به خود سانسوری زده ایم . بسیاری از فیلم نامه های خوب و منطبق بر حقیقت دفاع مقدسی اصلا برای ساخته شدن تصویب نمی شدند .من خودم جزو بسیجی های هستنم که در زمان جنگ حضور داشته ام و باور کنید گاهی از دیدن برخی از فیلم ها احساس می کنم کارگردان هیچ شناختی از "دفاع مقدس" ندارد.
در زمان جنگ در کدام بخش فعالیت می کردید ؟ از سال 60 تا 67 در جبهه ها در لشکرهای 10 سید الشهدا وثار الله به عنوان بسیجی و خبرنگار حضور داشتم.
چقدر سینما چهره درستی را از بسیجی ارائه کرد ؟
نشان دادن چهره بسیجی بستگی به تفکر و جهان بینی کارگردانها دارد . به طور مثال چهره ای که مسعود ده نمکی از بسیجی در فیلم هایش نشان می دهد اصلا ربطی به بسیجی های دوران جنگ ندارد ، من تلاش کردم در فیلم هایی که ساخته ام چهره وافعی بسیجی را نشان دهم.
برای اعتلای دوباره سینمای دفاع مقدس چه باید کرد ؟ برخی از ماها که با آرمان وارد سینما شدیم . آرمانی که مروج خصائل نیکوی انسانی است و این روش بسیجی است و بسیجی ها به خاطر رسیدن به آرمان هایش جان خودش را از دست داد . بنابراین ژانر دفاع مقدس ژانر مقدسی است . باید تلاش کرد واقعیت های زمان جنگ را به وسیله دعوت کردن ازسینه سوخته های دفاع مقدس برای کار مجدد در این عرصه مطرح کرد . تا شاهد ساخت فیلم های دفاع مقدسی ماندگاری در تاریخ سینمای ایران باشیم . به عنوان یک شاهد زمان جنگ انسان های بزرگی را در جبهه ها دیدیم که مردانه پای اعنقاداتشان ایستادند و شهید شدند . باید در ساخت فیلمهای جنگی به سراغ زندگی این آدمها برویم .
گفت و گو از احمد محمد اسماعیلی/