به گزارش هنرآنلاین ، هفتمین جشنواره طنز مکتوب با برگزاری چند کارگاه به طور همزمان ساعت 10 صبح 26 شهریورماه در حوزه هنری آغاز به کار می کند.
رویا صدر در ابتدای سخنانش با بیان این مطلب که طنز آموزشپذیر نیست؛ گفت: : ما همیشه گفتهایم که طنز آموزشپذیر نیست و اصولا بدون قاعده است و امروز اینجا آمدهایم تا درباره آموزش طنز صحبت کنیم که البته در این جلسه تنها به دنبال سرنخهایی از طنز هستیم و نه آموزش دادن آن.
وی افزود: طنزپرداز باید از خودش هم بگذرد و خود را از دایره نقد کردن و سوژه طنز شدن، بیرون نداند. نمونه این چنین رویکردی را در آثار وودی آلن شاهد هستیم.
به گفته این طنزنویس؛ طنزپرداز باید از سوژهاش فاصله گرفته و بدون دخالت احساساتش سوژه را به طنز بگیرد. طنز با خونسردی و بیرحمی همراه است و طنزپرداز باید احساسات را کنار گذاشته و با شوخی و سرخوشی سوژهاش را به بازی بگیرد.
صدر با اشاره به اینکه طنز در ابتدا برخاسته از نگاه است، بیان کرد: در گام دوم تکنیک به کار میآید. طنزپرداز باید نگاهی متفاوت از نگاه مالوف به سوژهها داشته باشد و چارچوبگریز و هنجارشکن باشد. یک طنزنویس خوب باید طنزآمیز فکر کند و سوی دیگر قضایا را هم ببیند. برای طنزآمیز فکر کردن باید کنجکاو و دقیق باشیم. باید سویه پنهان قضایا را ببینیم و از وقایع فاصله بگیریم. برای همین طنزآمیز فکر کردن از گامهای مهم طنزنویسی است.
این طنزپرداز اضافه کرد: همچنین آثار طنز باید بین واقعیت و فراواقعیت در حال حرکت باشند و در عین شکستن هنجارها، واقعگرا نیز باشند. برای طنزآمیز فکر کردن باید کنجکاو بود، با دقت نگاه کرد، سوی دیگر قضایا را دید، از وقایع فاصله گرفت و بدون احساس درباره آنها نوشت.
به گفته صدر؛ مداومنویسی از نکات مهم در طنزنویسی است. ما نباید از طنز نوشتن بترسیم؛ چرا که به دنبال کلمات و جملات، تصاویر ساخته میشوند. همچنین یکی از شگردهای مهم در طنز، عامل تکرار است. انتخاب قالب و فرم هم بخش مهمی از طنز است و به عبارتی حرف اول و آخر را در طنزنویسی دارد. ما میتوانیم با قالبهای خیلی فاخر آثار خیلی ضعیفی بنویسیم و با قالبهای خیلی عادی به آثار ارزشمندی برسیم.
مولف کتاب"بیست سال با طنز" افزود: به طور کلی در داستاننویسی و همینطور در طنز ایده اولیه بسیار مهم است. در داستانهای طنز اصولا ایده اولیه بر پایه یک تضاد شکل میگیرد و خود به خود یک حس متضاد در آثار طنز مستتر است. همچنین یک اثر طنز تا حدودی به دایره واژگان خود نیاز دارد؛ مثل برخی کارهای بهرام صادقی که دایره واژگانش به اثر یک جور هویت طنز میدهد.
وی با مرور خاطراتش از روزهایی که کار خبرنگاری میکرد، توضیح داد: من وقتی خبرنگار بودم نمی خواستم طنز بنویسم اما ناخودآگاه نوشتههایم طنز میشد چون از زاویه دید طنز قضایا را می دیدم. حتی درباره گزارشی که برای بعد از آزادسازی خرمشهر نوشتم مطلبم سمت و سوی طنز به خود گرفت. فنهای بازی با کلمات در طنزنویسی خیلی مهم است و برای به کارگیری آن میتوان از روشهایی مثل کلیشههای آشنا، بازسازی کلیشهها و تغییر نتیجهگیری استفاده کرد.
صدر در بخش دیگر صحبتهایش عنوان کرد: قابلیت طنزنویسی باید در فرد رشد یابد و آنقدر بنویسد تا سبک و سیاق خود را پیدا کند. برای تقویت روحیه طنزنویسی توصیه می کنم یک دفترچه همراه داشته باشید و در طول روز وقتی با سوژهای رو به رو میشوید آن را یادداشت کنید.
به گفته وی، مدامنویسی و نترسیدن از نوشتن دو مسالهای است که یک طنزنویس باید به آن توجه داشته باشد. همچنین انتخاب قالب و اینکه هر سوژهای را با چه فرمی باید تطبیق داد نکات دیگری بود که بدان اشاره کرد.
این نویسنده و منتقد ادبی با اشاره به اینکه جمله آخر در یک متن باید کوبنده باشد، گفت: غافلگیری عنصر مهمی در آثار داستانی است و این مساله در آثار طنز اهمیت دوچندان دارد. عنصر غافلگیری در پایان آثار طنز بیشتر اهمیت دارد.
به گفته صدر؛ ایده اولیه داستان معمولا بر اساس تضاد شکل میگیرد. حس تضاد در هر اثر طنز مستتر است. داستان، انعکاس یک ناپایداری است که در طول زمان به پایداری میرسد که در حوزه طنز این ناپایداری چند برابر است.
صدر با اشاره به آثار چخوف و سبک طنزنویسیاش گفت: در آثار چخوف ما با افرادی رو به رو هستیم که هر یک در فضای ذهنی خود و بیگانه از فرد مقابلش دیالوگ میگوید و همین مساله موقعیت طنز ایجاد میکند.
وی افزود: یک اثر طنز و غیرطنز در واژگان به کار رفته در متن هم متفاوت است. البته این مساله خیلی ظریف است و بهرام صادقی نمونه نویسندهای است که از واژگان فاخر استفاده میکند ولی اثری طنز میآفریند.
این طنز پرداز معتقد است که نباید در استفاده از واژگان طنز گشادهدستی کرد؛ چراکه متن را به سمت لودگی میبرد. لغات باید سر جای خودش استفاده شود تا مخاطب را پس نزند. به زور و اجبار طنز را به متن تزریق نکنید و قالب و واژگان را با هم هماهنگ کنید. صرف به کار بردن واژگان عامیانه متن را طنز نمی کند.
صدر تاکید کرد: با توجه به محدودیتهایی که در رسانههای رسمی برای طنزپردازی وجود دارد، فکاههنویسی خیلی ارزشمندتر شده و در نهایت هم به طنز میرسد. جوک هایی که در فضای مجازی و اس ام اس ها و در کلام رد و بدل میشود بعضا بدون هیچ ادعا مفاهیم انسانی را هم بیان میکنند.
او همچنین با اشاره به برخی دیگر از شاخههای طنز تصریح کرد: من اصولا قائل به ارزشگذاری بر آثار طنز نیستم. هر یک از گونههای طنز مثل هزل، فکاهه و ... میتواند مهم و ارزشمند باشد؛ بخصوص فکاههنویسی و جوک با وجود اینکه برخی معتقدند سطحی است؛ اما بسیار ارزشمند است.
آیین اختتامیه هفتمین جشنواره سراسری طنز مکتوب با حضور طنزپردازان مطرح کشور و شرکتکنندگان و برگزیدگان جشنواره ساعت 17 امروز در تالار اندیشه حوزه هنری واقع در خیابان سمیه، نرسیده به پل حافظ برگزار میشود.